Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την οικονομία της Ευρώπης και η ελληνική «απάντηση» με δημόσιες επενδύσεις
Η επιβράδυνση των ρυθμών ανάπτυξης και η ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων οδηγούν το οικονομικό επιτελείο σε αναπροσαρμογή στρατηγικής, με την πρόβλεψη για την ανάπτυξη του 2026 να υποχωρεί στο 2% από 2,4%. Σε αυτό το περιβάλλον, η ανησυχία για φαινόμενα στασιμοπληθωρισμού ενισχύεται τόσο στην Ελλάδα όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη, επιβάλλοντας αλλαγές στο οικονομικό μείγμα πολιτικής.
Δύο μήνες μετά την κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η έμφαση μετατοπίζεται από τα έκτακτα μέτρα στήριξης στη δημιουργία σταθερών επενδυτικών ροών, με βασικό εργαλείο το ενισχυμένο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ). Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών σχεδιάζει την αύξηση του ΠΔΕ με στόχο να λειτουργήσει ως βασικός μοχλός στήριξης της ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με τον υφυπουργό Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς, η αναθεώρηση των στόχων δεν περιορίζεται στο 2026, αλλά επεκτείνεται και στο 2027, όπου η ανάπτυξη προβλέπεται να ενισχυθεί στο 2% από 1,7%, κυρίως χάρη στην αύξηση των επενδύσεων και των συγχρηματοδοτούμενων έργων.
Η μεταβολή αυτή αντανακλά την επίδραση των διεθνών ενεργειακών εξελίξεων, με τον πληθωρισμό να αναθεωρείται ανοδικά στο 3,2% για το 2026, έναντι αρχικής πρόβλεψης 2,2%. Καθοριστικός παράγοντας αποτελεί η εκτίναξη των τιμών ενέργειας, καθώς το σενάριο για το πετρέλαιο τύπου Brent αναθεωρείται στα 89 δολάρια το βαρέλι, με τις αγορές να κινούνται εκ νέου κοντά στα 100 δολάρια.
Το ευρωπαϊκό περιβάλλον παραμένει εξίσου πιεσμένο, με τον Βάλντις Ντομπρόβσκις να προειδοποιεί για τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή συνδυασμό χαμηλής ανάπτυξης και υψηλού πληθωρισμού. Στο πλαίσιο αυτό, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων αναδεικνύεται ως βασική προτεραιότητα.
Η ελληνική απάντηση εστιάζει στην ενίσχυση του ΠΔΕ, με το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος να αυξάνεται στα 7 δισ. ευρώ το 2027 από 6,35 δισ., ενώ προβλέπεται σταδιακή αύξηση κατά περίπου 1 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030. Το συνολικό ύψος του προγράμματος αναμένεται να ξεπεράσει τα 10 δισ. ευρώ στο τέλος της δεκαετίας, ενσωματώνοντας νέους ευρωπαϊκούς πόρους.
Σε αυτή τη στρατηγική εντάσσονται και εργαλεία όπως το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, τα οποία εκτιμάται ότι θα διοχετεύσουν σημαντικά κεφάλαια σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και υποδομές, ενισχύοντας την επενδυτική δραστηριότητα και περιορίζοντας το ενδεχόμενο δημιουργίας επενδυτικού κενού μετά το 2026.
Η συνολική εικόνα παραμένει δυναμική, καθώς οι προβλέψεις δεν ενσωματώνουν ακόμη πλήρως τις μελλοντικές εισροές από το νέο ΕΣΠΑ της περιόδου 2028-2034, το οποίο εκτιμάται ότι μπορεί να κατευθύνει έως και 49,5 δισ. ευρώ προς την ελληνική οικονομία, δημιουργώντας πρόσθετες προοπτικές για υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια.
