Από το Netflix και την «Οδύσσεια» του Νόλαν, στους ανεξάρτητους Έλληνες δημιουργούς: Αυτή είναι η νέα αποστολή του ΕΚΚΟΜΕΔ
Δημιουργία. Μια λέξη η οποία περιέχει μοναδικά νοήματα. Εμπειρίες, διαφορετικοί τρόποι έκφρασης, λαχτάρα και όρεξη για κάτι νέο που θα εκφράζει τα συναισθήματά μας, θα μας συντροφεύει σε κάθε στιγμή της ζωής μας. Η δημιουργία είναι κάτι ξεχωριστό και για εκείνον που εμπνέει, και για όλους όσους τη βιώνουμε.
Αυτή τη θέληση για πραγματική στήριξη των ανθρώπων στις τέχνες, και συγκεκριμένα τον οπτικοακουστικό κλάδο, έχει ως αποστολή του το ΕΚΚΟΜΕΔ. Το νέο Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας. Ένα εγχείρημα του οποίου ηγείται δύο περίπου χρόνια από τη θέση του Διευθύνοντος Συμβούλου, ο Λεωνίδας Χριστόπουλος, ένας άνθρωπος με μακρά εμπειρία στη δημόσια διοίκηση από κρίσιμα πόστα σε εύκολες, αλλά και δύσκολες εποχές για την ελληνική οικονομία.
Η συνάντησή μας για τη συνέντευξη που παραχώρησε στο Fortune Greece, πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Mythique Summit, το οποίο πραγματοποιήθηκε το διήμερο 4-5 Ιουνίου στη Μύκονο, με τη συμμετοχή ορισμένων από τις κορυφαίες εταιρείες video games όλου του κόσμου.
Λίγες μέρες πριν την ανακοίνωση ότι η Ελλάδα θα είναι η τιμώμενη χώρα στο Φεστιβάλ Καννών το 2027, ο Λεωνίδας Χριστόπουλος ανοίγει τη «βεντάλια» των δραστηριοτήτων του ΕΚΚΟΜΕΔ. Μιλά για την αποστολή του, τα περίπου 700 εκατ. ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό για τη χρηματοδότηση του οπτικοακουστικού κλάδου στην Ελλάδα, τις δράσεις για την προσέλκυση ξένων μεγάλων παραγωγών, την εμπειρία της «Οδύσσειας» του Κρίστοφερ Νόλαν και τη συνεργασία με το Netflix, αλλά και αυτό που για εμένα αποτελεί τη «ραχοκοκαλιά» όλων των τεχνών: τους νέους δημιουργούς.
Το ΕΚΚΟΜΕΔ αποτελεί το «αμάλγαμα» δύο διαφορετικών φορέων του παρελθόντος. Μιλήστε μας για το πώς δημιουργήθηκε ο οργανισμός και σε ποιους απευθύνεται.
Το ΕΚKΟΜΕΔ ουσιαστικά λειτουργεί εδώ και 20 μήνες ως Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας. Είναι η συγχώνευση δύο παλαιότερων οργανισμών, του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου και του ΕΚΟΜΕ. Το ένα υπαγόταν στο Υπουργείο Πολιτισμού και το άλλο στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Στο επίκεντρο των δραστηριοτήτων μας, δεν περιλαμβάνονται πλέον μόνο οι «παραδοσιακοί» τομείς όπως ο κινηματογράφος και η τηλεόραση. Εισέρχονται και κλάδοι όπως είναι το animation, η ανάπτυξη video games, τα μουσικά φεστιβάλ που περιέχουν οπτικοακουστικές παραγωγές. Ουσιαστικά όλο αυτό που θα περιγράφαμε ως οπτικοακουστική τεχνολογία.
