Φον ντερ Λάιεν: Η νέα ατζέντα της Ευρώπης για AI, ενέργεια και ασφάλεια – Ο οδικός χάρτης (vid)

• Η ΕΕ καλείται να εξαπλασιάσει την παραγωγική της ικανότητα από ανανεώσιμες πηγές και να διπλασιάσει το μερίδιο του ηλεκτρισμού έως το 2040.
• Η ενεργειακή κρίση εκτιμάται ότι προσθέτει 90 δισ. ευρώ στον λογαριασμό εισαγωγών της Ένωσης.
• Οι αμυντικές δαπάνες στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά 80% μέσα στην τελευταία πενταετία.
• Η Κομισιόν προειδοποιεί για εμπορικό έλλειμμα 1 δισ. ευρώ την ημέρα με την Κίνα.
• Τον επόμενο μήνα θα παρουσιαστεί νέο πλαίσιο κλιματικής ανθεκτικότητας, με έμφαση στις 100 πιο ευάλωτες περιοχές.
• Η ΕΕ προχωρά σε νέα «Συμμαχία για το Μέλλον» με τον Καναδά.

Ένα ευρύ σχέδιο για μια περισσότερο ανεξάρτητη, τεχνολογικά ισχυρή και γεωπολιτικά θωρακισμένη Ευρώπη παρουσίασε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης.

Ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, η πρόεδρος της Κομισιόν έθεσε τις προτεραιότητες της επόμενης χρονιάς, με έμφαση στην τεχνητή νοημοσύνη, στην ενεργειακή αυτονομία, στην ανταγωνιστικότητα, στην άμυνα και στην αντιμετώπιση των κλιματικών κινδύνων.

Ξεκίνησε την ομιλία της με τη γνωστή φράση του Καρόλου Ντίκενς, «Ήταν η καλύτερη των εποχών, ήταν η χειρότερη των εποχών», περιγράφοντας μια περίοδο μεγάλων ευκαιριών αλλά και πρωτοφανών κινδύνων για την Ευρώπη.

Επιβράδυνση στα ισχυρότερα μοντέλα AI

Η τεχνητή νοημοσύνη κατέλαβε κεντρική θέση στη νέα ευρωπαϊκή ατζέντα, με τη φον ντερ Λάιεν να υποστηρίζει ότι η ΕΕ πρέπει να αξιοποιήσει τις δυνατότητές της χωρίς να υποτιμήσει τους κινδύνους των λεγόμενων frontier models.

Πρόκειται για τα ισχυρότερα μοντέλα που βρίσκονται στην αιχμή της τεχνολογικής ανάπτυξης και μπορούν να αποκτήσουν δυνατότητες πέρα από τα σημερινά όρια. Η πρόεδρος της Κομισιόν προειδοποίησε ότι τέτοια συστήματα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για κυβερνοεπιθέσεις πρωτοφανούς κλίμακας ή να περιέλθουν σε αντιπάλους με διαφορετική αντίληψη για τα όρια χρήσης της τεχνολογίας.

Η Επιτροπή θα καλέσει τα κορυφαία εργαστήρια ανάπτυξης AI σε διάλογο για το πώς μπορεί να επιβραδυνθεί, όταν απαιτείται, η εξέλιξη των πιο προηγμένων μοντέλων. Στόχος είναι να συμφωνηθούν ισχυρότερες διαδικασίες αξιολόγησης, επαλήθευσης και έγκαιρης προειδοποίησης.

Παράλληλα, η ΕΕ επιδιώκει στενότερη συνεργασία με τη Βρετανία, τον Καναδά και άλλους εταίρους για την ασφάλεια των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Ο AI Act, σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, παρέχει ήδη στην Ευρώπη ένα θεσμικό πλεονέκτημα για την εποπτεία των κινδύνων των ισχυρότερων μοντέλων.

Η ευρωπαϊκή απάντηση στη βιομηχανική AI

Η αυστηρότερη προσέγγιση απέναντι στους κινδύνους δεν σημαίνει επιβράδυνση της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης στην πραγματική οικονομία.

Τον Νοέμβριο η Κομισιόν θα καλέσει κυβερνήσεις, ευρωβουλευτές και επιχειρήσεις να συμμετάσχουν σε νέο ευρωπαϊκό σχέδιο για τη βιομηχανική AI.

