Σχέδιο τομή του ΙΟΒΕ για την ενίσχυση του Χρηματιστηρίου – Τι προβλέπει
Nέα πρόταση με σημαντικές προεκτάσεις για την ελληνική κεφαλαιαγορά και συνάμα για την ελληνική οικονομία παρουσίασε το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), με τη δημιουργία ειδικών αποταμιευτικών επενδυτικών λογαριασμών για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Ειδικότερα, η μελέτη, που παρουσιάστηκε στις 14 Μαΐου 2026 σε εκδήλωση της EURONEXT ATHENS και του ΙΟΒΕ, προτείνει ένα νέο μοντέλο μακροχρόνιας αποταμίευσης με φορολογικά κίνητρα για λιμνάζουσες αποταμιεύσεις, με στόχο την ενίσχυση των επενδύσεων στο Χρηματιστήριο.
Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ, η Ελλάδα αντιμετωπίζει αποταμιευτικό έλλειμμα, το οποίο περιορίζει τη δυνατότητα χρηματοδότησης νέων παραγωγικών επενδύσεων. Η χαμηλή συμμετοχή των ελληνικών νοικοκυριών στην αγορά μετοχών αποτελεί βασικό εμπόδιο για τη δημιουργία ισχυρής επενδυτικής βάσης.
Η πρόταση
Η μελέτη προτείνει τη δημιουργία δύο νέων εργαλείων αποταμίευσης και επένδυσης, τα οποία βασίζονται σε επιτυχημένα διεθνή πρότυπα. Το πρώτο αφορά τον Ατομικό Αποταμιευτικό Επενδυτικό Λογαριασμό (ΑΠΕΛ), έναν προαιρετικό επενδυτικό λογαριασμό μέσω του οποίου οι πολίτες θα μπορούν να επενδύουν μακροπρόθεσμα σε επιλεγμένα χαρτοφυλάκια κινητών αξιών χαμηλού ή μέτριου ρίσκου.
Το βασικό κίνητρο θα είναι οι φορολογικές εκπτώσεις, οι οποίες θα αυξάνονται ανάλογα με τη διάρκεια διακράτησης και τον βαθμό συμμετοχής. Η πρόταση στοχεύει κυρίως στη μεσαία τάξη, ενώ προβλέπεται και ανώτατο όριο στα φορολογικά κίνητρα ώστε να περιορίζεται το δημοσιονομικό κόστος.
Παράλληλα, η μελέτη εισηγείται τη δημιουργία του Παιδικού Αποταμιευτικού Επενδυτικού Λογαριασμού (ΠΑΠΕΛ), ο οποίος θα ανοίγει με τη γέννηση κάθε παιδιού. Οι γονείς θα μπορούν να πραγματοποιούν ετήσιες καταθέσεις και να λαμβάνουν κρατική επιβράβευση μέσω πρόσθετων ενισχύσεων στον ίδιο λογαριασμό. Τα κεφάλαια θα επενδύονται μακροπρόθεσμα και θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς φορολογική επιβάρυνση όταν το παιδί ενηλικιωθεί. Σύμφωνα με τη μελέτη, η συγκεκριμένη πρόταση μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά και στις πολιτικές αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος.
Η μελέτη του ΙΟΒΕ εκτιμά ότι τα οφέλη από την εφαρμογή των κινήτρων θα είναι πολλαπλάσια του αρχικού δημοσιονομικού κόστους. Συγκεκριμένα, κάθε ένα ευρώ δημοσιονομικού κόστους μπορεί να οδηγήσει σε έως και δύο ευρώ αύξησης του πραγματικού εθνικού εισοδήματος μέσα σε μία πενταετία.
Παράλληλα, οι καθαρές νέες επενδύσεις στην οικονομία εκτιμάται ότι μπορούν να ξεπεράσουν τα 300 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ η απασχόληση ενδέχεται να αυξηθεί κατά περίπου 2.000 θέσεις εργασίας υψηλής παραγωγικότητας κατά την πρώτη δεκαετία εφαρμογής του μέτρου.
Σε ένα σενάριο υψηλότερων κινήτρων, το πραγματικό ΑΕΠ της χώρας θα μπορούσε να ενισχυθεί έως και κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες ετησίως, διατηρώντας την ελληνική οικονομία ισχυρότερη έως και κατά 400 εκατ. ευρώ κάθε χρόνο μέχρι το 2040.
Τα τρία «κλειδιά» επιτυχίας της πρότασης
Η μελέτη του ΙΟΒΕ επισημαίνει ότι η επιτυχία των νέων εργαλείων εξαρτάται από τρεις βασικές προϋποθέσεις. Η πρώτη είναι η απλότητα, καθώς οι λογαριασμοί πρέπει να είναι εύχρηστοι, με πλήρη διαφάνεια και εύκολη online παρακολούθηση. Η δεύτερη είναι η ευελιξία, ώστε οι πολίτες να έχουν τη δυνατότητα επιλογής μεταξύ διαφορετικών παρόχων και επενδυτικών προϊόντων. Η τρίτη αφορά τα κατάλληλα φορολογικά κίνητρα, τα οποία θα πρέπει να είναι αποτελεσματικά, χωρίς να δημιουργούν υπερβολικό δημοσιονομικό βάρος.
Ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ και καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Νίκος Βέττας, τόνισε ότι η διεθνής εμπειρία αποδεικνύει πως τα στοχευμένα κίνητρα μακροχρόνιας αποταμίευσης μπορούν να κινητοποιήσουν ιδιωτικά κεφάλαια με πολλαπλά οφέλη για την οικονομία και την κοινωνία. Όπως ανέφερε, οι νέοι αποταμιευτικοί λογαριασμοί στοχεύουν στην ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στην κεφαλαιαγορά, στη δημιουργία αποταμιευτικής κουλτούρας, στην ανάπτυξη οικονομικής παιδείας και στη δημιουργία σταθερών αποταμιευτικών βάσεων για το μέλλον.
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Euronext Athens, Γιάννος Κοντόπουλος, χαρακτήρισε τη δημιουργία ενός σύγχρονου αποταμιευτικού επενδυτικού λογαριασμού ως αναγκαία προϋπόθεση για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της ελληνικής κεφαλαιαγοράς.
Όπως υπογράμμισε, η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι πολίτες επενδύουν πιο εύκολα όταν διαθέτουν απλά, αξιόπιστα και διαφανή εργαλεία αποταμίευσης και επένδυσης. Τόνισε επίσης ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε μια περίοδο κατά την οποία η οικονομία βελτιώνει τη διεθνή εικόνα της και η ελληνική κεφαλαιαγορά αναβαθμίζεται, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη δημιουργία μιας νέας κουλτούρας αποταμίευσης και επένδυσης.
Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα δεν θα είναι η πρώτη χώρα που εφαρμόζει αντίστοιχα επενδυτικά εργαλεία. Σύμφωνα με τη μελέτη, έντεκα από τις είκοσι επτά χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαθέτουν ήδη αντίστοιχους αποταμιευτικούς επενδυτικούς λογαριασμούς, ενώ παρόμοια μοντέλα λειτουργούν εδώ και χρόνια στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στον Καναδά και στην Ιαπωνία.
Οι πρακτικές αυτές έχουν συμβάλει σημαντικά στη δημιουργία αποταμιευτικής κουλτούρας και στη διοχέτευση κεφαλαίων προς την πραγματική οικονομία μέσω των κεφαλαιαγορών.
