Τζον Χίλι: Ο νέος «τσάρος» της βρετανικής οικονομίας και το μεγάλο στοίχημα των αγορών

• Ο Τζον Χίλι αναλαμβάνει τη βρετανική οικονομία με το δημόσιο χρέος κοντά στο 95% του ΑΕΠ και περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια.
• Η κατάργηση του ΦΠΑ 5% στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος αποτελεί το πρώτο οικονομικό μέτρο της νέας κυβέρνησης.
• Οι αγορές αναμένουν σαφείς απαντήσεις για τη χρηματοδότηση των κοινωνικών παρεμβάσεων και της αύξησης των αμυντικών δαπανών.

Ο Άντι Μπέρναμ ανέλαβε αυτή την εβδομάδα ως ο έβδομος πρωθυπουργός της Βρετανίας μέσα σε μία δεκαετία, ωστόσο το ενδιαφέρον των αγορών στρέφεται ήδη στον νέο υπουργό Οικονομικών, Τζον Χίλι.

Πρώην υπουργός Άμυνας και στέλεχος με προηγούμενη εμπειρία στο βρετανικό υπουργείο Οικονομικών, ο Χίλι καλείται να αναλάβει έναν από τους δυσκολότερους ρόλους της νέας κυβέρνησης: να εξασφαλίσει τους πόρους για την περισσότερο κοινωνική και δυνητικά πιο δαπανηρή ατζέντα του Μπέρναμ, διατηρώντας ταυτόχρονα την εμπιστοσύνη των επενδυτών.

Η αποστολή του απαιτεί μια λεπτή ισορροπία. Η κυβέρνηση έχει δεσμευθεί να αντιμετωπίσει το κόστος ζωής, τη στεγαστική κρίση και τις πιέσεις στις δημόσιες υπηρεσίες, ενώ παράλληλα προωθεί την ενίσχυση των αμυντικών δαπανών.

Οι αγορές, ωστόσο, παρακολουθούν στενά κάθε ένδειξη ότι η νέα πολιτική ηγεσία μπορεί να χαλαρώσει τους δημοσιονομικούς κανόνες ή να αυξήσει σημαντικά τον δανεισμό.

Το πρώτο μέτρο και ο λογαριασμός των 850 εκατ. στερλινών

Το πρώτο οικονομικό μέτρο της κυβέρνησης Μπέρναμ είναι η κατάργηση του ΦΠΑ 5% στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος των νοικοκυριών από την 1η Οκτωβρίου.

Το κόστος της παρέμβασης υπολογίζεται σε περίπου 850 εκατ. στερλίνες και η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι θα καλυφθεί μέσω της κατάργησης του προγράμματος ψηφιακής ταυτότητας της προηγούμενης κυβέρνησης, το οποίο είχε προϋπολογισμό περίπου 1,8 δισ. στερλινών.

Η παρέμβαση εκτιμάται ότι θα μειώσει τον μέσο ετήσιο λογαριασμό ενός νοικοκυριού κατά περίπου 45 στερλίνες.

«Για υπερβολικά μεγάλο διάστημα, πάρα πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονταν με το κόστος ζωής», ανέφερε ο Χίλι, παρουσιάζοντας το μέτρο ως μια άμεση οικονομική ανάσα ενόψει του χειμώνα.

Το περιορισμένο κόστος και η ταυτόχρονη παρουσίαση συγκεκριμένης πηγής χρηματοδότησης φαίνεται ότι είχαν στόχο όχι μόνο τη στήριξη των νοικοκυριών, αλλά και τον καθησυχασμό των αγορών.

Η κοινωνική ατζέντα του Μπέρναμ

Ο νέος πρωθυπουργός έχει δεσμευθεί να αντιμετωπίσει τα «μεγάλα προβλήματα» της χώρας, δίνοντας έμφαση στην κοινωνική φροντίδα, τη στέγαση, το κόστος ζωής και την αναβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών.

