Ιρλανδία: Προσπάθεια για λύση στο αδιέξοδο για τον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ

Η Ιρλανδία εντείνει τις προσπάθειές της για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με τον νέο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών παραμένουν διχασμένες τόσο για το συνολικό ύψος των δαπανών όσο και για τις προτεραιότητες χρηματοδότησης.

Το Δουβλίνο, που έχει την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ και έχει αναλάβει να συντονίσει τις διαπραγματεύσεις, επιχειρεί να λειτουργήσει ως διαμεσολαβητής ανάμεσα στις δύο πλευρές. Στόχος είναι να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια ομόφωνη συμφωνία έως το τέλος του 2026.

Οι διαπραγματεύσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034 βρίσκονται εδώ και μήνες σε αδιέξοδο.

Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες (frugals), με επικεφαλής τη Γερμανία, οι οποίες θεωρούν υπερβολική την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ. Οι χώρες αυτές πιέζουν για σημαντική μείωση του συνολικού ποσού, κατά εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ.

Από την άλλη πλευρά βρίσκονται οι «Φίλοι της Συνοχής» (Friends of Cohesion), μια ομάδα κυρίως χωρών της Νότιας και Ανατολικής Ευρώπης. Οι κυβερνήσεις αυτές επιδιώκουν να διατηρηθεί ή να αυξηθεί η χρηματοδότηση για την Κοινή Αγροτική Πολιτική και τα κονδύλια περιφερειακής συνοχής, τα οποία θεωρούν ζωτικής σημασίας για τους αγρότες και τις οικονομικά ασθενέστερες περιοχές.

Πού θα κατευθυνθούν τα ευρωπαϊκά κονδύλια

Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής χωρίζει τον νέο προϋπολογισμό σε τέσσερις μεγάλες κατηγορίες: Γεωργία και πολιτική συνοχής, ανταγωνιστικότητα και ασφάλεια, εξωτερική βοήθεια και διοικητικές δαπάνες των ευρωπαϊκών θεσμών

Η βασική διαφωνία αφορά το πόσα χρήματα θα κατευθυνθούν σε κάθε τομέα.

Οι χώρες του βορρά τάσσονται υπέρ μεγαλύτερων επενδύσεων στην άμυνα, την καινοτομία και την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Οι συγκεκριμένοι τομείς αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα πέμπτο της αρχικής πρότασης της Επιτροπής.

Αντίθετα, οι χώρες που συμμετέχουν στο μπλοκ των «Φίλων της Συνοχής» θέλουν να προστατεύσουν τη χρηματοδότηση για τη γεωργία και τις φτωχότερες ευρωπαϊκές περιφέρειες, οι οποίες αντιστοιχούν περίπου στο 45% της πρότασης.

Η ιρλανδική προεδρία θα επιχειρήσει να καταγράψει τις προτεραιότητες των 27 κρατών-μελών κατά τη συνάντηση των υπουργών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων που πραγματοποιείται την Πέμπτη στο Δουβλίνο.

Το βασικό ερώτημα που θα τεθεί είναι ποια ισορροπία πρέπει να επιτευχθεί μεταξύ των διαφορετικών τομέων του προϋπολογισμού και ποια κονδύλια θα πρέπει να ενισχυθούν ή να περιοριστούν.

Η Ιρλανδία καλεί τις κυβερνήσεις να προσεγγίσουν τη συζήτηση με «πραγματισμό» και διάθεση συμβιβασμού, καθώς η επίτευξη ομόφωνης συμφωνίας μέσα στο 2026 αποτελεί τον βασικό στόχο της διαπραγματευτικής διαδικασίας.

Ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ιρλανδίας, Thomas Byrne, αναμένεται παράλληλα να πραγματοποιήσει διμερείς συναντήσεις με ομολόγους του, σε μια προσπάθεια να εντοπιστούν κοινά σημεία πριν από τις επόμενες κρίσιμες συζητήσεις.

Το επόμενο κρίσιμο βήμα τον Οκτώβριο

Η συνάντηση στο Δουβλίνο λειτουργεί ως προπαρασκευαστικό στάδιο για την παρουσίαση ενός νέου διαπραγματευτικού εγγράφου, του λεγόμενου «nego-box», το οποίο θα περιλαμβάνει συγκεκριμένα μεγέθη για τις δαπάνες.

