Ρωσία: Στον αέρα οι κυρώσεις της ΕΕ – Η μάχη για δύο δισεκατομμυριούχους

• Οι κυρώσεις σε περίπου 3.000 πρόσωπα και οντότητες κινδυνεύουν να λήξουν εάν δεν εξασφαλιστεί ομοφωνία των 27.
• Η πρόταση προβλέπει τριετή ανανέωση, με αντάλλαγμα τη διαγραφή των Ουσμάνοφ και Φρίντμαν από τη λίστα.
• Η Λετονία απέρριψε τον συμβιβασμό, υποστηρίζοντας ότι η πίεση προς τη Μόσχα δεν μπορεί να χαλαρώσει για χάρη δύο δισεκατομμυριούχων.

Στο χείλος της λήξης βρίσκονται οι κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε βάρος της Ρωσίας, καθώς τα κράτη-μέλη περιήλθαν σε αδιέξοδο μετά την πρόταση για εξαίρεση δύο Ρώσων δισεκατομμυριούχων ως αντάλλαγμα για την παραμονή των υπόλοιπων κυρώσεων που συνδέονται με τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται πρόταση της Γαλλίας και του Λουξεμβούργου για τριετή παράταση των κυρώσεων —διατηρώντας τους περιορισμούς σε σχεδόν 3.000 επιχειρηματίες, πολιτικούς και εταιρείες— υπό τον όρο, όμως, να εξαιρεθούν από τη λίστα οι Αλισέρ Ουσμάνοφ και Μιχαήλ Φρίντμαν, δύο από τους πλουσιότερους ανθρώπους της Ρωσίας, σύμφωνα με πηγές που συμμετείχαν στις κεκλεισμένων των θυρών διαπραγματεύσεις.

Οι διαπραγματευτές δίνουν μάχη με το χρόνο, καθώς η προθεσμία για την ανανέωση των κυρώσεων εκπνέει το βράδυ της Τρίτης.

Αν και μια τέτοια συμφωνία θα απάλλασσε την ΕΕ από τη διαρκή απειλή λήξης των κυρώσεων —καθώς σήμερα απαιτείται η ανανέωσή τους κάθε έξι μήνες—, ο συμβιβασμός αυτός προκάλεσε την έντονη αντίδραση πολλών κρατών, ιδίως των χωρών της Βαλτικής. Η Λετονία εξέφρασε την αντίθεσή της αργά το βράδυ της Δευτέρας, οδηγώντας τις συνομιλίες σε οριακό σημείο.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, εξετάζεται πλέον και το ενδεχόμενο μιας δεκαπενθήμερης παράτασης ώστε να δοθεί χρόνος για περαιτέρω διαπραγματεύσεις, αν και η Γαλλία εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε αυτό το ενδεχόμενο.

Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει τους φόβους των πλέον σκληροπυρηνικών συμμάχων της Ουκρανίας στην Ευρώπη ότι τα εθνικά συμφέροντα εμποδίζουν το μπλοκ από το να ασκήσει περαιτέρω πιέσεις στη Μόσχα, την ώρα που ο πόλεμος εισέρχεται στο πέμπτο έτος του. Ήδη εντός του έτους, η ΕΕ αναγκάστηκε να αποδυναμώσει ένα σημαντικό πακέτο κυρώσεων λόγω ανησυχιών για τις επιπτώσεις στις εγχώριες βιομηχανίες.

“Η επέκταση των κυρώσεων για 36 μήνες θα ήταν το σωστό βήμα”, ανέφερε σε ανάρτησή του στο X ο πρωθυπουργός της Λετονίας, Άντρις Κούλμπεργκς, νωρίς το πρωί της Τρίτης. “Ωστόσο, το τίμημα δεν μπορεί να είναι η διαγραφή αυτών των δύο ατόμων από τη λίστα. Η Λετονία δεν μπορεί να αποδεχθεί μια τέτοια πρόταση”. Η κυβέρνηση της Λετονίας, η οποία οδεύει σε βουλευτικές εκλογές στις 3 Οκτωβρίου, πρόκειται να συζητήσει το θέμα σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου.

