Βραζιλία: Ιστορική νίκη, περιορισμένα περιθώρια – Τα εμπόδια της νέας θητείας Λούλα

• Ο Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα επανεξελέγη με 51,79%, έναντι 48,21% του Φλάβιο Μπολσονάρο, εξασφαλίζοντας ιστορική τέταρτη προεδρική θητεία.
• Η συντηρητική κυριαρχία στο Κογκρέσο προμηνύει δύσκολες διαπραγματεύσεις για τις δαπάνες, τις μεταρρυθμίσεις και τις κοινωνικές προτεραιότητες της κυβέρνησης.
• Η πρόβλεψη για ανάπτυξη 2,3% το 2027, τα υψηλά επιτόκια και η αύξηση του χρέους περιορίζουν τα περιθώρια οικονομικής πολιτικής.

Η κάλπη έδωσε στον Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα μια ιστορική τέταρτη θητεία. Η σύνθεση του Κογκρέσου, όμως, προδιαγράφει μια περίοδο κατά την οποία ο Βραζιλιάνος πρόεδρος θα χρειαστεί να διαπραγματευτεί σκληρά για να εφαρμόσει το πρόγραμμά του.

Την επομένη της νίκης του επί του Φλάβιο Μπολσονάρο, το βασικό ερώτημα είναι πόσο χώρο θα έχει ο Λούλα για να συνεχίσει τις κοινωνικές παρεμβάσεις του, καθώς οι δημοσιονομικές πιέσεις αυξάνονται και οι πολιτικοί αντίπαλοί του διαθέτουν ισχυρή κοινοβουλευτική παρουσία.

Σύμφωνα με το Ανώτατο Εκλογικό Δικαστήριο της Βραζιλίας, ο Λούλα συγκέντρωσε 51,79% των έγκυρων ψήφων, έναντι 48,21% του αντιπάλου του. Η διαφορά ξεπέρασε τα 4,4 εκατομμύρια ψήφους, ανατρέποντας το προβάδισμα που είχε καταγράψει ο γιος του πρώην προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρο στον πρώτο γύρο.

Η αμφισβήτηση του αποτελέσματος

Η εκλογική αναμέτρηση αφήνει πίσω της έντονη πολιτική πόλωση. Σύμφωνα με το Reuters, ο Φλάβιο Μπολσονάρο αρνήθηκε να αποδεχθεί την ήττα και δήλωσε ότι θα ζητήσει ακύρωση του αποτελέσματος, επικαλούμενος την απόφαση δικαστή του Ανώτατου Δικαστηρίου να παρατείνει την ψηφοφορία κατά δύο ώρες.

Αναλυτές που επικαλείται το πρακτορείο θεωρούν εξαιρετικά απίθανη την ανατροπή του αποτελέσματος, χωρίς να αποκλείουν κινητοποιήσεις υποστηρικτών της Δεξιάς.

Το Κογκρέσο θα καθορίσει τα όρια της νέας θητείας

Η σημαντικότερη θεσμική δυσκολία για τον Λούλα βρίσκεται στο νέο Κογκρέσο, το οποίο περιγράφεται ως το πιο συντηρητικό από την αποκατάσταση της δημοκρατίας τη δεκαετία του 1980.

Το Φιλελεύθερο Κόμμα του Μπολσονάρο και οι σύμμαχοί του θα μπορούσαν να ελέγχουν περισσότερες από 280 έδρες στην κάτω βουλή και έως 50 στη Γερουσία, αποκτώντας ισχυρή δυνατότητα παρέμβασης στη νομοθετική ατζέντα.

Αυτό σημαίνει ότι η επανεκλογή δεν εξασφαλίζει στον πρόεδρο την κοινοβουλευτική στήριξη που χρειάζεται για τις προτεραιότητές του. Ο προϋπολογισμός, οι κοινωνικές δαπάνες και οι μεταρρυθμίσεις θα αποτελέσουν πεδία διαπραγμάτευσης με πολιτικές δυνάμεις που έχουν διαφορετική αντίληψη για τον ρόλο του κράτους.

Ο Όλιβερ Στούενκελ, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Ίδρυμα Getulio Vargas, εκτιμά ότι η νέα θητεία θα είναι δύσκολη από την αρχή. Όπως επισημαίνει, η σύνθεση του Κογκρέσου μπορεί να ενισχύσει τη μεταφορά εξουσιών από την προεδρία προς το νομοθετικό σώμα.