Η πρωτοβουλία θα επικεντρωθεί σε τομείς όπως η υγεία, οι μεταφορές, η αγροδιατροφή, η προηγμένη μεταποίηση, η άμυνα και το διάστημα. Η Ευρώπη, όπως υποστήριξε η φον ντερ Λάιεν, διαθέτει βιομηχανίες παγκόσμιας κλάσης και δεδομένα υψηλής ποιότητας, πάνω στα οποία μπορεί να αναπτύξει εφαρμογές με πραγματική οικονομική αξία.

Ο στόχος δεν είναι η αντικατάσταση της ανθρώπινης κρίσης, αλλά η ενίσχυσή της με τεχνολογία που αναπτύσσεται και εφαρμόζεται με ευρωπαϊκούς κανόνες.

«Ηλεκτρικό» μέλλον για την Ευρώπη

Η δεύτερη μεγάλη προτεραιότητα αφορά την ενεργειακή ανεξαρτησία. Η κρίση στο Στενό του Ορμούζ εκτιμάται ότι θα προσθέσει φέτος περίπου 90 δισ. ευρώ στον λογαριασμό ενεργειακών εισαγωγών της ΕΕ, χωρίς να αυξάνονται οι διαθέσιμες ποσότητες ενέργειας.

Η πρόεδρος της Κομισιόν τάχθηκε υπέρ ενός τεχνολογικά ουδέτερου στόχου καθαρής ενέργειας, στον οποίο θα περιλαμβάνονται οι ανανεώσιμες πηγές, το βιομεθάνιο και η πυρηνική ενέργεια.

Η ΕΕ θα πρέπει, όπως τόνισε, να εξαπλασιάσει την παραγωγική της ικανότητα από ανανεώσιμες πηγές και να διπλασιάσει το μερίδιο του ηλεκτρισμού στο ενεργειακό της μείγμα έως το 2040.

Η επιτάχυνση της ηλεκτροδότησης συνδέεται τόσο με τη μείωση του ενεργειακού κόστους όσο και με τη θωράκιση της ευρωπαϊκής οικονομίας απέναντι σε μελλοντικές γεωπολιτικές κρίσεις.

Μείωση της γραφειοκρατίας κατά 17 δισ. ευρώ

Η φον ντερ Λάιεν αναγνώρισε ότι η ευρωπαϊκή οικονομία άντεξε καλύτερα από το αναμενόμενο τις διεθνείς κρίσεις και ότι η ανεργία βρίσκεται κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Ωστόσο, οι υψηλές τιμές ενέργειας και το αυξημένο κόστος δανεισμού πιέζουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Για τον λόγο αυτό, η οικονομική αναζωογόνηση τοποθετείται στην κορυφή των προτεραιοτήτων της Επιτροπής.

Οι δώδεκα προτάσεις απλοποίησης που προωθούν οι Βρυξέλλες εκτιμάται ότι μπορούν να μειώσουν το διοικητικό βάρος για τις επιχειρήσεις κατά περίπου 17 δισ. ευρώ τον χρόνο.

Η ταχύτερη αδειοδότηση, η σύνδεση με τα ενεργειακά δίκτυα και η επιτάχυνση των αποφάσεων χρηματοδότησης θεωρούνται κρίσιμες για το πού θα κατευθυνθούν οι νέες επενδύσεις και πού θα δημιουργηθούν θέσεις εργασίας.

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας

Στο πεδίο της άμυνας, η φον ντερ Λάιεν πρότεινε τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας, στο οποίο θα μπορούσαν να συμμετέχουν, πέρα από τα κράτη-μέλη, χώρες όπως η Ουκρανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία και ο Καναδάς.

Η πρόταση βασίζεται στην αρχή ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια είναι αδιαίρετη και ότι οι σημερινές απειλές δεν περιορίζονται εντός των συνόρων της ΕΕ.

Οι ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες έχουν αυξηθεί κατά 80% τα τελευταία πέντε χρόνια, ενώ η Ένωση ενισχύει την υποστήριξή της προς την Ουκρανία.

Η πρόεδρος της Κομισιόν αναφέρθηκε ειδικά στην απόπειρα επίθεσης με drone στη Λειψία, την οποία απέδωσε σε Ρώσους επιχειρησιακούς παράγοντες, υποστηρίζοντας ότι τέτοιες ενέργειες στρέφονται εναντίον ολόκληρης της Ένωσης.