Έκκληση για τη διατήρηση των κυρώσεων απηύθυνε και ο Πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

“Ο κόσμος δεν χρειάζεται πολιτικά χατίρια διαγραφών, αλλά την έγκαιρη και ανευ όρων ανανέωση των κυρώσεων, έως ότου η Μόσχα εμπλακεί σε ουσιαστικές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και λάβει συγκεκριμένα μέτρα για τον τερματισμό του πολέμου”, έγραψε στο X το απόγευμα της Τρίτης.

Τα παρασκήνια και τα εθνικά συμφέροντα

Η Γαλλία ζητά την άρση των κυρώσεων σε βάρος του Ουσμάνοφ στο πλαίσιο μιας πιθανής συμφωνίας με το Αζερμπαϊτζάν για την αποφυλάκιση Γάλλων πολιτών, όπως είχε αποκαλύψει το Bloomberg. Ο 73χρονος Ουσμάνοφ κατέχει το 49% του ρωσικού επενδυτικού ομίλου USM, ο οποίος ελέγχει τη Metalloinvest (τη μεγαλύτερη παραγωγό σιδηρομεταλλεύματος της χώρας) και διατηρεί μερίδιο στην εταιρεία τηλεπικοινωνιών MegaFon. Είναι ο έβδομος πλουσιότερος άνθρωπος στη Ρωσία, με περιουσία 16,7 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με το Bloomberg Billionaires Index.

Αν και ο Ουσμάνοφ δεν θεωρείται από τους πλέον στενούς συνεργάτες του Βλαντιμίρ Πούτιν, η πολυετής δραστηριότητά του στο ρωσικό επιχειρείν του έχει εξασφαλίσει ισχυρές διασυνδέσεις στο Κρεμλίνο. Διεθνώς είναι γνωστός από την παλαιότερη επένδυσή του στην ποδοσφαιρική ομάδα της Άρσεναλ, καθώς και από τη μακροχρόνια θητεία του στην προεδρία της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ξιφασκίας.

Από την πλευρά του, το Λουξεμβούργο πιέζει για την αφαίρεση του Μιχαήλ Φρίντμαν από τη λίστα, στον απόηχο προσφυγής που έχει καταθέσει ο Ρώσος δισεκατομμυριούχος κατά της χώρας στο Μόνιμο Διαιτητικό Δικαστήριο της Χάγης.

Ο 62χρονος Φρίντμαν, συνιδρυτής του ομίλου Alfa Bank και της LetterOne, είναι ο 14ος πλουσιότερος Ρώσος, με περιουσία που αγγίζει τα 10 δισ. δολάρια. Κάτοχος ισραηλινής και ρωσικής υπηκοότητας, είχε μετακομίσει στο Λονδίνο το 2013 μετά την πώληση του μεριδίου του στην TNK-BP στην κρατική Rosneft έναντι 14 δισ. δολαρίων, αλλά εγκατέλειψε το Ηνωμένο Βασίλειο μετά την επιβολή των κυρώσεων.

Το αδιέξοδο της ομοφωνίας

Για την έγκριση ή την ανανέωση των κυρώσεων στην ΕΕ απαιτείται ομοφωνία των κρατών-μελών, γεγονός που παρέχει ουσιαστικά δικαίωμα βέτο σε κάθε χώρα. Η απαίτηση αυτή οδηγεί συχνά το μπλοκ σε παρατεταμένες διαπραγματεύσεις και συμβιβασμούς.

Προκειμένου να αποφευχθούν παρόμοια δραματικά παρασκήνια στο μέλλον, τα κράτη-μέλη της ΕΕ είχαν συμφωνήσει νωρίτερα φέτος να παρατείνουν για ένα πλήρες έτος τις κυρώσεις που αφορούν στρατηγικούς τομείς, όπως τα καύσιμα, τα προϊόντα διπλής χρήσης και τις τραπεζικές υπηρεσίες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ρεύμα, καύσιμα και θέρμανση: Τα τρία μέτωπα της ενεργειακής ακρίβειας και τα «αντίδοτα»
• Chris Voss: Αυτό είναι το μεγαλύτερο λάθος που κάνουν οι ηγέτες όταν διαπραγματεύονται
• Το ντίζελ ακριβότερο από τη βενζίνη – Τι αλλάζει μετά την πτώση του πετρελαίου