Ο Κάθετος Διάδρομος και η νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης
Στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας βρίσκεται η ενεργειακή ασφάλεια, σύμφωνα με όσα αναδείχθηκαν στις συζητήσεις του φετινού Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, τόσο εντός όσο και εκτός σκηνής. Η εμπειρία της ενεργειακής κρίσης των τελευταίων ετών έχει μετατοπίσει το βάρος από το κόστος στη διαθεσιμότητα και τη σταθερότητα των ροών, επαναφέροντας την ανάγκη για νέες διαδρομές εφοδιασμού και ενίσχυση των υποδομών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Νοτιοανατολική Ευρώπη αποκτά αυξημένη σημασία και η Ελλάδα τοποθετείται πλέον πιο καθαρά στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής. Υποδομές όπως η Ρεβυθούσα, η Αλεξανδρούπολη και οι διασυνδέσεις με τα Βαλκάνια ενισχύουν τη δυνατότητα διοχέτευσης υγροποιημένου φυσικού αερίου προς την ενδοχώρα της Ευρώπης, εντάσσοντας τη χώρα σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό διαφοροποίησης πηγών και διαδρομών.
Στην καρδιά αυτής της συζήτησης, κατά τη διάρκεια του 11ου Delphi Economic Forum, βρέθηκε ο Κάθετος Διάδρομος (Vertical Corridor), μια πρωτοβουλία που στοχεύει στην ενίσχυση της μεταφοράς φυσικού αερίου από τον Νότο προς τον Βορρά. Ο διάδρομος συνδέεται με την προσπάθεια ενίσχυσης της ανθεκτικότητας του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος, σε ένα περιβάλλον όπου η αβεβαιότητα γύρω από την προσφορά παραμένει στον ορίζοντα.
Η στρατηγική σημασία
Ο Κάθετος Διάδρομος δημιουργεί έναν νέο ενεργειακό άξονα μεταφοράς φυσικού αερίου, ενισχύοντας τις ροές προς την ευρωπαϊκή αγορά. Η σύμπραξη των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουγγαρία, τη Σλοβακία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία αποτελεί μια ευρεία περιφερειακή συνεργασία. Όπως επισημάνθηκε από αναλυτές και στελέχη της αγοράς στους Δελφούς, η σημασία του έργου έγκειται στην πλήρη αξιοποίηση των ελληνικών υποδομών. Με τον τερματικό σταθμό LNG της Ρεβυθούσας σε πλήρη ετοιμότητα και το νέο FSRU της Αλεξανδρούπολης να μπαίνει δυναμικά στο κάδρο, το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) αποκτά πλέον εναλλακτική δίοδο προς αγορές με υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές φυσικού αερίου. Η πρόσβαση σε LNG από διεθνείς προμηθευτές, κυρίως από τις ΗΠΑ, ενισχύει τις επιλογές εφοδιασμού, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης.
Η οικονομική διάσταση του εγχειρήματος είναι εξίσου καθοριστική. Η δημιουργία μιας ενιαίας, διασυνδεδεμένης αγοράς ενισχύει τον ανταγωνισμό και τη λειτουργία της αγοράς. Για τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, η πρόσβαση στις ελληνικές πύλες εισόδου σημαίνει μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού και καλύτερη προβλεψιμότητα, στοιχεία απαραίτητα για τη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Γεωπολιτική θωράκιση και το μέλλον των διασυνδέσεων
Ο Κάθετος Διάδρομος υπερβαίνει τα στενά όρια μιας εμπορικής συμφωνίας, αποτελώντας ένα γεωπολιτικό εργαλείο πρώτης γραμμής. Η συμμετοχή χωρών της Ανατολικής Ευρώπης προσδίδει επιπλέον στρατηγική διάσταση στο εγχείρημα, ενισχύοντας τη διασύνδεση των αγορών και τη διαφοροποίηση των ροών.
Στις συζητήσεις του Delphi Economic Forum, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ανάγκη για επιτάχυνση των επενδύσεων. Αν και η βάση υπάρχει, απαιτούνται στοχευμένες παρεμβάσεις για την αναβάθμιση των αγωγών και των σταθμών συμπίεσης, ώστε να αυξηθεί η μεταφορική ικανότητα του συστήματος. Η ανάγκη για ευρωπαϊκή στήριξη και συντονισμό αναδείχθηκε ως κρίσιμη για την υλοποίηση των απαραίτητων έργων υποδομής.
Επιπλέον, ο σχεδιασμός του Κάθετου Διαδρόμου λαμβάνει υπόψη τη μακροπρόθεσμη στρατηγική της πράσινης μετάβασης. Οι νέες υποδομές σχεδιάζονται ώστε να μπορούν να υποστηρίξουν τη μεταφορά ανανεώσιμων αερίων, όπως το υδρογόνο. Αυτό σημαίνει ότι οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται σήμερα για το φυσικό αέριο, θα αποτελέσουν αύριο τις «λεωφόρους» για την καθαρή ενέργεια, υποστηρίζοντας τους στόχους της Ε.Ε. για κλιματική ουδετερότητα.
Η εξέλιξη του Κάθετου Διαδρόμου θα αποτελέσει βασικό δείκτη για το κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να μεταφράσει τον ενεργειακό σχεδιασμό σε πραγματικές ροές και λειτουργικές υποδομές.
Σημαντικές τοποθετήσεις
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Chairman & CEO του Ομίλου Aktor και CEO της Atlantic SEE LNG Trade, Αλέξανδρος Εξάρχου, υπογράμμισε ότι ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη εξασφάλισης μακροπρόθεσμων συμβολαίων LNG. Όπως ανέφερε, η ενίσχυση των υποδομών σε συνδυασμό με τη σύναψη τέτοιων συμφωνιών αποτελεί βασική προϋπόθεση για να λειτουργήσει αποτελεσματικά ο διάδρομος, επιτρέποντας τη διοχέτευση ποσοτήτων φυσικού αερίου προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Από την πλευρά της, η Πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Kimberly Guilfoyle υπογράμμισε ότι ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω τον ρόλο της Ελλάδας στην περιφερειακή ενεργειακή αγορά, επισημαίνοντας ότι η χώρα βρίσκεται κοντά στο να εξελιχθεί σε ενεργειακό προμηθευτή για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Αναφερόμενη στις εξελίξεις γύρω από το LNG, τόνισε ότι η αξιοποίηση των ελληνικών υποδομών και η αύξηση των ροών από τις ΗΠΑ προς την περιοχή ενισχύουν τη διαφοροποίηση των πηγών και τη συνολική ενεργειακή ασφάλεια.