Πόσο εύκολη -ή δύσκολη- ήταν αυτή η μετάβαση για να φτάσουμε στη μορφή που έχει το ΕΚΚΟΜΕΔ σήμερα;
Η συγχώνευση δύο δημοσίων φορέων δεν είναι ποτέ μια εύκολη διαδικασία, ειδικά όταν ο ένας από τους δυο είναι ένας, αν θέλετε, πολύ σεβαστός παλιός θεσμός – όπως ήταν το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου. Κάτι τέτοιο φέρνει πάντα ορισμένες αντιστάσεις. Μία αντίσταση στην αλλαγή. Μια αντίσταση στην εξέλιξη προς την προσαρμογή στα νέα δεδομένα. Ευτυχώς, μέσα σε ένα σχεδόν χρόνο ολοκληρώσαμε τη συγχώνευση με πολλή δουλειά και κόπο, και μάλιστα χωρίς να σταματήσουν να τρέχουν τα προγράμματα των δύο πρώην οργανισμών.
Το 5ετές σχέδιο δράσης του ΕΚΚΟΜΕΔ στοχεύει σε πολύ συγκεκριμένους, μετρήσιμους στόχους.
Πώς προσαρμόζεστε σε τόσους πολλούς και δυναμικούς κλάδους δημιουργίας περιεχομένου, οι οποίοι αλλάζουν και εξελίσσονται διαρκώς;
Προσωπικός μου στόχος, ως άνθρωπος της δημόσιας διοίκησης, είναι να δημιουργήσω έναν έξυπνο δημόσιο οργανισμό. Έναν οργανισμό που προσαρμόζει συνεχώς τις δομές του, τις διαδικασίες του, τα κείμενα που τον ρυθμίζουν. Γιατί αναγνωρίζουμε ότι πλέον έχουμε να κάνουμε με έναν τομέα ο οποίος αλλάζει συνέχεια. Άρα ένας νόμος ή ένα χρηματοδοτικό εργαλείο που θα βγει σήμερα, μπορεί αύριο ή σε έναν χρόνο να είναι εντελώς ακατάλληλα. Άρα πρέπει να είμαστε σε μια συνεχή ροή προσαρμογής των εσωτερικών μας διαδικασιών.
Στο πλαίσιο λοιπόν του rebranding, αν μου επιτρέπετε να το πω έτσι, του ΕΚKΟΜΕΔ, ήρθε μια πολύ σημαντική «προίκα» ύψους 700 εκατομμυρίων ευρώ για την 5ετία 2026-2030 από τον κρατικό προϋπολογισμό. Ποιοι είναι, λοιπόν, οι βασικοί στόχοι που θέλετε να πετύχετε με αυτή τη χρηματοδότηση;
Το 5ετές σχέδιο δράσης του ΕΚΚΟΜΕΔ στοχεύει σε πολύ συγκεκριμένους, μετρήσιμους στόχους. Κατ’ αρχάς, αύξηση των Ελλήνων δημιουργών οι οποίοι αναγνωρίζονται στο εξωτερικό – είτε αυτό αφορά ταινίες σε διεθνή φεστιβάλ, είτε αυτό αφορά σε διεθνείς πλατφόρμες, διανομή κτλ.
Δεύτερον, να αυξηθεί το αποτύπωμα της βιομηχανίας στο ΑΕΠ. Σήμερα, με μία μελέτη του ΙΟΒΕ για το ΕΚΚΟΜΕΔ που δημοσιεύεται μέσα στον Ιούνιο, φαίνεται ότι το συνολικό αποτύπωμα του οπτικοακουστικού κλάδου είναι κοντά στα 2 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων και των ψηφιακών παιχνιδιών. Η απόδοση των επενδύσεων στον κλάδο μας, με βάση τα στοιχεία της έρευνας, είναι 1 προς 2,67 και ο στόχος μας είναι να ενισχύσουμε τα κρατικά έσοδα, φτάνοντας τα 581 εκατ. ευρώ κάθε χρόνο. Επιπλέον, ένας ακόμη βασικός στόχος μας είναι να ενισχύσουμε την απασχόληση.
