Ιωάννης Κόκκοτος (UCB): «Το πρόβλημα στην Ελλάδα δεν είναι η έλλειψη καινοτομίας, αλλά η καθυστέρηση στην πρόσβαση»
Η συζήτηση για την υγεία σήμερα διαμορφώνεται γύρω από μια κρίσιμη εξίσωση: καινοτομία, κόστος και πρόσβαση. Για την UCB, η προτεραιότητα είναι σαφής: η δημιουργία πραγματικής αξίας για τον ασθενή.
Ως διεθνής βιο-φαρμακευτική εταιρεία με ισχυρή παρουσία στην ανοσολογία και τη νευρολογία, η UCB επενδύει συστηματικά στην έρευνα και την ανάπτυξη, επιδιώκοντας να απαντήσει σε σημαντικές ανεκπλήρωτες ιατρικές ανάγκες. Για την εταιρεία, ο ασθενής δεν αποτελεί απλώς αποδέκτη της θεραπείας, αλλά σημείο εκκίνησης για κάθε απόφαση. Αξιοποιώντας την πρόοδο της επιστήμης σε πεδία όπως η γενετική και οι βιοδείκτες, εστιάζει στην ανάπτυξη πιο στοχευμένων και εξατομικευμένων θεραπευτικών λύσεων.
Στην Ελλάδα, η UCB διαθέτει σταθερή παρουσία και συγκαταλέγεται μεταξύ των μεγαλύτερων φαρμακευτικών εταιρειών, ενώ ενισχύει τη δραστηριότητά της στον τομέα της κλινικής έρευνας, συνεργαζόμενη με την επιστημονική κοινότητα και τους επαγγελματίες υγείας.
Ο Ιωάννης Κόκκοτος, Country Lead & Head of Immunology (South Eastern Europe) της UCB, μιλά στο Fortune Greece για τις προκλήσεις της πρόσβασης στην καινοτομία, την ανάγκη για ένα πιο δίκαιο σύστημα αξιολόγησης των θεραπειών και τον ρόλο της υπεύθυνης ηγεσίας σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων απαιτήσεων.
Κ. Κόκκοτε, με δεδομένη την εμπειρία σας σε θεραπευτικές περιοχές υψηλής ανεκπλήρωτης ανάγκης, όπως η ανοσολογία και τα σπάνια νοσήματα, τι σημαίνει σήμερα «υπεύθυνη ηγεσία» στον χώρο της υγείας, σε μια περίοδο όπου η καινοτομία και το κόστος βρίσκονται συχνά σε «σύγκρουση»;
Η υπεύθυνη ηγεσία σήμερα είναι ένα συνεπές, αξιόπιστο και μακροπρόθεσμο φάσμα απαντήσεων σε σύγχρονες προκλήσεις. Είναι η διατήρηση ισορροπίας και εμπέδωσης της ανάπτυξης μέσα από τις αξίες μας. Από τη μία πλευρά έχουμε την εκρηκτική πρόοδο της επιστήμης και από την άλλη τα υπό διαρκή πίεση συστήματα υγείας, που καλούνται να την απορροφήσουν επιτυχώς προς όφελος της βιωσιμότητάς τους και των ασθενών.
Για εμένα, υπεύθυνη ηγεσία σημαίνει να ξεπεράσουμε την αντίληψη ότι η φαρμακευτική καινοτομία είναι άλλο ένα κόστος στον προϋπολογισμό. Είναι επένδυση με μετρήσιμη αξία για τον ασθενή και την κοινωνία. Σημαίνει επίσης διάλογο, συνεργασία με την Πολιτεία και τους φορείς και, κυρίως, την επιλογή να προτείνουμε λύσεις που εξασφαλίζουν με διαφάνεια τη βιωσιμότητα χωρίς να παρεμποδίζουν την πρόσβαση. Στον πυρήνα της αντίληψής μας περί ηγεσίας είναι η ανθρωποκεντρική προσέγγιση: κάθε απόφαση πρέπει να περνά από το φίλτρο του πραγματικού αντίκτυπου στη ζωή των ασθενών.