Οι δυσκολίες ενδέχεται να επεκταθούν στους διορισμούς στο Ανώτατο Δικαστήριο και στη διαμόρφωση σταθερών συμμαχιών. Στην ανάλυσή του περιλαμβάνεται και ο κίνδυνος διαδικασιών παραπομπής, ως ενδεχόμενο σε ένα περιβάλλον οξείας αντιπαράθεσης.

Το οικονομικό δίλημμα

Ο Λούλα καλείται να διαχειριστεί μια οικονομία για την οποία η κυβέρνηση προβλέπει ανάπτυξη 2,3% το 2027, ενώ το δημόσιο χρέος έχει ξεπεράσει το 82% του ΑΕΠ, στο υψηλότερο επίπεδο από την πανδημία.

Τα υψηλά επιτόκια επιβαρύνουν την εξυπηρέτηση του χρέους και περιορίζουν τη δυνατότητα χρηματοδότησης νέων παρεμβάσεων. Οι επικριτές της κυβέρνησης αποδίδουν την επιδείνωση στις δημόσιες δαπάνες, αν και οι τόκοι έχουν επίσης σημαντική συμβολή στην αύξηση της επιβάρυνσης.

Η Goldman Sachs εκτιμά ότι η πρόοδος στον περιορισμό των δαπανών θα είναι συγκρατημένη, καθώς ο Λούλα παραμένει προσηλωμένος σε ένα αναπτυξιακό μοντέλο με ισχυρή κρατική συμμετοχή.

Απέναντί του, το συντηρητικό Κογκρέσο αναμένεται να επιδιώξει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις ευνοϊκές για τις επιχειρήσεις. Η αναζήτηση συμφωνίας για τη δημοσιονομική πολιτική θα δοκιμάσει τόσο τις κοινοβουλευτικές συμμαχίες όσο και την κοινωνική υποστήριξη προς την κυβέρνηση, ιδιαίτερα εάν τεθούν στο τραπέζι περικοπές.

Το χρέος των νοικοκυριών και οι προσδοκίες των ψηφοφόρων

Η πίεση δεν περιορίζεται στα δημόσια οικονομικά. Η αύξηση του χρέους των νοικοκυριών και το κόστος ζωής αποτελούν προβλήματα που ο Λούλα καλείται να αντιμετωπίσει μετά την επανεκλογή του.

Κατά την προεκλογική περίοδο παρουσίασε νέο πρόγραμμα ελάφρυνσης χρεών και επέβαλε προσωρινή απαγόρευση στον διαδικτυακό στοιχηματισμό, επιχειρώντας να απαντήσει στην οικονομική επιβάρυνση των πολιτών.

Παράλληλα, στήριξε την εκστρατεία του στις επιδόσεις της κυβέρνησής του κατά της φτώχειας και της ανισότητας, προβάλλοντας τη βελτίωση κοινωνικών δεικτών κατά την τρίτη θητεία του.

Η προστασία αυτών των πολιτικών αποτέλεσε βασικό επιχείρημα απέναντι στον Μπολσονάρο. Πλέον, η συνέχισή τους θα πρέπει να συμβαδίσει με τη διαχείριση του χρέους και την εξασφάλιση κοινοβουλευτικής συναίνεσης.

Το μήνυμα προς τον Τραμπ και τη Λατινική Αμερική

Η νίκη του Λούλα έχει βαρύτητα και πέρα από τα σύνορα της Βραζιλίας. Σε μια περίοδο ενίσχυσης δεξιών πολιτικών δυνάμεων στη Λατινική Αμερική, διατηρεί τη μεγαλύτερη χώρα της περιοχής υπό αριστερή ηγεσία.

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, το αποτέλεσμα απομακρύνει την προοπτική προσθήκης ενός σημαντικού συμμάχου στο μπλοκ κυβερνήσεων που υποστηρίζουν βασικές αμερικανικές θέσεις για την ασφάλεια και τη μετανάστευση.

Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Σέλσο Αμορίμ περιέγραψε στο Reuters τον Λούλα ως παράγοντα ισορροπίας στην περιοχή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Καύσιμα: Η παράταση των επιδοτήσεων και η διεκδίκηση έως 400 εκατ. ευρώ από τις Βρυξέλλες
• Γιατί η πρόσβαση στις αγορές δεν σημαίνει και καλύτερες αποδόσεις
• Γαλλία: Η κρίση χρέους επηρεάζει την κούρσα διαδοχής στην ΕΚΤ
• Στις χώρες με τις υψηλότερες ανισορροπίες στην αγορά φυσικού αερίου η Ελλάδα