Όσον αφορά το σχέδιο δράσης, αυτό χωρίζεται σε τρεις άξονες. Ο πρώτος είναι τα χρηματοδοτικά εργαλεία. Δεύτερος άξονας είναι η εξωστρέφεια και η πολιτιστική διπλωματία, η υποστήριξη ελληνικών φεστιβάλ στο εξωτερικό, η υποστήριξη διανομής ελληνικών ταινιών στο εξωτερικό, και το AV Fusion – ένα πρόγραμμα για τη μίξη των τεχνών, όπως θέατρο με κινηματογράφο, μουσική με gaming, κ.ά.. Ο τρίτος άξονας είναι η εκπαίδευση, κατάρτιση και τεχνολογική/οπτικοακουστική κληρονομιά, στο πλαίσιο του οποίου λειτουργεί η νέα σχολή που ανακοίνωσε το Υπουργείο Πολιτισμού για τους τεχνικούς του οπτικοακουστικού χώρου, αλλά και τα εκπαιδευτικά προγράμματα σε σχολεία.
Η ψυχαγωγία θα υπάρχει για πάντα. Και είναι μια διαρκώς μεταβαλλόμενη εμπειρία. Ενώνεται, βγάζει νέες τάσεις, μεταλλάσσεται. Είναι ένας ζωντανός οργανισμός, αλλά και ένας οικονομικός πυλώνας.
Πώς λειτουργεί στην πράξη η διαδικασία χρηματοδότησης και με ποια μορφή;
Εξαρτάται από το πρόγραμμα. Δηλαδή, τα επιλεκτικά προγράμματα έχουν άλλη διαδικασία, έχουν πιο καλλιτεχνικά κριτήρια στην αξιολόγησή τους. Το ΕΚKΟΜΕΔ μπαίνει ως συμπαραγωγός και έχει έσοδα πια από τις ταινίες, ενώ το cash rebate λειτουργεί ως επενδυτικό εργαλείο. Είναι ένα εργαλείο το οποίο σου επιστρέφει το 40% στο τέλος της παραγωγής και χρησιμοποιείται για την προσέλκυση μεγάλων παραγωγών στην Ελλάδα. Όσον αφορά τα μουσικά φεστιβάλ και το gaming, αυτήν την περίοδο βρίσκονται υπό διαμόρφωση τα αντίστοιχα εργαλεία.
Μιλήσατε για μεγάλες κινηματογραφικές παραγωγές. Πολύ πρόσφατο είναι το παράδειγμα της Οδύσσειας του Κρίστοφερ Νόλαν, όπου έγιναν τα γυρίσματα και στην Ελλάδα. Ποια είναι η δική σας εμπειρία μετά από τη συνεργασία μαζί τους;
Διατηρούμε άμεση επαφή με όλους τους παραγωγούς – και με την Alpha 24 που ήρθε στην Ελλάδα για την πρόσφατη ταινία του Μπραντ Πιτ. Η δική μας εμπειρία με την Οδύσσεια ήταν πάρα πολύ θετική. Πρέπει βέβαια να σημειώσουμε ότι οι εταιρείες παραγωγής του εξωτερικού δεν μπορούν να κάνουν αίτηση στο cash rebate αν δεν συνεργάζονται με ελληνικές εταιρείες. Αυτό που έκανε, όμως, τη διαφορά με αυτές τις περιπτώσεις, ήταν ότι τώρα δεν υπάρχουν πλέον τα προβλήματα του παρελθόντος με τις καθυστερήσεις στις χρηματοδοτήσεις.
Άλλωστε, και σε επίπεδο παραγωγής, υπήρξε πολύ μεγάλη ικανοποίηση. Και για τις τοποθεσίες των γυρισμάτων, και για τα ελληνικά συνεργεία. Παρόλα αυτά, πρέπει να επικεντρωθούμε άμεσα στην ανάπτυξη των υποδομών και κυρίως των studios. Αυτή τη στιγμή η Ελλάδα διαθέτει ελάχιστους χώρους οι οποίοι ανταποκρίνονται στις ανάγκες μιας μεγάλης ξένης παραγωγής, όπως η Οδύσσεια. Αυτός είναι κι ένας από τους λόγους όπου δημιουργήσαμε ένα πενταετές σχέδιο δράσης: για να έχουμε μια σταθερότητα και μια προβλεψιμότητα που να επιτρέπει σε έναν επενδυτή που επιθυμεί να φτιάξει υποδομές, να έρθει και να επενδύσει στην Ελλάδα.
