Κραχ στη Βρετανία: Σε ιστορικά υψηλά το κόστος δανεισμού – Δεν παραιτείται ο Στάρμερ (upd)
Ο Κιρ Στάρμερ δήλωσε στο υπουργικό του συμβούλιο ότι δεν πρόκειται να παραιτηθεί, όπως ανακοίνωσε το γραφείο του Βρετανού πρωθυπουργού.
«Το Εργατικό Κόμμα διαθέτει συγκεκριμένη διαδικασία αμφισβήτησης ηγεσίας και αυτή δεν έχει ενεργοποιηθεί», ανέφερε χαρακτηριστικά η ανακοίνωση.
Ο Στάρμερ υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση οφείλει να συνεχίσει να κυβερνά, τονίζοντας πως «η χώρα περιμένει από εμάς να συνεχίσουμε το έργο μας».
Παράλληλα, παραδέχθηκε ότι οι τελευταίες 48 ώρες υπήρξαν αποσταθεροποιητικές για την κυβέρνηση, καθώς εντείνεται η εσωκομματική πίεση στους Εργατικούς μετά τα αρνητικά αποτελέσματα των πρόσφατων τοπικών εκλογών.
Πρόσθεσε ότι η πολιτική αβεβαιότητα έχει «πραγματικό οικονομικό κόστος» για τη χώρα και τα βρετανικά νοικοκυριά.
Σε αβεβαιότητα η οικονομία
Με νέα περίοδο έντονης αβεβαιότητας βρίσκεται αντιμέτωπη η βρετανική οικονομία, καθώς το κόστος δανεισμού του Ηνωμένου Βασιλείου εκτινάχθηκε την Τρίτη στα υψηλότερα επίπεδα από το 2008. Η απότομη άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων (gilts) έρχεται σε μια στιγμή που οι πολιτικές πιέσεις προς τον Πρωθυπουργό Keir Starmer για παραίτηση κορυφώνονται.
Η αγορά ομολόγων αντέδρασε σπασμωδικά στις πολιτικές εξελίξεις, με τις πωλήσεις να οδηγούν τις τιμές προς τα κάτω και τις αποδόσεις —οι οποίες κινούνται αντίστροφα— σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν δεκαετίες.
- 10ετές Ομόλογο (Benchmark): Η απόδοση αυξήθηκε κατά 10 μονάδες βάσης, φτάνοντας το 5,103%. Πρόκειται για το υψηλότερο σημείο από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.
- 30ετές Ομόλογο: Σημείωσε άνοδο 11 μονάδων βάσης, αντανακλώντας τον φόβο των επενδυτών για τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα της χώρας.
- 20ετές Ομόλογο: Οι αποδόσεις στο μακρύ άκρο της καμπύλης άγγιξαν επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από το 1998.
Γιατί αντιδρούν έτσι οι αγορές;
Οι επενδυτές απεχθάνονται την πολιτική αστάθεια. Οι έντονες φήμες και οι πιέσεις προς τον Keir Starmer να εγκαταλείψει την πρωθυπουργία δημιουργούν ένα κενό εξουσίας και αμφιβολίες για τη δημοσιονομική πολιτική που θα ακολουθηθεί στο μέλλον (σ.σ. Όταν οι αποδόσεις των ομολόγων αυξάνονται, το κράτος καλείται να πληρώσει υψηλότερα επιτόκια για να δανειστεί χρήματα, γεγονός που επιβαρύνει άμεσα τον προϋπολογισμό και, κατ’ επέκταση, τους φορολογούμενους).
Οι επιπτώσεις στην οικονομία και τα νοικοκυριά
Η άνοδος των κρατικών ομολόγων δεν είναι απλώς ένας αριθμός στις οθόνες των χρηματιστών. Έχει άμεσες συνέπειες στην πραγματική οικονομία:
- Αύξηση επιτοκίων στεγαστικών δανείων: Τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων στο Ηνωμένο Βασίλειο συχνά τιμολογούνται με βάση τις αποδόσεις των gilts.
- Πίεση στη λίρα: Η πολιτική αναταραχή μπορεί να αποδυναμώσει το βρετανικό νόμισμα, αυξάνοντας το κόστος των εισαγωγών και τον πληθωρισμό.
