Στεγαστική κρίση: Από τη Βιέννη έως την Αθήνα – Οι νέες λύσεις που εξετάζονται για να πέσουν τα ενοίκια
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαμβάνει πιο ενεργό ρόλο στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, εντάσσοντας για πρώτη φορά ειδικό κεφάλαιο για τη στέγαση στην Εαρινή Δέσμη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.
Πέρα από τη γενική αξιολόγηση, η Κομισιόν αναμένεται να παρουσιάσει ειδικές προτάσεις ανά κράτος-μέλος, αναγνωρίζοντας ότι η κρίση κατοικίας εξελίσσεται σε έναν από τους σημαντικότερους κοινωνικούς και οικονομικούς κινδύνους στην Ευρώπη.
Η αλλαγή αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ολοένα περισσότεροι οργανισμοί αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα πολιτικών που βασίζονται αποκλειστικά στην ενίσχυση της ζήτησης μέσω επιδομάτων και επιδοτήσεων.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο επισημαίνει ότι μέτρα όπως οι επιδοτήσεις ενοικίου προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, αλλά δεν αντιμετωπίζουν τις δομικές ανισορροπίες ανάμεσα στην προσφορά και τη ζήτηση κατοικιών.
Ο Στουρνάρας συνδέει τη στέγη με το δημογραφικό
Τη σοβαρότητα του προβλήματος ανέδειξε και ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, ο οποίος συνέδεσε άμεσα τη στεγαστική κρίση με το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας.
Όπως τόνισε, η επιβάρυνση από το κόστος στέγασης στην Ελλάδα συγκαταλέγεται στις υψηλότερες της Ευρωζώνης, ενώ η δυσκολία πρόσβασης σε προσιτή κατοικία καθυστερεί τη δημιουργία νέων νοικοκυριών και επηρεάζει τις αποφάσεις των νέων ανθρώπων για οικογένεια και τεκνοποίηση.
Ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι η γήρανση και η συρρίκνωση του πληθυσμού μειώνουν το εργατικό δυναμικό, περιορίζουν τις αναπτυξιακές δυνατότητες της οικονομίας και αυξάνουν τις πιέσεις στα δημόσια οικονομικά.
Την ίδια στιγμή, σημείωσε ότι η ζήτηση για ακίνητα παραμένει ισχυρή, τροφοδοτούμενη από την αύξηση των εισοδημάτων, τις ξένες επενδύσεις, τον τουρισμό και την αντίληψη ότι η κατοικία εξακολουθεί να αποτελεί ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο.
Το μοντέλο της Βιέννης και ο ρόλος των δήμων
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, όλο και περισσότεροι ειδικοί στρέφουν το βλέμμα σε επιτυχημένα ευρωπαϊκά παραδείγματα, με κυριότερο εκείνο της Βιέννης.
Η αυστριακή πρωτεύουσα εφαρμόζει εδώ και δεκαετίες ένα μοντέλο κοινωνικής κατοικίας που καλύπτει τη μεγάλη πλειονότητα των κατοίκων της. Σήμερα περίπου το 62% των κατοίκων ζει σε κατοικίες που ανήκουν στον δήμο ή έχουν κατασκευαστεί από εταιρείες περιορισμένου κέρδους, των οποίων οι αποδόσεις κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 2% και 5%.
Η πρώην αντιδήμαρχος Βιέννης, Μαρία Βασιλάκου, εκτιμά ότι η Ελλάδα θα πρέπει να δώσει περισσότερες αρμοδιότητες και εργαλεία χρηματοδότησης στους δήμους, ώστε να αποκτήσουν ουσιαστικό ρόλο στην ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας.
Ωστόσο, η εφαρμογή ενός τέτοιου μοντέλου προϋποθέτει ισχυρή τοπική αυτοδιοίκηση, αποτελεσματική διαχείριση δημόσιων ακινήτων και οικονομικά εύρωστους δήμους — προϋποθέσεις που σήμερα δεν θεωρούνται δεδομένες.
Κοινωνική αντιπαροχή, Build to Rent και νέα έργα
Η ελληνική συζήτηση επικεντρώνεται πλέον σε δύο βασικές κατευθύνσεις: την κοινωνική αντιπαροχή και τα προγράμματα προσιτής κατοικίας.
Το πρώτο βήμα έγινε με την παραχώρηση οκτώ ακινήτων της ΔΥΠΑ για αξιοποίηση μέσω κοινωνικής αντιπαροχής. Το μοντέλο προβλέπει ότι τουλάχιστον το 30% των κατοικιών θα διατίθεται για κοινωνική χρήση, ενώ το υπόλοιπο θα αξιοποιείται από τον ιδιώτη επενδυτή που θα αναλάβει το έργο.
Παράλληλα, εξετάζονται νέα φορολογικά κίνητρα για κατασκευαστές μέσω του προγράμματος «Κατασκευάζω – Νοικιάζω» (Build to Rent). Σύμφωνα με το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο, τα εισοδήματα από τέτοια έργα θα μπορούν να απαλλάσσονται από τη φορολογία, υπό την προϋπόθεση ότι τα ακίνητα θα διατίθενται για μακροχρόνια μίσθωση με προκαθορισμένα ενοίκια.
Την ίδια ώρα, η Dimand δρομολογεί το πρώτο οργανωμένο έργο προσιτής κατοικίας στην οδό Πέτρου Ράλλη, με 140 διαμερίσματα και στόχο ενοίκια έως 600 ευρώ για νοικοκυριά με συγκεκριμένα εισοδηματικά κριτήρια.
Από τις επιδοτήσεις στην αύξηση της προσφοράς
Το κοινό συμπέρασμα που προκύπτει από τις παρεμβάσεις ευρωπαϊκών θεσμών, οικονομολόγων και φορέων της αγοράς είναι ότι η λύση δεν βρίσκεται πλέον αποκλειστικά στις επιδοτήσεις.
Η προσοχή μετατοπίζεται σταδιακά προς πολιτικές που αυξάνουν το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών, δημιουργούν νέα σχήματα κοινωνικής και προσιτής στέγασης και ενισχύουν τη συνεργασία δημοσίου και ιδιωτικού τομέα.
Για την Ελλάδα, όπου το 27% του πληθυσμού αντιμετωπίζει υπερβολική επιβάρυνση από το κόστος στέγασης έναντι 7,7% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η αποτελεσματικότητα αυτής της νέας στρατηγικής ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστική όχι μόνο για την αγορά ακινήτων, αλλά και για την κοινωνική συνοχή, την ανάπτυξη και το δημογραφικό μέλλον της χώρας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Το ελληνικό καλοκαίρι γίνεται είδος πολυτελείας και η Ευρώπη χωρίζεται στα δύο
- To ΑΙ ίσως είναι έτοιμο να διαχειριστεί τα χρήματά σας – Πρέπει να το επιτρέψετε;
- Η κλιματική κρίση απειλεί το καλάθι του σούπερ μάρκετ: Η Ευρωζώνη στο επίκεντρο νέου κύματος ανατιμήσεων
- Μουλάς (LAMDA Development): To The Ellinikon επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τον τρόπο που ζούμε στις πόλεις του μέλλοντος
- Leadership in Motion: Νέο τεύχος Fortune με τις πιο Ισχυρές Γυναίκες στις Επιχειρήσεις
