«Η αβεβαιότητα απέκτησε τιμή»: Πόσα δισεκατομμύρια έχει κοστίσει ο πόλεμος στην ελληνική οικονομία

• Στα 3 δισ. ευρώ εκτιμά το ΕΒΕΠ την επιβάρυνση της ελληνικής οικονομίας, με το μισό ποσό να αφορά την ενέργεια.
• Ο πρόσθετος ενεργειακός λογαριασμός για την ΕΕ υπολογίζεται περίπου στα 85 δισ. ευρώ.
• Ο Βασίλης Κορκίδης ζητά επενδύσεις στην ενέργεια, τα δίκτυα, την αγροδιατροφή και την παραγωγή, προειδοποιώντας ότι «η αβεβαιότητα απέκτησε τιμή».

Στους ισολογισμούς των επιχειρήσεων και στους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών αποτυπώνεται πλέον η παρατεταμένη σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο. Με τον πόλεμο να πλησιάζει τη συμπλήρωση έξι μηνών, το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς εκτιμά ότι ο συνδυασμός ακριβότερης ενέργειας, δυσκολότερων μεταφορών και υποχώρησης της οικονομικής δραστηριότητας διαμορφώνει κόστος περίπου 3 δισ. ευρώ για την Ελλάδα και 145 δισ. ευρώ για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η αποτίμηση του ΕΒΕΠ αφορά τη συνολική οικονομική επιβάρυνση και όχι ισόποση απώλεια ΑΕΠ. Περιλαμβάνει πρόσθετες δαπάνες, απώλειες εισοδήματος και επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα, με ορίζοντα το διάστημα από τα τέλη Φεβρουαρίου έως τα τέλη Αυγούστου.

Για την ανασκόπησή του, το Επιμελητήριο συγκέντρωσε διαθέσιμα στοιχεία από ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς, τη Eurostat και την ΕΛΣΤΑΤ, καταγράφοντας παράλληλα έξι διαδοχικές φάσεις κλιμάκωσης και αποκλιμάκωσης.

Όπως επισημαίνει, μια παρατεταμένη γεωπολιτική κρίση μεταφέρεται από τα πεδία των συγκρούσεων στις αγορές ενέργειας, στις θαλάσσιες μεταφορές, στον πληθωρισμό και στην κατανάλωση. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, η νέα διαταραχή, αν και εκτιμάται ως μικρότερη από την κρίση του 2022, είναι αρκετά σοβαρή ώστε να επηρεάσει τις αρχικές οικονομικές προβλέψεις για το 2026.

Πρόσθετος ενεργειακός λογαριασμός 85 δισ. ευρώ στην ΕΕ

Η πρώτη και αμεσότερη επίπτωση ήταν η άνοδος του ενεργειακού κόστους. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο δραστικός περιορισμός των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ οδήγησε σε ανατιμήσεις στο αργό πετρέλαιο, στα καύσιμα και στο φυσικό αέριο.

Τον Ιούλιο, οι διεθνείς τιμές παρέμεναν περίπου 30% υψηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα, παρότι είχαν υποχωρήσει από τις ακραίες τιμές των πρώτων εβδομάδων, αναφέρει το ΕΒΕΠ.

Ο πρόσθετος ενεργειακός λογαριασμός για την ΕΕ εκτιμάται περίπου στα 85 δισ. ευρώ στο εξάμηνο. Πρόκειται, σύμφωνα με το Επιμελητήριο, για κεφάλαια που κατευθύνονται εκτός της ευρωπαϊκής οικονομίας για την αγορά ίδιων ή μικρότερων ποσοτήτων ενέργειας σε υψηλότερες τιμές.

Η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης έχει αλλάξει μορφή μετά το 2022, αλλά δεν έχει εξαλειφθεί. Η μεγαλύτερη προσφυγή στο LNG περιόρισε την εξάρτηση από τους ρωσικούς αγωγούς, αύξησε όμως την έκθεση στις παγκόσμιες ναυτιλιακές διαδρομές και στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών.

