Προϋπολογισμός ΕΕ: Στον αέρα κονδύλια για αγρότες, AI και περιφέρειες

Η προσπάθεια της Ευρώπης να επιταχύνει την παραγωγή μικροκυκλωμάτων για την τεχνητή νοημοσύνη (AI) και να σχεδιάσει την ενίσχυση της παρουσίας της στην Αρκτική συγκαταλέγεται μεταξύ των βασικών φακέλων πολιτικής της ΕΕ που έχουν εγκλωβιστεί στο αδιέξοδο των διαπραγματεύσεων στις Βρυξέλλες για τον επταετή προϋπολογισμό.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναφέρουν ότι δεν μπορούν να προχωρήσουν τις σχετικές πρωτοβουλίες χωρίς σαφή εικόνα για τις προτάσεις που συνδέονται με τη χρηματοδότηση της ΕΕ, καθώς το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις για το ύψος του προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034 καθιστά άγνωστες τις χρηματοδοτικές κατανομές μετά το επόμενο έτος.

«Παρατηρείται αύξηση της τομεακής νομοθεσίας με στόχους που απαιτούν πολυετείς δημοσιονομικές δεσμεύσεις», δήλωσε πρόσωπο που συμμετέχει στις συνομιλίες για τον προϋπολογισμό της ΕΕ, υπό τον όρο της ανωνυμίας, προκειμένου να μιλήσει για τις διαπραγματεύσεις κεκλεισμένων των θυρών. «Ωστόσο, οι συνομιλίες για τον προϋπολογισμό είναι αποσυνδεδεμένες από τις συζητήσεις για τις πολιτικές προτεραιότητες».

Οι κυβερνήσεις της ΕΕ επιδιώκουν να καταλήξουν μεταξύ τους σε συμφωνία έως το τέλος του έτους σχετικά με το συνολικό ύψος του διαθέσιμου χρηματοδοτικού πακέτου. Οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες, οι οποίες τάσσονται υπέρ σημαντικών περικοπών στον προϋπολογισμό —Γερμανία, Ολλανδία, Αυστρία, Σουηδία, Δανία και Φινλανδία— έχουν δηλώσει δημόσια ότι η πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, η οποία προβλέπει περικοπές ύψους 159 δισ. ευρώ, δεν είναι αρκετά φιλόδοξη.

Το αδιέξοδο δεν εμπόδισε την εκτελεστική εξουσία της ΕΕ να προχωρήσει σε δημόσιες ανακοινώσεις σχετικά με τα σχέδια και τις φιλοδοξίες της στον τομέα της πολιτικής, παρότι δεν είναι σε θέση να δεσμευτεί με αξιοπιστία για τα απαραίτητα κονδύλια που θα επιτρέψουν την υλοποίησή τους.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρόσφατη παρουσίαση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της στρατηγικής της για την ενίσχυση της παρουσίας της ΕΕ στην Αρκτική, υπό το πρίσμα της αυξανόμενης στρατιωτικής και εμπορικής δραστηριότητας στην περιοχή. 

Η στρατηγική περιλαμβάνει σχέδια για την ανάπτυξη δικτύων μεταφορών, έργων αξιοποίησης κρίσιμων πρώτων υλών και τη δημιουργία ενός κόμβου θαλάσσιας ασφάλειας στην περιοχή. Ωστόσο, τα σχέδια αυτά δεν συνοδεύτηκαν από καμία συγκεκριμένη διευκρίνιση σχετικά με τη χρηματοδότησή τους.

Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Διεθνών Εταιρικών Σχέσεων, Γιόζεφ Σικέλα, είχε δηλώσει τότε ότι δεν ήταν «δυνατό» να αναληφθούν δεσμεύσεις για μελλοντική χρηματοδότηση, λόγω των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό.

Η ίδια επιφύλαξη περιλαμβανόταν και στο φιλόδοξο σχέδιο της ΕΕ για την παραγωγή μικροκυκλωμάτων, το οποίο αποσκοπεί στη μείωση της εξάρτησης από ξένες τεχνολογίες και στην ενίσχυση της παραγωγής μικροκυκλωμάτων που τροφοδοτούν τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης. Η πρόταση ανέφερε ρητά ότι δεν μπορούσε να «προδικάσει ούτε να προκαταλάβει» την έκβαση των διαπραγματεύσεων για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ και ότι τα κονδύλια για την υλοποίηση των προβλεπόμενων έργων «μπορούν να ζητηθούν μόνο σε μεταγενέστερο στάδιο».

Οι διατυπώσεις αυτές προκάλεσαν δυσαρέσκεια σε βουλευτές αρκετών εθνικών κοινοβουλίων, οι οποίοι ενδεχομένως δεν παρακολουθούσαν στενά τις διαμάχες για τον προϋπολογισμό της ΕΕ και τις νομικές περιπλοκές που τις συνοδεύουν. Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο της Γερμανίας (Bundesrat), η ιταλική Βουλή των Αντιπροσώπων και η Γερουσία της Τσεχίας υπέβαλαν παρατηρήσεις σχετικά με το ευρωπαϊκό σχέδιο για την παραγωγή μικροκυκλωμάτων, ζητώντας από την Επιτροπή να διευκρινίσει ποιοι χρηματοδοτικοί πόροι είναι διαθέσιμοι.

Το ψήφισμα της Γερουσίας της Τσεχίας επισήμανε την «αβεβαιότητα που συνδέεται με τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση των προτεινόμενων μέτρων» και ζήτησε οι στόχοι να «υποστηρίζονται από επαρκείς και προβλέψιμους πόρους».