Παράλληλα, δηλώνει ότι σκοπεύει να ακολουθήσει μια φιλοεπιχειρηματική πολιτική και να ενισχύσει τις επενδύσεις, τη βιομηχανία και την περιφερειακή ανάπτυξη.

Η επίτευξη αυτής της ισορροπίας, όμως, προϋποθέτει σημαντικούς πόρους σε μια περίοδο κατά την οποία η βρετανική οικονομία αντιμετωπίζει υψηλό κόστος δανεισμού, περιορισμένη ανάπτυξη και αυξημένες ανάγκες χρηματοδότησης.

Για τον Χίλι, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιες πολιτικές θα υλοποιηθούν, αλλά και πώς θα χρηματοδοτηθούν χωρίς να προκληθεί νέα αύξηση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων.

Το δημόσιο χρέος κοντά στο 95% του ΑΕΠ

Τα δημοσιονομικά περιθώρια της νέας κυβέρνησης παραμένουν στενά.

Στο τέλος Μαΐου, το καθαρό δημόσιο χρέος της Βρετανίας διαμορφωνόταν στα 2,984 τρισ. στερλίνες, ποσό που αντιστοιχούσε στο 95,1% του ΑΕΠ.

Ο δημόσιος δανεισμός μειώθηκε τον Ιούνιο κατά περίπου ένα τρίτο σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, καθώς αυξήθηκαν τα φορολογικά έσοδα και περιορίστηκαν οι δαπάνες για τόκους συνδεδεμένους με τον πληθωρισμό.

Ωστόσο, ο δανεισμός στο τρίμηνο Απριλίου-Ιουνίου παρέμεινε ο δέκατος υψηλότερος για τη συγκεκριμένη περίοδο από τότε που ξεκίνησαν τα συγκρίσιμα αρχεία, το 1993.

Η εικόνα αποτυπώνει το βασικό δίλημμα της νέας κυβέρνησης: η Βρετανία χρειάζεται περισσότερες επενδύσεις και κοινωνική στήριξη, αλλά δεν διαθέτει απεριόριστη δυνατότητα νέου δανεισμού.

Από το υπουργείο Άμυνας στο υπουργείο Οικονομικών

Η επιλογή του Χίλι έχει ιδιαίτερη σημασία και για την αμυντική πολιτική.

Ο νέος υπουργός Οικονομικών είχε παραιτηθεί τον Ιούνιο από τη θέση του υπουργού Άμυνας, εκφράζοντας τη διαφωνία του με την απροθυμία της προηγούμενης κυβέρνησης να διαθέσει τους πόρους που θεωρούσε αναγκαίους για την άμυνα της χώρας.

Η τοποθέτησή του στο υπουργείο Οικονομικών ενισχύει τις προσδοκίες ότι η αύξηση των αμυντικών δαπανών θα αποτελέσει κεντρική προτεραιότητα της κυβέρνησης Μπέρναμ.

Ο Χίλι και ο νέος πρωθυπουργός έχουν θέσει ως στόχο την αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 3% του ΑΕΠ έως το 2030, μια δέσμευση που θα απαιτήσει την εξεύρεση σημαντικών πρόσθετων πόρων.

Η χρηματοδότηση της άμυνας θα ανταγωνιστεί άμεσα τις δαπάνες για υγεία, στέγαση, κοινωνική φροντίδα και ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος.

Η πρώτη αντίδραση των αγορών

Η αρχική αντίδραση των αγορών στην επιλογή του Χίλι ήταν συγκρατημένα θετική.

Οι αποδόσεις των βρετανικών κρατικών ομολόγων υποχώρησαν μετά την ανακοίνωση της σύνθεσης της νέας κυβέρνησης, ενώ η στερλίνα παρέμεινε σχετικά σταθερή.