Από την πρώτη γεύση που έχετε πάρει από αυτές τις επαφές, βλέπετε να αυξάνεται το ενδιαφέρον για την προσέλκυση τέτοιου είδους επενδυτών;
Ναι. Ήδη υπήρχε. Αυτό που δεν υπήρχε, τους προβλημάτιζε και δεν τους «έβγαινε» στα business plans τους, είναι ότι δεν είχαμε σταθερότητα στη χρηματοδότηση των έργων. Γιατί ο άλλος έρχεται και σου λέει ότι “αν είναι να κάνω στούντιο στην Ελλάδα, πρέπει να ξέρω πόσες διεθνείς παραγωγές μπορείς να μου φέρεις τον χρόνο”. Τώρα το ξέρει.
Θα ήθελα να αποσαφηνίσουμε κάτι. Μιλάμε για παραγωγές πολλών εκατομμυρίων, όπως είναι η Οδύσσεια. Γιατί χρειάζεται χρηματοδότηση από το ελληνικό κράτος;
Καταρχάς μιλάμε για χρηματοδοτικά εργαλεία – κίνητρα. Τα έχουν όλες οι χώρες και κυμαίνονται από 25% έως 40% επί του συνόλου της παραγωγής. Εμείς είμαστε στο 40%. Ο λόγος είναι ξεκάθαρα για να προσελκύσουμε διεθνείς παραγωγές. Και η απάντηση στο ερώτημά σας είναι απλή: Αφήνουν πολλά περισσότερα χρήματα στην ελληνική οικονομία. Είτε με το υπόλοιπο 60% του κόστους παραγωγής ως άμεσες επενδύσεις, είτε με την υπεραξία που κερδίζουν οι περιοχές στις οποίες πραγματοποιούνται τα γυρίσματα και προβάλλονται σε όλο τον κόσμο. Ένα πολύ γνωστό παράδειγμα είναι με το Maestro του Χριστόφορου Παπακαλιάτη, το οποίο μετά την προβολή του στο Netflix έφερε ακόμη περισσότερους επισκέπτες στην Ελλάδα. Άρα μιλάμε για έναν οικονομικό πολλαπλασιαστή.
Αν λοιπόν εμείς δώσαμε 6,5 εκατομμύρια ευρώ ως κίνητρο στον Νόλαν, αυτό σημαίνει ότι ο Νόλαν άφησε πίσω στην περιοχή, στην ελληνική οικονομία, επιπλέον 15 εκατομμύρια ευρώ άμεσα, συν τα έμμεσα έσοδα που θα προκύψουν από τη δημοσιότητα μέσα από την προβολή της ταινίας.
Πάμε λοιπόν και στο Netflix το οποίο αναφέρατε. Πώς ξεκίνησε η συνεργασία σας και ποιοι είναι οι στόχοι της;
Η συνεργασία μας με το Netflix ξεκίνησε με δική τους πρωτοβουλία. Ήρθαν εδώ από τα γραφεία τους στην Ευρώπη και ζήτησαν να συνεργαστούμε στους τομείς της κατάρτισης και εκπαίδευσης. Υπογράψαμε ένα μνημόνιο διαφόρων δράσεων. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνεται η εκπαίδευση 50 νέων σεναριογράφων και σκηνοθετών πάνω στις πλατφόρμες του Netflix. Κάτι εξαιρετικά θετικό, καθώς μέσα από αυτή τη δράση θα μάθουν πάρα πολλά για τα κριτήρια και τη φιλοσοφία του Netflix, όταν αποφασίζει να κάνει μια παραγωγή σε μια χώρα ή αποφασίζει να αγοράσει οπτικοακουστικό περιεχόμενο. Να ξέρετε όμως ότι θα ανακοινωθούν και άλλες δράσεις στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας.
Είμαστε πλήρως προσβάσιμοι. Επαναλαμβάνω: πλήρως προσβάσιμοι, ειδικά στους νέους δημιουργούς.