- Δημοσιονομική στενότητα: Με το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους να αυξάνεται, η κυβέρνηση έχει λιγότερα περιθώρια για κοινωνικές δαπάνες ή επενδύσεις.
Εσωκομματική ανταρσία και αμφισβήτηση
Η πολιτική κρίση που αντιμετωπίζει ο Βρετανός πρωθυπουργός φαίνεται να εισέρχεται στην πιο επικίνδυνη φάση της, καθώς η παραίτηση της υπουργού Αποκέντρωσης, Θρησκευμάτων και Κοινοτήτων, Μιάτα Φανμπουλέ, συνοδεύτηκε από μια πρωτοφανή δημόσια επίθεση κατά της ηγεσίας του. Η Φανμπουλέ δεν περιορίστηκε σε μια τυπική αποχώρηση από την κυβέρνηση· αντίθετα, κάλεσε ανοιχτά τον Στάρμερ να δρομολογήσει την αποχώρησή του από την ηγεσία των Εργατικών, σηματοδοτώντας μια νέα περίοδο εσωκομματικής αναταραχής στο κυβερνών κόμμα.
Σε επιστολή παραίτησης που δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η πρώην υπουργός κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι απέτυχε να ανταποκριθεί στις προσδοκίες που δημιούργησε η εκλογική νίκη των Εργατικών το 2024. Όπως ανέφερε, η κυβέρνηση δεν κινήθηκε «με το όραμα, την ταχύτητα και τη φιλοδοξία» που απαιτούσε η εντολή αλλαγής των πολιτών, ενώ αμφισβήτησε και την ιδεολογική συνοχή του κόμματος υπό την ηγεσία Στάρμερ.
Η παρέμβασή της αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς είναι το πρώτο μέλος της κυβέρνησης που παραιτείται ανοιχτά ζητώντας την αποχώρηση του πρωθυπουργού. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία οι πιέσεις προς τον Στάρμερ αυξάνονται κατακόρυφα, μετά τις σημαντικές απώλειες των Εργατικών στις πρόσφατες τοπικές εκλογές και τη θεαματική άνοδο του Nigel Farage και του κόμματός του, Reform UK.
Εσωκομματική πίεση και κρίσιμες αποφάσεις
Το πολιτικό κλίμα στο Λονδίνο χαρακτηρίζεται πλέον εκρηκτικό. Σύμφωνα με πληροφορίες, σχεδόν 80 βουλευτές των Εργατικών έχουν ζητήσει από τον Στάρμερ να ορίσει χρονοδιάγραμμα αποχώρησής του, ενώ αρκετοί υπουργοί φέρονται να συμμερίζονται την άποψη ότι η σημερινή ηγεσία δεν μπορεί να οδηγήσει το κόμμα σε νέα εκλογική νίκη.
Ανάμεσα σε εκείνους που φέρονται να έχουν εκφράσει επιφυλάξεις είναι η υπουργός Εσωτερικών Shabana Mahmood και η υπουργός Εξωτερικών Yvette Cooper, οι οποίες, σύμφωνα με βρετανικά μέσα ενημέρωσης, ζήτησαν από τον πρωθυπουργό να εξετάσει σοβαρά το ενδεχόμενο οργανωμένης αποχώρησης.
Παράλληλα, τέσσερις βοηθοί υπουργών υπέβαλαν επίσης τις παραιτήσεις τους, ζητώντας ανοιχτά αλλαγή ηγεσίας. Μεταξύ αυτών ήταν και η Melanie Ward, στενή συνεργάτιδα του υπουργού Εξωτερικών David Lammy, η οποία δήλωσε ότι «ο πρωθυπουργός δεν έχει πια την εμπιστοσύνη του κοινού».
Ο ίδιος ο Στάρμερ, σε μια προσπάθεια να ανακτήσει τον έλεγχο της πολιτικής ατζέντας, δήλωσε ότι σκοπεύει να παραμείνει στη 10 Downing Street και να ολοκληρώσει το έργο του. Ωστόσο, η χθεσινή του ομιλία δεν κατάφερε να κατευνάσει τις αντιδράσεις στο εσωτερικό του κόμματος.
«Γνωρίζω ότι κάποιοι με αμφισβητούν και πρέπει να τους αποδείξω ότι έχουν άδικο», δήλωσε χαρακτηριστικά, αναγνωρίζοντας για πρώτη φορά με τόσο άμεσο τρόπο την έκταση της δυσαρέσκειας.
