Νέο προσχέδιο για το Κυπριακό: Η «χαλαρή λύση» του ΟΗΕ προκαλεί αντιδράσεις

Ένα νέο και ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο προσχέδιο για την επίλυση του Κυπριακού, μετά από 52 χρόνια αδιεξόδου, φέρεται να βρίσκεται υπό επεξεργασία από τα Ηνωμένα Έθνη, προκαλώντας ήδη αντιδράσεις στην ελληνοκυπριακή πλευρά.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας Independent, η προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για την Κύπρο, Μαρία Ολγκίν, εργάζεται πάνω σε ένα νέο πλαίσιο συμφωνίας με στόχο να γεφυρωθεί το χάσμα ανάμεσα στις δύο πλευρές του νησιού.

Η νέα προσέγγιση διαφοροποιείται από τα προηγούμενα μοντέλα διαπραγμάτευσης, καθώς φαίνεται να απομακρύνεται από την κλασική μορφή ομοσπονδιακής λύσης και να προτείνει ένα πιο «χαλαρό» μοντέλο διακυβέρνησης εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι πληροφορίες που επικαλείται η Independent αναφέρουν ότι η πρόταση της Μαρίας Ολγκίν βασίζεται στην ιδέα μιας δομής που θα μπορούσε να ερμηνευτεί διαφορετικά από τις δύο κοινότητες. Οι Ελληνοκύπριοι θα μπορούσαν να χαρακτηρίζουν το νέο μοντέλο ως ομοσπονδία, ενώ οι Τουρκοκύπριοι ως συνομοσπονδία.

Αυτή η «εποικοδομητική ασάφεια» θεωρείται προσπάθεια να ξεπεραστεί το βασικό σημείο διαφωνίας που υπάρχει εδώ και δεκαετίες ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Το σχέδιο προβλέπει, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δύο συνιστώσες πολιτείες με σημαντική αυτονομία και περιορισμένες κοινές αρμοδιότητες. Το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής διακυβέρνησης θα παρέμενε στις δύο πλευρές, ενώ μια μικρότερη κεντρική δομή θα διαχειριζόταν ζητήματα που απαιτούν κοινή εκπροσώπηση.

Κεντρικό σημείο της πρότασης αποτελεί η πολιτική ισότητα των δύο κοινοτήτων. Το νέο πλαίσιο φέρεται να προβλέπει ένα εκ περιτροπής προεδρικό συμβούλιο με τη συμμετοχή των δύο ηγετών, καθώς και ένα κοινό σώμα Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων βουλευτών αντί ενός άμεσα εκλεγμένου ομοσπονδιακού κοινοβουλίου.

Παράλληλα, προτείνεται η δημιουργία ενός περιορισμένου κοινού υπουργικού συμβουλίου που θα ασχολείται με κρίσιμους τομείς, όπως η εξωτερική πολιτική, η άμυνα, τα οικονομικά, οι ευρωπαϊκές υποθέσεις και η ιθαγένεια.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για αποφασιστική ψήφο Τουρκοκύπριου υπουργού σε συγκεκριμένες αποφάσεις, η οποία παρουσιάζεται ως δικλείδα ασφαλείας για την εξασφάλιση της πολιτικής ισότητας. Ωστόσο, το συγκεκριμένο σημείο αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα στις συνομιλίες.

Τα Βαρώσια και το ζήτημα των εδαφικών αλλαγών

Ένα σημαντικό στοιχείο του πιθανού σχεδίου αφορά τις εδαφικές αναπροσαρμογές. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η τουρκοκυπριακή πλευρά θα πρέπει να προχωρήσει σε παραχωρήσεις γης ως αντάλλαγμα για διεθνή αναγνώριση και μεγαλύτερη αυτονομία.

Στο πλαίσιο αυτό αναφέρεται η επιστροφή της περίκλειστης περιοχής των Βαρωσίων, του ιστορικού παραλιακού θερέτρου της Αμμοχώστου, το οποίο παραμένει κλειστό από το 1974.

Η επιστροφή των Βαρωσίων αποτελεί διαχρονικό αίτημα της ελληνοκυπριακής πλευράς και θεωρείται ένα από τα βασικά ζητήματα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την πορεία των διαπραγματεύσεων.

Το ζήτημα της παρουσίας τουρκικών στρατευμάτων στην Κύπρο εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την επίτευξη συμφωνίας.

Η Κυπριακή Δημοκρατία ζητά την αποχώρησή τους, θεωρώντας ότι αποτελούν δύναμη κατοχής, ενώ η τουρκοκυπριακή πλευρά υποστηρίζει ότι η παρουσία τους είναι απαραίτητη για την ασφάλειά της.

Για την αντιμετώπιση του συστήματος εγγυήσεων που θεσπίστηκε το 1960 εξετάζεται μια νέα φόρμουλα, στην οποία η Ελλάδα, η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο θα αντικατασταθούν από έναν διαφορετικό μηχανισμό που θα μπορούσε να συνδέεται με το ΝΑΤΟ και να περιλαμβάνει περιορισμένη πολυεθνική παρουσία στο νησί.