Η δημοσιονομική αβεβαιότητα δεν προκαλεί απογοήτευση μόνο στον σχεδιασμό της νομοθεσίας, αλλά και στην εφαρμογή της. Για παράδειγμα, βάσει του πρόσφατου νόμου για την αποκατάσταση της φύσης, οι εθνικές κυβερνήσεις οφείλουν να καταρτίσουν σχέδια που θα εξηγούν πώς σκοπεύουν να αποκαταστήσουν οικοσυστήματα, όπως λίμνες, τυρφώνες και δάση. Αρκετές κυβερνήσεις έχουν διαμαρτυρηθεί ότι δεν μπορούν να συμμορφωθούν με τους κανόνες χωρίς να γνωρίζουν πόση χρηματοδότηση θα είναι διαθέσιμη σε επίπεδο ΕΕ για την υλοποίησή τους.

«Σήμερα διαθέτουμε χρήματα στο πλαίσιο των εθνικών μας προϋπολογισμών, αλλά θα χρειαστούμε περισσότερα, αν λάβουμε υπόψη τους στόχους για τη φύση έως το 2050», δήλωσε ο Ολλανδός υπουργός Γεωργίας, Τζάιμι βαν Έσεν.

Κατά τη διάρκεια συνάντησης των υπουργών Περιβάλλοντος της ΕΕ στο Λουξεμβούργο τον περασμένο μήνα, ο Σιρίλ Πικεμάλ, αναπληρωτής μόνιμος αντιπρόσωπος της Γαλλίας, δήλωσε: «Δεν μπορούμε να θεσπίζουμε περισσότερους κανόνες χωρίς να παρέχουμε τα μέσα για την εφαρμογή τους».

Ανακατανομή των κονδυλίων

Η αβεβαιότητα επεκτείνεται ακόμη και στους διαχρονικά μεγαλύτερους δικαιούχους των κονδυλίων της ΕΕ, τους αγρότες και τις περιφέρειες, οι οποίοι δεν γνωρίζουν πόσα χρήματα θα λάβουν τα επόμενα χρόνια.

Η σημαντικότερη νέα ιδέα στην επόμενη πρόταση της Επιτροπής για τον προϋπολογισμό είναι να δοθεί στις κυβερνήσεις μεγαλύτερη ευελιξία ως προς την ανακατανομή των κονδυλίων μεταξύ διαφορετικών προτεραιοτήτων κατά τη διάρκεια της περιόδου εφαρμογής του.

Αξιωματούχοι της Επιτροπής διαμαρτύρονται συχνά ότι ο ισχύων προϋπολογισμός, στον οποίο περισσότερο από το 90% της χρηματοδότησης είχε δεσμευτεί για συγκεκριμένους σκοπούς εξαρχής, δεν τους παρείχε τα απαραίτητα εργαλεία για να αντιμετωπίσουν την πανδημία της Covid-19, τις πολλαπλές ενεργειακές κρίσεις και τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Ενώ ο νέος προϋπολογισμός έχει σχεδιαστεί ώστε να επιτρέψει στις Βρυξέλλες και στις εθνικές πρωτεύουσες να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικότερα απρόβλεπτες κρίσεις, έχει δεχθεί επικρίσεις για την έλλειψη προβλεψιμότητας.

Για τον λόγο αυτό, οι πρόεδροι των περιφερειών και οι υπουργοί Γεωργίας —οι οποίοι λαμβάνουν από κοινού σχεδόν το ήμισυ του συνόλου των πληρωμών της ΕΕ— πιέζουν, στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων, για την αύξηση του μεριδίου τους στη χρηματοδότηση που θα είναι εξασφαλισμένη.

Η Γαλλίδα υπουργός Γεωργίας, Ανί Ζενεβάρ, δήλωσε σε συνέντευξή της στο POLITICO ότι η «ιδανική λύση» θα ήταν η αύξηση των δεσμευμένων κονδυλίων για τους αγρότες, τα οποία σήμερα ανέρχονται σε 297 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034.

«Αυτό θα προσέφερε στους αγρότες πραγματική προβλεψιμότητα, ασφάλεια και σταθερότητα», ανέφερε.

Στο πλαίσιο της νέας αρχιτεκτονικής του προϋπολογισμού, οι περιφέρειες και οι αγρότες ουσιαστικά ανταγωνίζονται για το ίδιο χρηματοδοτικό πακέτο. Παρότι η Επιτροπή έχει δεσμεύσει 217 δισ. ευρώ για τις φτωχότερες περιφέρειες για την επόμενη επταετία, οι εθνικές κυβερνήσεις διαθέτουν σημαντική ευχέρεια να καθορίσουν τη χρηματοδότηση που θα κατευθυνθεί προς τις πιο εύπορες περιοχές.

Οι αλλαγές αυτές έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στις περιφέρειες, οι οποίες καλούν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να ενισχύσει τις εγγυήσεις και τις διασφαλίσεις για τις τοπικές κοινωνίες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Παγκόσμιο κραχ στις αγορές: Πώς ο φόβος για πάγωμα των data centers πυροδότησε το sell-off στα τσιπ
• BofA: Η άνοδος του πετρελαίου μπορεί να εκτινάξει τα επιτόκια σε Ευρώπη και ΗΠΑ
• Έλον Μασκ: Έχασε 33 δισ. δολάρια σε μία ημέρα – Παραμένει 490 δισ. πλουσιότερος από τον Τζεφ Μπέζος
• Charlotte Foucteau στο Drive Your Legacy: «Ηγεσία είναι να αφήνεις τους ανθρώπους γύρω σου πιο δυνατούς»