Η φθορά της κυβέρνησης Στάρμερ
Η κρίση που αντιμετωπίζει ο Βρετανός πρωθυπουργός δεν προέκυψε ξαφνικά. Από την ανάληψη της εξουσίας τον Ιούλιο του 2024, η κυβέρνηση Στάρμερ δυσκολεύτηκε να διαμορφώσει σαφές πολιτικό στίγμα και να πείσει ότι μπορεί να βελτιώσει την καθημερινότητα των πολιτών.
Πολλές από τις αποφάσεις της κυβέρνησης χαρακτηρίστηκαν κοινωνικά σκληρές, ενώ η αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής απογοήτευσε σημαντικό τμήμα της παραδοσιακής εκλογικής βάσης των Εργατικών. Την ίδια στιγμή, η οικονομία δεν παρουσίασε την ανάκαμψη που είχε υποσχεθεί η κυβέρνηση, παρά το γεγονός ότι η ανάπτυξη και η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου είχαν τεθεί ως βασικές προτεραιότητες.
Επιπλέον, η κυβέρνηση βρέθηκε αντιμέτωπη με σκάνδαλα και εσωτερικές κρίσεις, όπως η υπόθεση του διορισμού του Peter Mandelson στη θέση του Βρετανού πρεσβευτή στις ΗΠΑ, λόγω των παλαιότερων σχέσεών του με τον καταδικασμένο σεξουαλικό εγκληματία Jeffrey Epstein.
Παρότι η διεθνής παρουσία του Στάρμερ —ιδίως στις σχέσεις με τον Αμερικανό πρόεδρο και στις εξελίξεις γύρω από την Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή— απέσπασε θετικά σχόλια στο εξωτερικό, αυτό δεν αποδείχθηκε αρκετό για να αντισταθμίσει τη φθορά στο εσωτερικό μέτωπο.
Οι πιθανοί διάδοχοι
Καθώς εντείνεται η αμφισβήτηση, η δημόσια συζήτηση έχει ήδη στραφεί στους πιθανούς διαδόχους του Στάρμερ. Μεταξύ των ονομάτων που ακούγονται περισσότερο είναι η πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Angela Rayner και ο υπουργός Υγείας Wes Streeting.
Η Ρέινερ, χωρίς να επιτεθεί ευθέως στον πρωθυπουργό, άφησε σαφείς αιχμές δηλώνοντας ότι «αυτό που κάνουμε δεν λειτουργεί και πρέπει να αλλάξει». Την ίδια ώρα, ιδιαίτερα δημοφιλής παραμένει και ο δήμαρχος του Μάντσεστερ Andy Burnham, αν και προς το παρόν δεν μπορεί να διεκδικήσει την ηγεσία, καθώς δεν είναι μέλος του βρετανικού κοινοβουλίου.
Σύμφωνα με τους κανόνες του Labour Party, απαιτείται η υποστήριξη του 20% της κοινοβουλευτικής ομάδας —δηλαδή 81 βουλευτών— για να κινηθεί επίσημη διαδικασία αμφισβήτησης της ηγεσίας. Με τις υπογραφές να πλησιάζουν αυτό το όριο, οι επόμενες ημέρες θεωρούνται καθοριστικές.
Μια ακόμη περίοδος πολιτικής αστάθειας στη Βρετανία
Αν τελικά ο Στάρμερ οδηγηθεί σε παραίτηση, θα γίνει ο τέταρτος πρωθυπουργός της Βρετανίας μέσα σε μόλις πέντε χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη βαθιά πολιτική αστάθεια που συνεχίζει να χαρακτηρίζει τη χώρα μετά το Brexit και τις αλλεπάλληλες κυβερνητικές κρίσεις.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν οι Εργατικοί μπορούν να διαχειριστούν μια αλλαγή ηγεσίας χωρίς να οδηγηθούν σε βαθύτερο διχασμό. Την ίδια στιγμή, η άνοδος του Reform UK και η ενίσχυση μικρότερων κομμάτων, όπως οι Πράσινοι, δείχνουν ότι το βρετανικό πολιτικό σκηνικό εισέρχεται σε μια νέα περίοδο ανακατατάξεων, με αβέβαιες συνέπειες τόσο για την κυβέρνηση όσο και για το μέλλον της βρετανικής κεντροαριστεράς.
