Συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν: Το γεωπολιτικό «παζάρι» και οι λεπτομέρειες που κρίνουν το deal
- Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν πιέζονται προς συμφωνία
- Ο Ντόναλντ Τραμπ χρειάζεται άμεση αποκλιμάκωση λόγω οικονομίας
- Το Ιράν αντιμετωπίζει σοβαρές στρατιωτικές και οικονομικές απώλειες
- Κοντινές θέσεις σε βασικά ζητήματα, διαφωνίες στη διάρκεια περιορισμών
- Κρίσιμος παράγοντας η στάση του Ισραήλ
Η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχει φτάσει σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής, όπου η ανάγκη για συμφωνία υπερισχύει της συνέχισης της έντασης. Η πενθήμερη εκεχειρία αναδεικνύει αυτή τη «σιωπηρή αναγκαιότητα», καθώς και οι δύο πλευρές αντιμετωπίζουν αυξανόμενες πιέσεις.
Σύμφωνα με το CNN, για τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, η επίτευξη συμφωνίας αποτελεί πολιτική και οικονομική ανάγκη. Η άνοδος του πληθωρισμού, οι πιέσεις στις τιμές ενέργειας και οι αντιδράσεις στο εσωτερικό της εκλογικής του βάσης ενισχύουν την ανάγκη για ένα γρήγορο αποτέλεσμα που θα μπορεί να παρουσιαστεί ως επιτυχία.
Από την άλλη πλευρά, το Ιράν βρίσκεται σε ακόμη πιο δύσκολη θέση. Οι εκτεταμένοι βομβαρδισμοί, η καταστροφή χιλιάδων στόχων και η αποδυνάμωση της στρατιωτικής και πολιτικής ηγεσίας έχουν επιβαρύνει σημαντικά τη χώρα, ενώ η οικονομία της δέχεται ισχυρό πλήγμα από τον αποκλεισμό και τις κυρώσεις.
Παρά τις δημόσιες αντιπαραθέσεις, οι δύο πλευρές φαίνεται να έχουν συγκλίνει σε βασικά ζητήματα. Υπάρχει κατ’ αρχήν συμφωνία για αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου, με τη διαφωνία να εντοπίζεται κυρίως στη διάρκεια: το Ιράν προτείνει πενταετή περίοδο, ενώ οι ΗΠΑ πιέζουν για μακροχρόνια δέσμευση έως και 20 ετών.
Σημαντικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις διαδραματίζει και ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας, ο οποίος θα μπορούσε να αναλάβει την εποπτεία του πυρηνικού υλικού, μέσω λύσεων όπως μεταφορά, αποδυνάμωση εμπλουτισμού ή αυστηρή παρακολούθηση.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν επίσης κρίσιμο διαπραγματευτικό πεδίο, με ενδείξεις ότι μπορεί να ανοίξουν εκ νέου, μειώνοντας τις πιέσεις στις αγορές ενέργειας και κυρίως στην Κίνα, που εξαρτάται από τις ροές πετρελαίου της περιοχής.
Ωστόσο, ο μεγαλύτερος παράγοντας αβεβαιότητας παραμένει η στάση του Ισραήλ, καθώς οι εξελίξεις στον Λίβανο και η παρουσία της Χεζμπολάχ δημιουργούν έναν παράλληλο γεωπολιτικό κίνδυνο που μπορεί να επηρεάσει την τελική έκβαση.
Παρά τα εμπόδια, οι διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών φαίνεται να περιορίζονται πλέον σε ζητήματα «λεπτομέρειας» και πολιτικού συμβολισμού, παρά σε ουσιαστικά αδιέξοδα. Η ανάγκη κάθε πλευράς να παρουσιάσει τη συμφωνία ως νίκη αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο εμπόδιο.
Το βασικό ερώτημα που προκύπτει αφορά στην «επόμενη ημέρα»: ακόμη και αν επιτευχθεί συμφωνία, το Ιράν θα εξέλθει αποδυναμωμένο αλλά πιο σκληροπυρηνικό, ενώ οι γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή θα έχουν μεταβληθεί σημαντικά.
Η πιθανότητα συμφωνίας είναι πλέον υψηλή. Οι συνέπειες της, όμως, μόλις αρχίζουν να διαφαίνονται.
