Ενεργειακό σοκ στον Περσικό Κόλπο: Πόσα δισεκατομμύρια έχουν ήδη χάσει οι πετρελαιοπαραγωγοί
Σημαντικό οικονομικό πλήγμα δέχονται οι πετρελαιοπαραγωγοί του Περσικού Κόλπου από την κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, καθώς η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ έχει οδηγήσει σε απώλειες δισεκατομμυρίων για τις ενεργειακές εξαγωγές της περιοχής.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της εταιρείας ανάλυσης εμπορευμάτων Kpler, οι χώρες του Κόλπου έχουν χάσει περίπου 15,1 δισ. δολάρια σε ενεργειακά έσοδα από την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών πληγμάτων κατά του Ιράν.
Υπό κανονικές συνθήκες, από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό διέρχονται καθημερινά ενεργειακά φορτία αξίας περίπου 1,2 δισ. δολαρίων, συμπεριλαμβανομένων αργού πετρελαίου, διυλισμένων προϊόντων και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), με βάση τα επίπεδα τιμών και όγκων του 2025.
Ωστόσο, από την κλιμάκωση της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου, η κυκλοφορία στα στενά έχει ουσιαστικά σταματήσει, καθώς επιθέσεις σε πλοία και η εκτίναξη των ασφαλίστρων έχουν καταστήσει τη διέλευση εξαιρετικά επικίνδυνη.
Εγκλωβισμένα φορτία δισεκατομμυρίων
Η διαταραχή της ναυσιπλοΐας έχει αφήσει μεγάλα ενεργειακά φορτία χωρίς δυνατότητα μεταφοράς προς τους προορισμούς τους.
Σύμφωνα με την Kpler, φορτία αργού πετρελαίου, πετρελαϊκών προϊόντων και LNG αξίας περίπου 10,7 δισ. δολαρίων παραμένουν εγκλωβισμένα εντός των Στενών του Ορμούζ, έχοντας φορτωθεί αλλά χωρίς δυνατότητα εξαγωγής.
Ο Φλόριαν Γκρούνμπεργκερ της εταιρείας σημείωσε ότι οι ενεργειακές ροές στην περιοχή έχουν περιοριστεί σε «αμελητέα επίπεδα» σε σχέση με τα προπολεμικά δεδομένα. Από τα φορτία που επηρεάζονται, το αργό πετρέλαιο αντιπροσωπεύει περίπου το 71% της συνολικής αξίας.
Οι χώρες που πλήττονται περισσότερο
Οι απώλειες εσόδων επηρεάζουν ιδιαίτερα τις οικονομίες του Περσικού Κόλπου, οι οποίες βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις εξαγωγές ενέργειας για τη χρηματοδότηση των κρατικών προϋπολογισμών.
Η Σαουδική Αραβία, ως ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου παγκοσμίως, εκτιμάται ότι έχει ήδη χάσει περίπου 4,5 δισ. δολάρια σε έσοδα από την έναρξη της σύγκρουσης, σύμφωνα με τη Wood Mackenzie.
Παράλληλα, το βασίλειο σχεδιάζει να αυξήσει τις εξαγωγές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, προσπαθώντας να παρακάμψει τη διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ.
Ο Πίτερ Μάρτιν, επικεφαλής οικονομολόγος της Wood Mackenzie, επισημαίνει ότι ιδιαίτερα εκτεθειμένο εμφανίζεται και το Ιράκ, καθώς περίπου το 90% των κρατικών εσόδων του προέρχεται από την παραγωγή πετρελαίου.
«Το Κουβέιτ και το Κατάρ είναι επίσης εκτεθειμένα, αλλά διαθέτουν μεγάλα κρατικά επενδυτικά ταμεία που μπορούν να απορροφήσουν βραχυπρόθεσμα τις απώλειες», σημείωσε.
Περιορισμένες εναλλακτικές εξαγωγής
Η Σαουδική Αραβία διαθέτει ένα σημαντικό πλεονέκτημα έναντι άλλων παραγωγών, καθώς μπορεί να αξιοποιήσει τον αγωγό ανατολής–δύσης, μεταφέροντας πετρέλαιο από τα ανατολικά πεδία της προς λιμάνια στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η κρατική Saudi Aramco έχει δηλώσει ότι θα μπορούσε να ανακατευθύνει έως και το 70% των αποστολών αργού πετρελαίου μέσω αυτού του δικτύου.
Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι το σύστημα δεν έχει λειτουργήσει ποτέ σε τόσο υψηλά επίπεδα δυναμικότητας, γεγονός που δημιουργεί αβεβαιότητα για το πόσο αποτελεσματικά μπορεί να υποκαταστήσει τη διέλευση από το Στενό του Ορμούζ.
Το κόστος φτάνει στον καταναλωτή
Παρότι ορισμένα φορτία έχουν ήδη πωληθεί μέσω μακροπρόθεσμων συμβολαίων και ενδέχεται να συνεχίσουν να αποφέρουν έσοδα, η συνολική οικονομική ζημιά για τους παραγωγούς είναι σημαντική.
Τελικά, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, οι επιπτώσεις της κρίσης αναμένεται να μεταφερθούν σταδιακά στους τελικούς καταναλωτές.
Η άνοδος των τιμών ενέργειας και η διαταραχή των ενεργειακών ροών θα μπορούσαν να επηρεάσουν την παγκόσμια αγορά καυσίμων, με το κόστος να αποτυπώνεται τόσο στις τιμές των μεταφορών όσο και στο ενεργειακό κόστος των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.
