Ζάχαρη ή γλυκαντικό; Ο εγκέφαλος αποφασίζει τι σου αρέσει
- Η αντίληψη της γεύσης επηρεάζεται από τις προσδοκίες των καταναλωτών και όχι μόνο από τα συστατικά.
- Το 27% των συμμετεχόντων δεν μπορούσε να διακρίνει ζάχαρη από τεχνητά γλυκαντικά.
- Ο εγκέφαλος «ανταμείβει» την προσδοκία θερμίδων, ενισχύοντας την αίσθηση απόλαυσης.
Είναι τελικά όλα θέμα… μυαλού. Για όσους επιμένουν ότι η Diet Coke «δεν έχει την ίδια γεύση», μια νέα μελέτη δείχνει ότι η εμπειρία των τεχνητών γλυκαντικών μπορεί να είναι σε μεγάλο βαθμό ψυχολογική.
Ερευνητές από το Radboud University, το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ μελέτησαν 99 ενήλικες και διαπίστωσαν ότι η ικανότητά τους να ξεχωρίσουν τη ζάχαρη από τα τεχνητά γλυκαντικά εξαρτάται από τις προσδοκίες τους.
Όταν οι συμμετέχοντες πίστευαν ότι καταναλώνουν τεχνητά γλυκαντικά, αξιολογούσαν τη ζάχαρη ως λιγότερο ευχάριστη. Αντίθετα, όταν θεωρούσαν ότι ένα ρόφημα περιείχε ζάχαρη, δήλωναν μεγαλύτερη απόλαυση — ακόμη κι αν στην πραγματικότητα περιείχε τεχνητά γλυκαντικά.
«Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι μια συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου, ο ντοπαμινεργικός μέσος εγκέφαλος, επεξεργάζεται τα αυξημένα θρεπτικά συστατικά ή τις θερμίδες των γλυκών γεύσεων», εξήγησε η Margaret Westwater, συν-συγγραφέας της μελέτης.
Όταν η προσδοκία «νικά» τη γεύση
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο The Journal of Neuroscience, δείχνει ότι η πεποίθηση για θερμίδες και θρεπτική αξία μπορεί να υπερισχύσει της ίδιας της γευστικής εμπειρίας.
Ενδεικτικά, περίπου το 27% των συμμετεχόντων δεν κατάφερε να διακρίνει τη ζάχαρη από τα τεχνητά γλυκαντικά.
Από τη σακχαρίνη στη Diet Coke
Η αναζήτηση υποκατάστατων ζάχαρης ξεκίνησε ήδη από το 1879 με την ανακάλυψη της σακχαρίνης. Στη συνέχεια, γλυκαντικά όπως το κυκλαμικό απορρίφθηκαν λόγω ανησυχιών για πιθανή καρκινογένεση.
Η έγκριση της ασπαρτάμης από τον FDA τη δεκαετία του 1980 εκτόξευσε τη δημοτικότητά της, καθιστώντας την βασικό συστατικό σε δημοφιλή αναψυκτικά.
Ποτά όπως η Diet Coke και το Sprite Zero καθιερώθηκαν ως επιλογές για όσους θέλουν να μειώσουν τις θερμίδες χωρίς να εγκαταλείψουν τη συνήθεια των αναψυκτικών.
Τι έδειξε το πείραμα στον εγκέφαλο
Για να μετρήσουν την αντίληψη των συμμετεχόντων, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI). Οι συμμετέχοντες κατανάλωναν λεμονάδα με ζάχαρη ή γλυκαντικό, ενώ παράλληλα λάμβαναν «ενδείξεις» για το τι επρόκειτο να πιουν — κάποιες από τις οποίες ήταν σκόπιμα παραπλανητικές.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όταν οι συμμετέχοντες περίμεναν ζάχαρη αλλά κατανάλωναν τεχνητό γλυκαντικό, ενεργοποιούνταν περισσότερο οι περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή και τη ντοπαμίνη.
Με απλά λόγια, ο εγκέφαλος «ανταμείβει» την προσδοκία θερμίδων — ακόμη κι όταν αυτές δεν υπάρχουν.
Τι σημαίνει αυτό για τη διατροφή
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζονται τα τρόφιμα μπορεί να επηρεάσει την εμπειρία τους.
«Αν τονίζουμε ότι ένα προϊόν είναι “πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά” ή έχει “χαμηλά πρόσθετα σάκχαρα”, μπορεί να δημιουργούμε πιο θετικές προσδοκίες από ό,τι αν χρησιμοποιούμε όρους όπως “diet” ή “χαμηλές θερμίδες”», σημείωσε η Westwater.
Με άλλα λόγια, η αντίληψη ίσως είναι εξίσου σημαντική με τη γεύση.
