Θα λύσει η Τεχνητή Νοημοσύνη τα δημοσιονομικά προβλήματα των πλούσιων χωρών;

Πολλοί φαίνεται να πιστεύουν ότι τα κέρδη παραγωγικότητας από την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) θα λύσουν το πρόβλημα των μη βιώσιμων δημοσιονομικών ελλειμμάτων στις ανεπτυγμένες οικονομίες. Με το να γεμίζει τα κρατικά ταμεία με υψηλότερα φορολογικά έσοδα, σύμφωνα με αυτή τη λογική, η AI θα αφήσει ακόμη και τις πιο σπάταλες χώρες με μειούμενα ελλείμματα.

Αυτό θα μπορούσε να είναι σωστό, σημειώνει ο οικονομολόγος Kenneth Rogoff. Όμως υπάρχουν πολλοί περισσότεροι λόγοι να πιστεύει κανείς ότι τέτοιες προσδοκίες είναι επικίνδυνα υπεραισιόδοξες. Κατ’ αρχάς, η AI φαίνεται πιθανό να αυξήσει το μερίδιο του κεφαλαίου στην παραγωγή ενώ θα μειώσει το μερίδιο της εργασίας, κάτι που τείνει να μειώνει τα φορολογικά έσοδα. Χωρίς μια αποφασιστική προσπάθεια να αυξηθεί η φορολόγηση του εισοδήματος από κεφάλαιο —κάτι που γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο καθώς ο πλούτος συγκεντρώνεται και γίνεται πολιτικά ισχυρός και κινητικός— είναι απίθανο τα φορολογικά έσοδα να αυξηθούν τόσο γρήγορα όσο η παραγωγή.

Επιπλέον, ακόμη κι αν τα έσοδα αυξηθούν, τι εγγύηση υπάρχει ότι το πολιτικό σύστημα δεν θα απαντήσει απλώς με ακόμη μεγαλύτερη αύξηση δαπανών και δημοσιονομικών ελλειμμάτων; Άλλωστε, οι ανεπτυγμένες οικονομίες είναι ήδη πολύ πλούσιες. Κατ’ αρχήν, θα μπορούσαν εύκολα να διαχειριστούν καλύτερα τα οικονομικά τους αν οι ηγέτες τους το έβρισκαν πολιτικά συμφέρον. Όμως ο πλούτος ποτέ δεν υπήρξε εμπόδιο για δημοσιονομική εκτροπή.

Οι ψηφοφόροι δεν έχουν αρχίσει καν να προσαρμόζονται στην πραγματικότητα ενός κόσμου υψηλότερων επιτοκίων, όπου η δημογραφική γήρανση του πληθυσμού και οι τεράστιες ανάγκες για αμυντικές δαπάνες έχουν δημιουργήσει σημαντικά νέα κόστη. Καθώς ο μέσος ψηφοφόρος γερνά, τα συστήματα που ήδη ευνοούν τους ηλικιωμένους θα γίνουν ακόμη πιο άνισα.

Μια πιο άμεση ανησυχία είναι ότι η μετάβαση στην AI δεν θα είναι ομαλή. Πολλοί φοβούνται απότομη αύξηση της ανεργίας καθώς οι επιχειρήσεις μειώνουν το προσωπικό γραφείου. Κάποιοι απορρίπτουν τέτοιες προειδοποιήσεις ως «καταστροφολογικές», αλλά θα μπορούσαν να αναρωτηθούν γιατί τόσοι κορυφαίοι ερευνητές της AI συμμερίζονται αυτές τις ανησυχίες.

Η αντίθετη άποψη είναι ότι θα εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά αγαθά και υπηρεσίες που θα απαιτούν ανθρώπινη συμμετοχή. Όμως η ταχύτητα της επανάστασης της AI δημιουργεί αμφιβολίες για το πόσο γρήγορα οι εργαζόμενοι θα προσαρμοστούν. Η τεχνολογική αναδιάρθρωση της εργασίας μπορεί να είναι ταχύτερη από οποιαδήποτε προηγούμενη βιομηχανική μετάβαση.

Σύμφωνα με τον Rogoff, ίσως το πιο σοβαρό ζήτημα είναι ότι η AI μπορεί να προκαλέσει βαθιά προβλήματα αν δεν υπάρξει σωστή ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας ήδη ανησυχεί για τον κίνδυνο κυβερνοεπιθέσεων με AI, ενώ τα deepfakes απειλούν την πολιτική σταθερότητα και την εμπιστοσύνη στην πληροφορία.

Ακόμη πιο ανησυχητικές είναι οι στρατιωτικές χρήσεις της AI. Τα αυτόνομα οπλικά συστήματα και τα drones που δρουν χωρίς ανθρώπινη καθοδήγηση θα μπορούσαν να αλλάξουν ριζικά τον πόλεμο. Η ταχύτητα αντίδρασης της AI μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση συγκρούσεων.

Αν η AI δεν αποτελεί απόλυτο όφελος για τις ανεπτυγμένες οικονομίες, η εικόνα είναι ακόμη πιο περίπλοκη για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Η Ινδία, που στηρίχθηκε έντονα στις εξαγωγές υπηρεσιών και στο outsourcing, είναι ιδιαίτερα ευάλωτη, καθώς η AI μπορεί να προσφέρει την ίδια εργασία με πολύ χαμηλότερο κόστος.

Ορισμένες χώρες όμως μπορεί να ωφεληθούν. Η Νότια Κορέα, για παράδειγμα, βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση στην παραγωγή ημιαγωγών (AI chips), ενώ η Ιαπωνία έχει επίσης στρατηγικά πλεονεκτήματα.

Τι γίνεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες; Ως ηγέτιδα δύναμη στην ανάπτυξη της AI τεχνολογίας, μπορεί να φαίνεται ότι θα είναι κερδισμένη. Όμως αυτό συνεπάγεται και ότι θα βρεθεί στην αιχμή των απωλειών θέσεων εργασίας, της κοινωνικής αναταραχής και της πολιτικής πόλωσης.

Δεδομένων των βαθιών διαιρέσεων, η μετάβαση στην εποχή της AI δύσκολα θα είναι ομαλή. Επιπλέον, η εξέλιξη του πολέμου με τη χρήση AI μπορεί να διαβρώσει το στρατιωτικό πλεονέκτημα των ΗΠΑ και να αυξήσει δραματικά τις αμυντικές δαπάνες.

Παρότι η AI θα μπορούσε θεωρητικά να βελτιώσει τη δημοσιονομική βιωσιμότητα, είναι πιο πιθανό ότι θα προκαλέσει βραχυπρόθεσμα οικονομική και κοινωνική αστάθεια. Αντιμέτωπες με αναταραχές, οι κυβερνήσεις ίσως εγκαταλείψουν τη δημοσιονομική σύνεση, καταλήγει ο Κένεθ Ρογκόφ.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Πώς το νερό μετατρέπεται σε στρατηγικό παράγοντα για τις ψηφιακές υποδομές
• Το iPod επιστρέφει: Από ξεχασμένο gadget σε νέο tech hobby
• Πώς η «φρενίτιδα» της Τεχνητής Νοημοσύνης εκτοξεύει τις τιμές σε λάπτοπ και υπολογιστές