Τι σας είπαν οι άνθρωποι του Netflix όταν ήρθαν στην Ελλάδα; Γιατί μας επέλεξαν;
Θεωρώ ότι έχουν την άποψη πως η Ελλάδα κινείται σε μια ανοδική πορεία. Βλέπουν μια σταθερότητα και μια σοβαρότητα σε ό,τι αφορά το πώς έχουμε δομήσει και τον οργανισμό και τις πολιτικές μας. Είναι, πιστεύω, μια προσπάθεια του Netflix να μπει μέσα σε μια ανερχόμενη αγορά και να ανακαλύψει, μέσα από αυτό το πρόγραμμα, νέα ταλέντα.
Πάμε λίγο στο κομμάτι των ανεξάρτητων δημιουργών και των μικρότερων ομάδων, οι οποίες αναζητούν χρηματοδοτικές λύσεις. Τι μήνυμα απευθύνει το ΕΚKΟΜΕΔ σε αυτούς τους ανθρώπους και πόσο ανοιχτοί και προσβάσιμοι είστε σε νέες δημιουργικές προτάσεις;
Είμαστε πλήρως προσβάσιμοι. Επαναλαμβάνω: πλήρως προσβάσιμοι, ειδικά στους νέους δημιουργούς. Δημιουργήσαμε ένα ξεχωριστό τμήμα που δεν υπήρχε παλιά, που ονομάζεται «Αυτοτελές Γραφείο Νέων Δημιουργών». Ξεκινήσαμε από τους σπουδαστές, για τους οποίους τρέχει το πρόγραμμα ΕΚKΟΜΕΔ Fellowships, όπου χρηματοδοτούμε τις σπουδαστικές τους ταινίες – που είναι σαν τις διπλωματικές τους.
Δημιουργήσαμε επίσης ένα πρόγραμμα για νέους δημιουργούς, ούτως ώστε να παρακολουθούν εκπαιδευτικά σεμινάρια στο εξωτερικό, ενώ μέσα από νέα προγράμματα προωθούμε το μοντέλο των μικρο-χρηματοδοτήσεων για ανεξάρτητες και πειραματικές ταινίες. Γιατί πιστεύουμε ότι εκεί κρύβεται μεγάλος πλούτος. Άλλωστε, ποτέ δεν ξέρεις πού θα μπορούσες να βρεις έναν «νέο Λάνθιμο».
Πόση ανοχή δείχνει ο ΕΚKΟΜΕΔ στο ρίσκο;
Τεράστια. Αυτή είναι η φύση της δουλειάς. Η καλλιτεχνική δημιουργία είναι κάτι που μπορεί να βγει, μπορεί και όχι. Κι αν η επένδυση πετύχει, τότε επιστρέφει πίσω πολλαπλάσια κεφάλαια για την ελληνική οικονομία. Άρα, ναι, είμαστε πολύ ανεκτικοί στο ρίσκο. Το θέλουμε το ρίσκο. Θεωρούμε ότι βρίσκεται στη φύση και της δικής μας δουλειάς και μόνο έτσι μπορούμε να ανακαλύψουμε νέα καλλιτεχνικά δημιουργήματα.
Πάμε και στον χώρο του Gaming. Βρισκόμαστε άλλωστε στο Mythique Summit το οποίο συγκέντρωσε στη Μύκονο εκπροσώπους από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις του χώρου στον κόσμο. Ποια είναι η θέση της Ελλάδας αλλά και του ΕΚΚΟΜΕΔ σε αυτή τη βιομηχανία;
Καταρχάς, μιλάμε για έναν κλάδο ο οποίος στην Ελλάδα είναι κάτι σαν λευκό χαρτί. Αυτό είναι θετικό, καθώς έτσι μπορείς να χαράξεις από την αρχή μια αποδοτική εθνική πολιτική σε συνεργασία με όλους: μεγάλα studios, ανεξάρτητους δημιουργούς, ειδικούς από το εξωτερικό, όπως όλοι όσοι βρέθηκαν στο Mythique Summit. Και η καλή πολιτική έχει να κάνει με πολλά πράγματα: Να δημιουργήσεις τα κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία, να φτιάξεις εκπαιδευτικά προγράμματα, να διοργανώσεις μεγάλες εκδηλώσεις όπως το Mythique Summit ή τις εθνικές αποστολές στη Gamescom (σσ. μια από τις μεγαλύτερες εκθέσεις gaming στον κόσμο). Πέρυσι κάναμε την πρώτη μας εθνική αποστολή σε αυτήν την έκθεση και φέτος είχαμε το πρώτο ελληνικό παιχνίδι που πουλήθηκε στο PlayStation και στο Xbox. Είναι το Necrophosis από τον Άρη Δραγώνα και το Dragonis Games στούντιο. Κι όλα ξεκίνησαν στο ελληνικό περίπτερο της Gamescom.