Πίεση στην ανάπτυξη, στην κατανάλωση και στις μεταφορές

Η δεύτερη επίπτωση αφορά την οικονομική ανάπτυξη. Η ανακοίνωση παραπέμπει σε αναθεώρηση της πρόβλεψης για την ανάπτυξη της ΕΕ στο 1,1% το 2026, καθώς και σε εκτίμηση του ΔΝΤ ότι ο πόλεμος μπορεί να αφαιρέσει περίπου 0,5% από το ΑΕΠ της Ευρωζώνης σε ορίζοντα δύο ετών.

Το ΕΒΕΠ υπολογίζει την απώλεια κύκλου εργασιών στην ευρωπαϊκή οικονομία περίπου στα 30 δισ. ευρώ στο εξάμηνο. Την αποδίδει στην υποχώρηση της κατανάλωσης, στην αναβολή επενδύσεων, στο αυξημένο κόστος παραγωγής και στη μειωμένη ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.

Παράλληλα, επικαλείται πρόβλεψη της ΕΚΤ για κορύφωση του πληθωρισμού περίπου στο 3% κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026, κυρίως λόγω της μετακύλισης των υψηλότερων ενεργειακών τιμών στα καύσιμα, στα τρόφιμα και στα γεωργικά προϊόντα.

Η πληθωριστική επιβάρυνση εκτιμάται από το Επιμελητήριο στα 25 δισ. ευρώ, μέσω της απώλειας αγοραστικής δύναμης και της αύξησης του λειτουργικού κόστους.

Στην ίδια αποτίμηση, τα ακριβότερα ναύλα, τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου, οι καθυστερήσεις και η ανάγκη διατήρησης μεγαλύτερων αποθεμάτων προσθέτουν περίπου 15 δισ. ευρώ στο κόστος μεταφορών και εφοδιασμού. Άλλα 15 δισ. ευρώ αποδίδονται στη δημοσιονομική επιβάρυνση, με τα μέτρα ενεργειακής στήριξης που είχαν ανακοινώσει τα κράτη-μέλη έως τον Μάιο να φθάνουν τα 14,5 δισ. ευρώ.

Το συνολικό ποσό που δίνει το ΕΒΕΠ είναι 145 δισ. ευρώ, χωρίς να αποσαφηνίζεται πλήρως στην ανακοίνωση ο τρόπος συνυπολογισμού και οι πιθανές επικαλύψεις των επιμέρους κατηγοριών.

Πώς κατανέμεται το κόστος των 3 δισ. ευρώ στην Ελλάδα

Για την ελληνική οικονομία, η εκτίμηση του ΕΒΕΠ διαμορφώνεται στα 3 δισ. ευρώ στο εξάμηνο, με την ακόλουθη κατανομή:

Η πληθωριστική πίεση υπολογίζεται κοντά στο 1 δισ. ευρώ, αλλά δεν προστίθεται αυτοτελώς, καθώς μέρος της έχει ήδη ενσωματωθεί στο ενεργειακό και επιχειρηματικό κόστος.

Στην ανασκόπησή του, το ΕΒΕΠ αναφέρει αύξηση του ελληνικού ΑΕΠ κατά 2% στο πρώτο εξάμηνο του 2026 και αποκλιμάκωση του πληθωρισμού από 3,9% τον Ιούνιο σε 2,7% τον Ιούλιο. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι η ακρίβεια εξακολουθεί να περιορίζει το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα και να εντείνει τις πιέσεις ρευστότητας στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Η διπλή όψη της κρίσης για τη ναυτιλία

Ειδική περίπτωση αποτελεί, σύμφωνα με το Επιμελητήριο, η ελληνική ναυτιλία.

Η ακτοπλοΐα επιβαρύνεται από τις τιμές των ναυτιλιακών καυσίμων. Αντίθετα, η ελληνόκτητη ποντοπόρος ναυτιλία μπορεί να επωφελείται από υψηλότερους ναύλους, αντιμετωπίζοντας όμως αυξημένους κινδύνους, ασφάλιστρα, κόστος καυσίμων και μεγαλύτερη διάρκεια ταξιδιών.