Το νέο πλαίσιο αναμένεται να παρουσιαστεί πριν από τη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών στις 15 Οκτωβρίου.

Παράλληλα, στις 22 Σεπτεμβρίου, οι υπουργοί θα συζητήσουν στις Βρυξέλλες δύο από τα πιο δύσκολα ζητήματα: το συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού και τους λεγόμενους «ίδιους πόρους» (own resources), δηλαδή τις πηγές εσόδων που θα χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.

Η γερμανική πίεση και το προηγούμενο της Κύπρου

Η Ιρλανδία ξεκινά τις διαπραγματεύσεις από το πλαίσιο που είχε παρουσιάσει τον Ιούνιο η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.

Η κυπριακή πρόταση προέβλεπε περικοπή περίπου 2% σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το ποσοστό αυτό, ωστόσο, κρίθηκε ανεπαρκές από το μπλοκ των «φειδωλών» χωρών.

Η Γερμανία και οι σύμμαχοί της εξέφρασαν επίσης την αντίθεσή τους στον τρόπο με τον οποίο είχαν κατανεμηθεί οι περικοπές. Θεώρησαν ότι η πρόταση περιόριζε υπερβολικά τη χρηματοδότηση για την ανταγωνιστικότητα, ενώ ταυτόχρονα ενίσχυε τις δαπάνες για τη γεωργία και την περιφερειακή ανάπτυξη.

Ως αποτέλεσμα, η ιρλανδική προεδρία βρίσκεται πλέον υπό πίεση να βρει μια νέα ισορροπία που θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή και από τις δύο πλευρές.

Γιατί το 2026 είναι κρίσιμη χρονιά

Ο χρόνος για την επίτευξη συμφωνίας είναι περιορισμένος. Απομένουν περίπου τέσσερις μήνες μέχρι το τέλος του έτους, όταν η ΕΕ επιδιώκει να έχει καταλήξει σε συμφωνία για το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο.

Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, António Costa, ο οποίος πραγματοποιεί επαφές με ευρωπαϊκές πρωτεύουσες προκειμένου να περιορίσει τις διαφορές και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για συμφωνία.

Η επίτευξη συμφωνίας μέσα στο 2026 θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς το 2027 αναμένονται εκλογές στη Γαλλία, την Ισπανία και την Ιταλία. Οι πολιτικές εξελίξεις στις τρεις μεγάλες χώρες θα μπορούσαν να μεταβάλουν τις ισορροπίες και να κάνουν ακόμη δυσκολότερη την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.

Η διαμάχη για τον προϋπολογισμό της ΕΕ 2028-2034 δεν αφορά μόνο το συνολικό ποσό των ευρωπαϊκών δαπανών. Αφορά και το πώς θα αλλάξουν οι προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα επόμενα χρόνια.

Η αυξανόμενη ανάγκη για άμυνα και ασφάλεια, η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και καινοτομίας, αλλά και η προστασία της γεωργίας και της περιφερειακής συνοχής δημιουργούν αντικρουόμενες απαιτήσεις για τους διαθέσιμους πόρους.

Η Ιρλανδία καλείται, επομένως, να βρει τη δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στους υποστηρικτές της δημοσιονομικής συγκράτησης και στις χώρες που ζητούν περισσότερη χρηματοδότηση για την ανάπτυξη, τη γεωργία και τις περιφέρειές τους.

Η επιτυχία ή η αποτυχία αυτής της προσπάθειας θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό τη μορφή του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού για την περίοδο 2028-2034.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Το Χάρβαρντ έφτιαξε ψηφιακούς κλώνους των καθηγητών του – Πώς εκπαιδεύουν νέους επιχειρηματίες
• Γκρίνια για την ΑΙ στις ΗΠΑ: Γιατί οι Αμερικανοί γυρίζουν την πλάτη στην τεχνητή νοημοσύνη
• Data centers και AI: Έως 500 ml νερού για κάθε ερώτηση, σύμφωνα με ερευνητή του Ιονίου Πανεπιστημίου