Όλοι οι δημιουργοί εκεί έξω θέλω να ξέρουν ότι πλέον υπάρχει ένας φορέας που τους ακούει και τους υποστηρίζει.
Θα ήθελα να μας πείτε και τι προετοιμάζει ο ΕΚΚΟΜΕΔ για τον κλάδο της μουσικής.
Εκεί θέλουμε να κάνουμε δύο πράγματα. Το ένα είναι η δημιουργία ενός χρηματοδοτικού εργαλείου για μουσικά οπτικοακουστικά φεστιβάλ. Άλλωστε, ο μουσικός φεστιβαλικός τουρισμός είναι πολύ μεγάλος σε όλο τον πλανήτη. Στη Ρουμανία, για παράδειγμα, υπάρχει το Untold Festival. Το τρίτο μεγαλύτερο μουσικό φεστιβάλ του κόσμου. Δεν υπάρχει κανένας λόγος η Ελλάδα να μην έχει κάτι αντίστοιχο.
Το δεύτερο και βασικότερο όμως, είναι ότι τα μουσικά φεστιβάλ αυτή τη στιγμή λειτουργούν σε νομοθετικό κενό. Οπότε εκεί είναι και ένα θέμα να προωθήσουμε ως ΕΚKΟΜΕΔ προς την κυβέρνηση, προς το Υπουργείο Πολιτισμού, προς τα αρμόδια Υπουργεία. Την οριοθέτηση και τη νομοθετική κάλυψη των μουσικών φεστιβάλ στη χώρα. Είναι κάτι πολύ σημαντικό που ζητούν και οι ίδιοι οι διοργανωτές.
Όλα όσα μας είπατε ακούγονται εξαιρετικά ενδιαφέροντα. Προλαβαίνετε όμως να τα πετύχετε σε πέντε μόνο χρόνια;
Όχι βέβαια. Αλλά πέντε χρόνια είναι η αρχή.
Άλλωστε, η ψυχαγωγία θα υπάρχει για πάντα. Και είναι μια διαρκώς μεταβαλλόμενη εμπειρία. Ενώνεται, βγάζει νέες τάσεις, μεταλλάσσεται. Είναι ένας ζωντανός οργανισμός, αλλά και ένας οικονομικός πυλώνας. Μέσα σε δύο σχεδόν χρόνια καταφέραμε να αναδείξουμε την οπτικοακουστική δημιουργία σαν ένα ξεχωριστό πυλώνα ανάπτυξης με στοιχεία και δεδομένα. Ο ΙΟΒΕ διεξήγαγε για τον ΕΚΚΟΜΕΔ ξεχωριστή μελέτη, και θα ακολουθήσουν κι άλλες. Παράλληλα, η δημιουργία αλλάζει. Εξ ου και το Δέλτα στο όνομά μας: ΕΚΚΟΜΕΔ, Δημιουργία. Μια λέξη που «αγκαλιάζει» τα πάντα. Πολιτιστική, καλλιτεχνική και οικονομική δραστηριότητα. Κι όλοι οι δημιουργοί εκεί έξω θέλω να ξέρουν ότι πλέον υπάρχει ένας φορέας που τους ακούει και τους υποστηρίζει.
Αν υπάρχει ένα πράγμα που θέλει να δει ο Λεωνίδας Χριστόπουλος να έχει πραγματοποιηθεί ως το 2030, ποιο θα ήταν αυτό;
Να καταφέρει η Ελλάδα να αναγνωριστεί ως ο δημιουργικός κόμβος όλης της Ευρώπης.