Τα ναυτιλιακά έσοδα δεν αντισταθμίζουν, κατά την αποτίμηση του ΕΒΕΠ, τις επιβαρύνσεις στη βιομηχανία, στο εμπόριο, στις μεταφορές, στον τουρισμό, στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά.

Οι έξι φάσεις της σύγκρουσης

Το Επιμελητήριο διακρίνει έξι βασικές περιόδους στην εξέλιξη του πολέμου:

1. 28 Φεβρουαρίου–16 Μαρτίου: Στρατιωτική κλιμάκωση και απότομη άνοδος του γεωπολιτικού κινδύνου και των ενεργειακών τιμών.
2. Μέσα Μαρτίου–μέσα Απριλίου: Σοβαρές διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, άνοδος ναύλων και ασφαλίστρων, εκτροπές δρομολογίων και προβλήματα στις ενεργειακές εγκαταστάσεις.
3. Μάιος: Προσδοκίες αποκλιμάκωσης και προσωρινή κατάπαυση του πυρός, που επέτρεψαν στις αγορές να προσαρμοστούν.
4. Ιούνιος–μέσα Ιουλίου: Παρατεταμένη αβεβαιότητα, παρά την έντονη διπλωματική δραστηριότητα.
5. Από τα μέσα Ιουλίου: Επανεμφάνιση επιθέσεων και νέα στρατιωτική κλιμάκωση.
6. Αύγουστος: Διακοπή του διπλωματικού διαλόγου και αναζωπύρωση των οικονομικών κινδύνων.

Η επιστροφή στο «σημείο μηδέν», όπως περιγράφεται στην ανακοίνωση, ενισχύει τον κίνδυνο οι οικονομικές επιπτώσεις στην Ευρώπη να αποκτήσουν μόνιμα χαρακτηριστικά.

Βασίλης Κορκίδης: «Η αβεβαιότητα απέκτησε τιμή»

Ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ και αντιπρόεδρος της ASCAME, Βασίλης Κορκίδης, επισημαίνει:

«Η ανασκόπηση του εξαμήνου επιβεβαιώνει ότι ο πόλεμος εξαρχής έχει μετατραπεί από στρατιωτική σύγκρουση σε οικονομικό παράγοντα. Σε Ευρώπη και Ελλάδα απαιτείται επειγόντως ενεργειακή διαφοροποίηση, επενδύσεις σε ηλεκτρικά δίκτυα και logistics hubs για ταχύτερη μετάβαση σε λιγότερο εισαγωγικό και περισσότερο παραγωγικό μοντέλο.

Για το Ε.Β.Ε.Π., το βασικό συμπέρασμα του εξαμήνου είναι σαφές: η αβεβαιότητα απέκτησε τιμή. Η Ευρώπη και η Ελλάδα χρειάζονται επενδύσεις στην ενέργεια και την αγροδιατροφή, αλλά κυρίως στην ουσιαστική ενίσχυση της εγχώριας και ευρωπαϊκής παραγωγής. Η επόμενη ημέρα της ΕΕ απαιτεί ένα περισσότερο ανθεκτικό, παραγωγικό και ανταγωνιστικό οικονομικό μοντέλο.

Η αβεβαιότητα έχει πλέον συγκεκριμένο οικονομικό κόστος και η ανθεκτικότητα μετατρέπεται σε βασικό ζητούμενο. Γιατί σε έναν κόσμο συνεχών γεωπολιτικών ανατροπών, η οικονομική ανθεκτικότητα δεν αποτελεί πλέον απλώς επιλογή πολιτικής. Αποτελεί προϋπόθεση ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Πώς θα φορολογούνται τα κέρδη από κρυπτονομίσματα – Το σχέδιο του ΥΠΕΘΟ
• AI στη δουλειά: Πόσες ώρες κερδίζουν κάθε εβδομάδα οι εργαζόμενοι και τι δείχνει η ΕΚΤ;
• Eurostat: Η ΕΕ έχασε εμπορικό πλεόνασμα 89 δισ. ευρώ – Τα δύο μεγάλα «αγκάθια»
• Fitch: Το «κλειδί» πίσω από τις τρεις αναβαθμίσεις της Ελλάδας και το… μάθημα για το χρέος