«Εγχειρίδιο» για τις υβριδικές απειλές

Παράλληλα με το Συμβούλιο Ασφαλείας, η Κομισιόν προτείνει έναν νέο μηχανισμό αντίδρασης για περιστατικά που δεν φθάνουν στο επίπεδο ένοπλης επίθεσης, αλλά απειλούν άμεσα την ασφάλεια ενός κράτους-μέλους.

Το σύστημα θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ. Εφόσον ενεργοποιείται από μία χώρα, τα κράτη-μέλη θα συγκαλούνται για να συντονίσουν την ευρωπαϊκή απάντηση και να αποτρέψουν περαιτέρω κλιμάκωση.

Στο ίδιο πλαίσιο, η φον ντερ Λάιεν προειδοποίησε για τις επιθέσεις με drones, τις επιχειρήσεις παραπληροφόρησης και την αξιοποίηση πραγματικών κοινωνικών ανησυχιών από ακραίες ή αντιευρωπαϊκές δυνάμεις.

Το έλλειμμα του 1 δισ. ευρώ την ημέρα με την Κίνα

Αυστηρότερο τόνο υιοθέτησε η πρόεδρος της Κομισιόν και απέναντι στο Πεκίνο. Το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ με την Κίνα έχει φθάσει περίπου το 1 δισ. ευρώ την ημέρα, προκαλώντας φόβους για ένα δεύτερο «κινεζικό σοκ» στην ευρωπαϊκή βιομηχανία.

Η Επιτροπή ζητεί απτά αποτελέσματα από τις διαπραγματεύσεις για τον περιορισμό των εμπορικών στρεβλώσεων και της υπερπροσφοράς φθηνών κινεζικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά.

Εάν δεν υπάρξει πρόοδος, η ΕΕ είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα εμπορικά εργαλεία για την αποκατάσταση της ισορροπίας. Η φον ντερ Λάιεν θα ενημερώσει τους Ευρωπαίους ηγέτες για την πορεία των συνομιλιών στη Σύνοδο Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου.

Πρωτοφανής σύνδεση της ΕΕ με τον Καναδά

Με τον πρωθυπουργό του Καναδά Μαρκ Κάρνι να βρίσκεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε μια νέα «Συμμαχία για το Μέλλον».

Η συνεργασία θα καλύπτει την έξυπνη μεταποίηση, την τεχνολογία, τις αμυντικές βιομηχανίες, την Αρκτική, την ενέργεια, τα κρίσιμα ορυκτά, τις μπαταρίες, την AI, την κβαντική τεχνολογία και την κυβερνοασφάλεια.

Η πρόεδρος της Κομισιόν άνοιξε μάλιστα τον δρόμο ώστε ο Καναδάς να γίνει το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της ΕΕ. Πρόκειται για έναν θεσμό που δεν προβλέπεται σήμερα στις ευρωπαϊκές συνθήκες, αλλά αποτυπώνει την πρόθεση των δύο πλευρών να αναπτύξουν μια σχέση πολύ στενότερη από μια συμβατική εμπορική συμφωνία.

Η ενέργεια θα βρίσκεται στο επίκεντρο της συνεργασίας, με τις δύο πλευρές να εξετάζουν κοινές δράσεις στην πυρηνική ενέργεια, στις καθαρές τεχνολογίες, στη μείωση των εκπομπών μεθανίου και στο υγροποιημένο φυσικό αέριο.

Νέες εμπορικές διαδρομές προς την Ασία

Η Επιτροπή επιδιώκει παράλληλα στενότερους δεσμούς με χώρες του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας, συμπληρώνοντας τις νέες εμπορικές συμφωνίες με την Ινδία, το Μεξικό και την Αυστραλία.

Το σχέδιο περιλαμβάνει νέο έργο συνδεσιμότητας μεταξύ του Νότιου Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας, το οποίο εκτιμάται ότι μπορεί να τριπλασιάσει τις εμπορικές ροές και να περιορίσει σημαντικά τους χρόνους μεταφοράς έως το 2030.

Για την προώθηση του εγχειρήματος θα διοργανωθεί Περιφερειακή Σύνοδος Κορυφής για τη Συνδεσιμότητα σε συνεργασία με τη Βουλγαρία.