Τι διαφοροποιεί την προσέγγιση της UCB και πώς αυτό μεταφράζεται στην πράξη στην καθημερινότητα των ασθενών;
Η UCB έχει μια ξεκάθαρη φιλοσοφία: ξεκινάμε από τον ασθενή και χτίζουμε καινοτόμες θεραπείες για τον καθένα ξεχωριστά. Σχεδιάζουμε λύσεις γύρω από πραγματικές, συχνά ανεκπλήρωτες ανάγκες. Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι επενδύουμε σε τομείς όπως η ανοσολογία και οι σπάνιες παθήσεις, όπου η επίδραση στη ζωή του ασθενούς αλλά και του φροντιστή μπορεί να είναι καταλυτική.
Παράλληλα, συνεργαζόμαστε στενά με ιατρούς και κοινότητες ασθενών, ώστε να κατανοούμε την ασθένεια και την καθημερινότητα που τη συνοδεύει. Για τον ασθενή, αυτό μεταφράζεται σε πιο στοχευμένες θεραπείες, καλύτερη ποιότητα ζωής και — εξίσου σημαντικό — σε μια αίσθηση ότι το σύστημα υγείας τείνει ευήκοον ους.
Το ζητούμενο είναι ένα περιβάλλον, όπου η καινοτομία μπορεί να αξιολογηθεί δίκαια
Πού βρίσκεται σήμερα η Ελλάδα σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη ως προς την πρόσβαση στην καινοτομία – και τι είναι αυτό που την κρατά πίσω;
Η Ελλάδα έχει κάνει αρκετά βήματα προόδου τα τελευταία χρόνια, όμως εξακολουθεί να υπολείπεται σε ταχύτητα και ετοιμότητα σε σχέση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Το βασικό ζήτημα δεν είναι η έλλειψη καινοτομίας, αλλά η καθυστέρηση στην πρόσβαση.
Διαδικασίες αξιολόγησης, διοικητικές αγκυλώσεις και ένα συχνά μη βιώσιμο πλαίσιο χρηματοδότησης δημιουργούν εμπόδια που τελικά επηρεάζουν τον ασθενή. Αυτό που λείπει είναι μια πιο μακροπρόθεσμη, στρατηγική προσέγγιση: ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό σύστημα που θα επιταχύνει τις διαδικασίες και θα ενσωματώνει την καινοτομία ως μέρος της λύσης — όχι ως πρόβλημα.
Τι χρειάζεται για να γίνει η Ελλάδα πιο ελκυστικός προορισμός για επενδύσεις και κλινική έρευνα στον τομέα της υγείας – και ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος της UCB σε αυτή την κατεύθυνση;
Η Ελλάδα διαθέτει ισχυρό επιστημονικό δυναμικό και σημαντικές δυνατότητες. Αυτό που χρειάζεται είναι ένα πιο σταθερό και προβλέψιμο περιβάλλον. Οι παράγοντες που θα λειτουργήσουν με θετικό πρόσημο είναι οι ταχύτερες εγκρίσεις για κλινικές μελέτες, όσο το δυνατόν λιγότερη γραφειοκρατία και ανταγωνιστικά κίνητρα για επενδύσεις.
Στη UCB ήδη επενδύουμε στην κλινική έρευνα και επιδιώκουμε να ενισχύσουμε περαιτέρω την παρουσία μας, γι’ αυτό και συνεργαζόμαστε στενά με ερευνητικά κέντρα και νοσοκομεία. Ο ρόλος μας είναι θεσμικός, όχι μόνον επενδυτικός, καθώς συμβάλλουμε ενεργά στον δημόσιο διάλογο με προτάσεις για ένα πιο σύγχρονο πλαίσιο που θα ωφελεί όλους τους εμπλεκόμενους.
Αν μπορούσατε να αλλάξετε κάτι στο ελληνικό σύστημα υγείας αύριο, τι θα ήταν αυτό — και πώς θα επηρέαζε την ενσωμάτωση καινοτομίας από εταιρείες όπως η UCB;
Αν έπρεπε να επιλέξω ένα πράγμα, θα ήταν η μετάβαση σε ένα σύστημα που βασίζεται στην αξία (value-based healthcare). Σήμερα, σε μεγάλο βαθμό αξιολογούμε το κόστος, όχι το αποτέλεσμα.