Η απόδοση του δεκαετούς βρετανικού ομολόγου κινήθηκε κοντά στο 5,01%, ενώ εκείνη του τριακονταετούς υποχώρησε περίπου στο 5,73%, καθώς οι επενδυτές αξιολόγησαν θετικά την εμπειρία και το πιο πειθαρχημένο μήνυμα του νέου υπουργού Οικονομικών.

Η αποκλιμάκωση, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι ανησυχίες έχουν εξαφανιστεί.

Το κόστος δανεισμού της Βρετανίας παραμένει υψηλό σε σχέση με άλλες μεγάλες οικονομίες, ενώ η αγορά ομολόγων έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα ευαίσθητη σε δηλώσεις που υποδηλώνουν χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής.

Οι αγορές θα απαιτήσουν αξιόπιστη χρηματοδότηση

Η βασική ανησυχία των επενδυτών είναι ότι μια κυβέρνηση τοποθετημένη πιο αριστερά από εκείνη του Κιρ Στάρμερ μπορεί να προχωρήσει σε υψηλότερες δημόσιες δαπάνες, αυξήσεις φόρων και μεγαλύτερο δανεισμό.

Οι πρώτες αντιδράσεις έδειξαν ότι η αγορά θα εξετάζει κάθε νέα εξαγγελία με βάση το κατά πόσο συνοδεύεται από συγκεκριμένη και αξιόπιστη πηγή χρηματοδότησης.

Η Βρετανία έχει ακόμη ζωντανή την εμπειρία της αναταραχής που προκάλεσε το 2022 το δημοσιονομικό σχέδιο της κυβέρνησης Λιζ Τρας. Έκτοτε, τα βρετανικά ομόλογα λειτουργούν ως αυστηρός περιορισμός για κάθε κυβέρνηση που επιχειρεί να αυξήσει τις δαπάνες χωρίς επαρκή κάλυψη.

Η νέα κυβέρνηση μπορεί να εξαγγείλει φιλόδοξες κοινωνικές παρεμβάσεις, όμως η δυνατότητα υλοποίησής τους θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την αντίδραση των επενδυτών που χρηματοδοτούν το βρετανικό κράτος.

Το μεγάλο στοίχημα του Τζον Χίλι

Η πρόκληση για τον νέο υπουργό Οικονομικών είναι σαφής: να βρει πόρους για τη στέγαση, την κοινωνική φροντίδα, την άμυνα και τη στήριξη των νοικοκυριών, χωρίς να πυροδοτήσει κρίση εμπιστοσύνης στα βρετανικά ομόλογα.

Θα πρέπει επίσης να ενισχύσει την οικονομική ανάπτυξη, να προσελκύσει επενδύσεις και να περιορίσει τις πιέσεις στις κοινωνικές δαπάνες, διατηρώντας παράλληλα τους δημοσιονομικούς κανόνες που έχει υποσχεθεί η κυβέρνηση.

Για τον Χίλι, η επιτυχία δεν θα κριθεί μόνο από το πόσα χρήματα θα διαθέσει, αλλά από το κατά πόσο θα πείσει τις αγορές ότι κάθε νέα δαπάνη εντάσσεται σε ένα συνεκτικό και βιώσιμο οικονομικό σχέδιο.

Στη σημερινή Βρετανία, τα όρια των κυβερνητικών υποσχέσεων δεν καθορίζονται μόνο στο Κοινοβούλιο, αλλά και στις οθόνες των επενδυτών που παρακολουθούν καθημερινά τις αποδόσεις των gilts.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής: Η δημοσιονομική πειθαρχία «κλειδί» για χαμηλό κόστος δανεισμού της Ελλάδας
• Ελληνικές τράπεζες: Οι νέες τιμές-στόχοι της Goldman Sachs και οι τρεις επιλογές για αγορά
• Νίκος Χαρδαλιάς: «Ξεκινάει το AENAON το φθινόπωρο – Δημιουργούμε το μεγαλύτερο μέτωπο πρασίνου στη Μεσόγειο»
• Οι αριθμοί μετρούν, όμως οι άνθρωποι τους δημιουργούν