Αγρότες και νέο αποθεματικό 900 εκατ. ευρώ

Για τον αγροτικό τομέα, η φον ντερ Λάιεν προανήγγειλε προτάσεις για τη βελτίωση της διαχείρισης κινδύνων, την αντιμετώπιση του ασφαλιστικού κενού και τη διασφάλιση της πρόσβασης σε νερό.

Η Επιτροπή επιδιώκει να διπλασιάσει το γεωργικό αποθεματικό στα 900 εκατ. ευρώ ετησίως στον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Το ποσό, ωστόσο, θεωρείται ανεπαρκές για να καλύψει το σύνολο των ζημιών από ακραία καιρικά φαινόμενα, φυσικές καταστροφές και διαταραχές της αγοράς.

Οι 100 πιο ευάλωτες περιοχές

Τον επόμενο μήνα η Κομισιόν θα παρουσιάσει νέο πλαίσιο για την κλιματική ανθεκτικότητα, προσδιορίζοντας τις 100 ευρωπαϊκές περιοχές που αντιμετωπίζουν τους μεγαλύτερους κινδύνους.

Το φετινό καλοκαίρι κάηκαν περίπου 660.000 εκτάρια και χάθηκαν σχεδόν 12 εκατ. τόνοι αγροτικών καλλιεργειών.

Η Επιτροπή προετοιμάζει επίσης νέα Πρωτοβουλία για τα Ύδατα και ένα Ευρωπαϊκό Σχέδιο για τους Καύσωνες, το οποίο θα προβλέπει καλύτερα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και ενισχυμένη υγειονομική ετοιμότητα.

Παραμένει, πάντως, ασαφές ποια από αυτά τα σχέδια θα λάβουν τη μορφή δεσμευτικής νομοθεσίας και ποια θα περιοριστούν σε στρατηγικούς στόχους.

Φροντίδα, στέγαση και δικαιώματα των γυναικών

Στην κοινωνική ατζέντα περιλαμβάνεται μια νέα Ευρωπαϊκή Συμφωνία για τη Φροντίδα, με στόχο την αντιμετώπιση των συνεπειών της δημογραφικής γήρανσης.

Παράλληλα, η Κομισιόν προετοιμάζει την πρώτη ευρωπαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία για τη στέγαση, η οποία θα επιχειρήσει να αντιμετωπίσει τις πιέσεις από τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και την κερδοσκοπία στην αγορά ακινήτων.

Η φον ντερ Λάιεν δεσμεύτηκε επίσης ότι η Επιτροπή θα υπερασπιστεί τα δικαιώματα των γυναικών απέναντι σε πολιτικές δυνάμεις που επιδιώκουν την ανατροπή κατακτήσεων προηγούμενων δεκαετιών.

Νέος μηχανισμός για μεταναστευτικές κρίσεις

Η Κομισιόν θα προτείνει, τέλος, ένα Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών για περιπτώσεις στις οποίες οι μεταναστευτικές ροές εργαλειοποιούνται από τρίτες χώρες ή άλλα δίκτυα.

Το πλαίσιο θα ενεργοποιείται μόνο με αυστηρά καθορισμένα κριτήρια και θα επιτρέπει στα κράτη-μέλη να εφαρμόζουν, για περιορισμένο χρονικό διάστημα, συγκεκριμένες εξαιρέσεις από τις συνήθεις διαδικασίες.

Το συνολικό μήνυμα της ομιλίας ήταν ότι η ευρωπαϊκή ανεξαρτησία δεν περιορίζεται πλέον στην άμυνα. Επεκτείνεται στην ενέργεια, στην τεχνολογία, στις εμπορικές σχέσεις, στις κρίσιμες πρώτες ύλες και στην ικανότητα της Ένωσης να αντιδρά συντονισμένα στις νέες απειλές.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Το μεγάλο στοίχημα για τα 10 τρισ. ευρώ των Ευρωπαίων που μένουν στις τράπεζες
• Ευρωπαϊκά ομόλογα: Οι νέοι «πρωταγωνιστές» της αγοράς – Στο κάδρο και η Ελλάδα
• ΕΕ: Πρωτοβουλία για παγκόσμιο πλαίσιο ασφάλειας στην AI
• ΗΠΑ: Για πρώτη φορά παραδέχονται ότι διαθέτουν όπλα σε τροχιά