Γαλλία: Η κρίση χρέους επηρεάζει την κούρσα διαδοχής στην ΕΚΤ

Η αναταραχή στην αγορά γαλλικών ομολόγων και το ενδεχόμενο πρόωρης αποχώρησης της Κριστίν Λαγκάρντ μετατοπίζουν το ενδιαφέρον από τις διαφορές στη νομισματική πολιτική στην ικανότητα του επόμενου προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να διαχειριστεί μια κρίση.

Σύμφωνα με το Bloomberg, οι δύο βασικοί διεκδικητές, ο πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας Κλας Νοτ και ο πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, αξιολογούνται πλέον και με βάση την αξιοπιστία και την αποφασιστικότητά τους σε συνθήκες πίεσης.

Η πολιτική αστάθεια στη Γαλλία, η δυσκολία έγκρισης του προϋπολογισμού και το υψηλό ενεργειακό κόστος εντείνουν τις ανησυχίες για τη δημοσιονομική πορεία της χώρας. Η άνοδος των αποδόσεων των γαλλικών ομολόγων επαναφέρει, παράλληλα, το ερώτημα αν η ΕΚΤ θα χρειαστεί να παρέμβει για να αποτρέψει τη μετάδοση της κρίσης στην υπόλοιπη Ευρωζώνη.

Το δίλημμα της παρέμβασης

«Εάν υπάρξει κατάρρευση στις χρηματοπιστωτικές αγορές, οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να παρέμβουν. Το ερώτημα για κάθε πρόεδρο είναι πώς και πόσο γρήγορα», σημειώνει ο Πίτερ Πραέτ, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ.

Ο ίδιος τονίζει ότι κάθε παρέμβαση πρέπει να συνοδεύεται από αυστηρούς όρους, ώστε να διασφαλίζεται η ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας και να αποφεύγεται η εξυπηρέτηση των δημοσιονομικών αναγκών των κυβερνήσεων μέσω της νομισματικής πολιτικής.

Οι διαφορετικές προσεγγίσεις των κρατών-μελών παραμένουν σημαντικές. Η Γαλλία επιθυμεί έναν επικεφαλής πρόθυμο να αξιοποιήσει τα διαθέσιμα εργαλεία της ΕΚΤ, με σημείο αναφοράς τη δέσμευση του Μάριο Ντράγκι το 2012 ότι θα κάνει «ό,τι χρειαστεί» για τη διάσωση του ευρώ. Αντίθετα, χώρες όπως η Γερμανία επιμένουν ότι οι παρεμβάσεις πρέπει να υπόκεινται σε αυστηρές προϋποθέσεις.

Οι δύο βασικοί υποψήφιοι

Ο 59χρονος Κλας Νοτ ήταν διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας από το 2011 έως το 2025 και πρόεδρος του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας από το 2021 έως το 2025. Αν και αρχικά θεωρούνταν υποστηρικτής της αυστηρής νομισματικής πολιτικής, σταδιακά υιοθέτησε πιο ευέλικτη προσέγγιση.

Σε μελέτη του για το Peterson Institute for International Economics περιέγραψε τη μετατόπισή του προς έναν «πραγματισμό αρχών», εξηγώντας γιατί αποδέχθηκε νέα εργαλεία παρέμβασης της ΕΚΤ. Για το εργαλείο προστασίας της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής (TPI), υποστήριξε ότι η αποδοχή του δεν αποτελούσε στήριξη στον νομισματικό ακτιβισμό, αλλά απάντηση στον κίνδυνο κατακερματισμού των αγορών.

Ο 54χρονος Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος είναι γενικός διευθυντής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών. Διετέλεσε διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας από το 2018 έως το 2024 και πρόεδρος της Επιτροπής της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία.

Θεωρείται πιο διαλλακτικός στη νομισματική πολιτική, χωρίς να τάσσεται υπέρ των επιθετικών παρεμβάσεων. Σε πρόσφατη ομιλία του υπογράμμισε ότι οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να παρεμβαίνουν όταν οι δυσλειτουργίες των αγορών απειλούν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα ή τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι σε χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος ακόμη και μια προσεκτικά σχεδιασμένη παρέμβαση μπορεί να εκληφθεί ως στήριξη της δημοσιονομικής πολιτικής.

Παρά τις διαφορετικές αφετηρίες τους, οι δύο υποψήφιοι έχουν αρκετά κοινά χαρακτηριστικά: έχουν συμμετάσχει στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, διαθέτουν διδακτορικούς τίτλους στα οικονομικά και μεγάλη εμπειρία στη νομισματική πολιτική και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

«Δεν βλέπω σημαντικές ιδεολογικές διαφορές μεταξύ τους», σημειώνει ο Εμανουέλ Μενς, συνδιευθυντής του Centre for Central Banking στη Φρανκφούρτη, με προηγούμενη εμπειρία στη Federal Reserve και την Bundesbank.

Το χρονοδιάγραμμα και η «μεγάλη συμφωνία»

Η Κριστίν Λαγκάρντ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να αποχωρήσει πριν από τη λήξη της θητείας της, χωρίς να έχει ανακοινώσει συγκεκριμένη ημερομηνία. Σύμφωνα με το Bloomberg, στους ευρωπαϊκούς κύκλους συζητείται το ενδεχόμενο αποχώρησης τον Ιανουάριο.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει ήδη συναντηθεί με τους δύο βασικούς υποψηφίους, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες. Παράλληλα, οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης μετέθεσαν από τις 28 Οκτωβρίου στις 27 Νοεμβρίου την προθεσμία υποβολής υποψηφιοτήτων για την αντικατάσταση της Ιζαμπέλ Σνάμπελ στο Εκτελεστικό Συμβούλιο της ΕΚΤ.

Η παράταση ερμηνεύεται ως ένδειξη ευρύτερης διαπραγμάτευσης για την κατανομή των κορυφαίων θέσεων στην κεντρική τράπεζα. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η αναφορά του Έλληνα πρωθυπουργού σε μια «μεγάλη συμφωνία» για την προεδρία και δύο ακόμη θέσεις στην ΕΚΤ.

Οι προκλήσεις για τον επόμενο πρόεδρο αποτυπώνονται και στις πρόσφατες δηλώσεις του Μάριο Ντράγκι. Ο πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ επισήμανε ότι η δημόσια συζήτηση στη Γαλλία για ενδεχόμενη στήριξη από την κεντρική τράπεζα δυσκολεύει περαιτέρω μια τέτοια παρέμβαση. «Η ΕΚΤ, υποθέτω, δεν θέλει να αποτελεί μέρος των πολιτικών αντιπαραθέσεων σε καμία συγκεκριμένη χώρα», ανέφερε.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Στις χώρες με τις υψηλότερες ανισορροπίες στην αγορά φυσικού αερίου η Ελλάδα
• Ενέργεια και πληθωρισμός δοκιμάζουν τις κεντρικές τράπεζες – Οι αποφάσεις που περιμένουν οι αγορές
• Καλιφόρνια: Στις κάλπες ο φόρος 5% στους δισεκατομμυριούχους – Ποιοι ετοιμάζουν βαλίτσες