Μεταβατική περίοδος και ανταλλάγματα

Το προτεινόμενο πλαίσιο φέρεται να προβλέπει μεταβατική περίοδο δύο ή τριών ετών, κατά την οποία θα εφαρμοστούν σταδιακά τα βασικά σημεία της συμφωνίας.

Στο διάστημα αυτό θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν αρχικές επιστροφές εδαφών, με πρώτο βήμα τα Βαρώσια, ενώ παράλληλα θα εξετάζονταν ζητήματα όπως το απευθείας εμπόριο των Τουρκοκυπρίων, οι απευθείας πτήσεις και η ενίσχυση των διεθνών επαφών τους.

Παράλληλα, υπάρχει αναφορά στην πιθανότητα συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας και ειδικότερα στην αξιοποίηση του φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου.

Η σύνδεση του Κυπριακού με τις σχέσεις Τουρκίας – ΕΕ

Το νέο πλαίσιο φαίνεται να συνδέεται και με τη μεγαλύτερη γεωπολιτική εικόνα της περιοχής, καθώς μια πιθανή συμφωνία για το Κυπριακό θα μπορούσε να επηρεάσει τις σχέσεις Τουρκίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σύμφωνα με την Independent, η επίλυση του Κυπριακού θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος ενός ευρύτερου πακέτου που θα περιλαμβάνει ζητήματα όπως η τελωνειακή ένωση ΕΕ – Τουρκίας και η περιφερειακή συνεργασία.

Το Ηνωμένο Βασίλειο φέρεται να ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για μια πιθανή συμφωνία, λόγω της στρατηγικής σημασίας των δύο κυρίαρχων βρετανικών βάσεων στην Κύπρο, οι οποίες θεωρούνται σημαντικές για τις επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή.

Το δημοσίευμα αναφέρει ότι ο νέος πρόεδρος της τουρκοκυπριακής πλευράς, Τουφάν Ερχουρμάν, εμφανίζεται πιο διαλλακτικός σε σχέση με τον προκάτοχό του Ερσίν Τατάρ, ο οποίος υποστήριζε τη λύση δύο κρατών.

Από την άλλη πλευρά, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός, καθώς καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη διαδικασία των συνομιλιών και στις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις.

Δεν υπάρχει ακόμη επίσημη πρόταση από τον ΟΗΕ

Παρά τις πληροφορίες για το νέο πλαίσιο, ο αναπληρωτής ύπατος αρμοστής για την Κύπρο στο Λονδίνο, Σπύρος Μιλτιάδης, υπογράμμισε ότι δεν έχει κατατεθεί μέχρι στιγμής επίσημη πρόταση του ΟΗΕ προς τις δύο πλευρές.

Όπως δήλωσε, οι ιδέες που κυκλοφορούν φαίνεται να αποτελούν περισσότερο εκτιμήσεις και σενάρια παρά ένα συγκεκριμένο σχέδιο προς διαπραγμάτευση.

Τόνισε επίσης ότι οποιαδήποτε ουσιαστική εξέλιξη θα πρέπει να προκύψει μέσα από την καθιερωμένη διαδικασία υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Εθνών και μέσα στο συμφωνημένο πλαίσιο του ΟΗΕ.

Η Κύπρος ως γέφυρα στην Ανατολική Μεσόγειο

Η Μαρία Ολγκίν έχει δηλώσει ότι η Κύπρος μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα συνεργασίας και σημείο σύνδεσης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όπως ανέφερε, το νησί έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε περιφερειακό παράγοντα που θα ενώνει διαφορετικές πλευρές, δημιουργώντας προοπτικές συνύπαρξης και συνεργασίας.

Μετά την αποτυχία του σχεδίου Ανάν το 2004 και την κατάρρευση των συνομιλιών στο Κραν Μοντανά το 2017, το Κυπριακό βρίσκεται ξανά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.

Το νέο προσχέδιο που φέρεται να εξετάζει ο ΟΗΕ επιχειρεί να αλλάξει τη μέχρι σήμερα προσέγγιση, προσφέροντας μεγαλύτερη αυτονομία στις δύο πλευρές και μειώνοντας τον ρόλο της κεντρικής κυβέρνησης.

Το αν αυτή η νέα προσπάθεια θα οδηγήσει σε μια ιστορική συμφωνία ή θα προστεθεί στις προηγούμενες αποτυχημένες πρωτοβουλίες, θα εξαρτηθεί από την πολιτική βούληση όλων των εμπλεκόμενων πλευρών.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Μητσοτάκης: Μείωση 10 λεπτών στη βενζίνη και 5 στο ντίζελ έως τέλος Αυγούστου (vid)
• F-35, S-400 και νέα εξοπλιστικά: Το σύνθετο ταμείο της Συνόδου του ΝΑΤΟ
• Υπόθεση Marfin: Επιστρέφει στην Ελλάδα η 46χρονη που καταζητείται – Δηλώνει αθώα