Αν καταφέρουμε να συνδέσουμε την αποζημίωση με τα πραγματικά κλινικά οφέλη για τον ασθενή, τότε αλλάζει όλη η εξίσωση. Για εταιρείες όπως η UCB, αυτό θα δημιουργούσε ένα περιβάλλον όπου η καινοτομία μπορεί να αξιολογηθεί δίκαια και να φτάσει πιο γρήγορα σε αυτούς που τη χρειάζονται. Και τελικά, αυτό είναι το ζητούμενο: ένα σύστημα που επιβραβεύει ό,τι πραγματικά βελτιώνει ζωές.
Προτεραιότητα η μετάβαση σε ένα δίκαιο σύστημα που βασίζεται στην αξία (value-based healthcare)
Τι είναι αυτό που σήμερα δεν είστε διατεθειμένος να διαπραγματευτείτε στις αποφάσεις σας;
Υπάρχουν δύο άξονες που προσωπικά δεν είναι διαπραγματεύσιμοι.
Ο πρώτος είναι ο ουσιαστικός αντίκτυπος, το τελικό όφελος για τον ασθενή. Σε ένα περιβάλλον όπου οι πόροι είναι περιορισμένοι και οι ανάγκες αυξάνονται, υπάρχει πάντα η πίεση για συμβιβασμούς. Ωστόσο, αν μια απόφαση δεν δημιουργεί πραγματική αξία για τον ασθενή — όχι θεωρητική, αλλά απτή στην καθημερινότητά του — τότε χάνει το νόημά της. Αυτό σημαίνει ότι συχνά καλούμαστε να υποστηρίξουμε επιλογές που μπορεί να είναι πιο απαιτητικές βραχυπρόθεσμα, αλλά είναι σωστές μακροπρόθεσμα.
Ο δεύτερος είναι η ακεραιότητα στον τρόπο που λειτουργούμε. Στον χώρο της υγείας, η εμπιστοσύνη είναι θεμελιώδης: από τους ασθενείς, τους επαγγελματίες υγείας, αλλά και την Πολιτεία. Η διαφάνεια, η συνέπεια και η υπευθυνότητα είναι προϋποθέσεις για να μπορείς να συμμετέχεις ουσιαστικά στον διάλογο για το μέλλον της υγείας.
Τελικά, πώς μεταφράζεται η καινοτομία στην καθημερινότητα ενός ασθενούς;
Η έννοια της καινοτομίας αποκτά πραγματικό νόημα μόνο όταν παύει να βρίσκεται στο θεωρητικό επίπεδο και αποκτά ενεργό ρόλο στην καθημερινότητα του ασθενούς.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει πρώτα απ’ όλα καλύτερο έλεγχο της νόσου. Για έναν ασθενή με χρόνια ή ανοσολογική πάθηση, αυτό μπορεί να σημαίνει λιγότερες εξάρσεις, λιγότερες επισκέψεις στο νοσοκομείο, λιγότερη εξάρτηση από θεραπείες που επιβαρύνουν τον οργανισμό του.
Επίσης, αυτό σημαίνει και μεγαλύτερη αυτονομία. Νεότερες θεραπείες και φαρμακευτικά σχήματα δίνουν τη δυνατότητα στον ασθενή να εντάξει τη θεραπεία του στη ζωή του — και όχι να προσαρμόζει τη ζωή του γύρω από τη θεραπεία. Αυτό είναι πραγματικά μια θεμελιώδης αλλαγή.
Ένα ακόμα κρίσιμο στοιχείο είναι η ψυχολογική διάσταση. Όταν ένας ασθενής γνωρίζει ότι υπάρχει αποτελεσματική και σύγχρονη θεραπεία, μειώνεται το άγχος και ενισχύεται η αίσθηση ελέγχου. Η καινοτομία, λοιπόν, δεν αφορά μόνο το σώμα, αλλά και την ψυχική ανθεκτικότητα.
Τέλος, στις πιο προηγμένες μορφές της, η καινοτομία φέρνει την ιατρική πιο κοντά στην εξατομίκευση — δηλαδή, στη σωστή θεραπεία για τον κάθε διαφορετικό ασθενή, τη σωστή στιγμή. Αυτό αλλάζει ριζικά το πώς αντιλαμβανόμαστε τη φροντίδα: από γενική προσέγγιση σε στοχευμένη και αποτελεσματική παρέμβαση.
