Σερβία: Οι φοιτητές νίκησαν τον Βούτσιτς, αλλά η μάχη για την εξουσία τώρα αρχίζει – Τι είναι η Φοιτητική Λίστα – Ο ρόλος Μποντιρόγκα

• Οι εκτιμήσεις της Ipsos δίνουν στη Φοιτητική Λίστα 52,9% και 140 από τις 250 έδρες, εξασφαλίζοντας αυτοδυναμία εφόσον επιβεβαιωθούν στην τελική κατανομή.
• Το σχήμα συγκροτήθηκε με πρωτοβουλία φοιτητών, αλλά οι υποψήφιοί του προέρχονται από την επιστήμη, την κοινωνία και τον πολιτισμό. Ανάμεσά τους βρίσκεται ο Ντέγιαν Μποντιρόγκα.
• Η αντιμετώπιση της διαφθοράς αποτελεί κοινή προτεραιότητα. Η ευρωπαϊκή πορεία, οι σχέσεις με τη Ρωσία και το Κόσοβο παραμένουν πιο σύνθετα πεδία.

Η επομένη των εκλογών βρίσκει τη Σερβία μπροστά σε ένα ερώτημα που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε μακρινό. Πώς θα κυβερνήσει το κίνημα που κατάφερε να νικήσει την παράταξη του Αλεξάνταρ Βούτσιτς;

Η παραδοχή της ήττας από τον Σέρβο πρόεδρο επιβεβαίωσε το μέγεθος της πολιτικής ανατροπής στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου. Η Φοιτητική Λίστα, που γεννήθηκε μέσα από τις κινητοποιήσεις για τη διαφθορά και τη λειτουργία των θεσμών, βρίσκεται πλέον μπροστά στην ευθύνη σχηματισμού κυβέρνησης.

Σύμφωνα με την εκτίμηση της Ipsos, με στοιχεία από το 96% των ψηφοδελτίων, ο συνδυασμός συγκεντρώνει 52,9% και 140 έδρες, έναντι 38,8% και 104 εδρών της συμμαχίας Βούτσιτς. Πρόκειται για εκτιμώμενη κατανομή, η οποία του δίνει σαφές προβάδισμα έναντι των 126 εδρών που απαιτούνται για την απόλυτη πλειοψηφία.

Η κοινοβουλευτική αριθμητική, όμως, απαντά μόνο στο πρώτο ερώτημα. Η επιλογή πρωθυπουργού, η σύνθεση του κυβερνητικού σχήματος και η συμφωνία στις προτεραιότητες αποτελούν τις αμέσως επόμενες δοκιμασίες.

Αυτοδυναμία χωρίς παραδοσιακό αρχηγό

Η Φοιτητική Λίστα διαφέρει από τα κόμματα που έχει συνηθίσει η σερβική πολιτική σκηνή. Προέκυψε από ένα κίνημα που στηρίχθηκε στις συνελεύσεις των πανεπιστημιακών σχολών, χωρίς έναν κεντρικό ηγέτη να καθορίζει όλες τις αποφάσεις.

Αυτή η οργάνωση βοήθησε τους φοιτητές να διατηρήσουν την αυτονομία τους από την παραδοσιακή αντιπολίτευση και να συσπειρώσουν πολίτες διαφορετικών αντιλήψεων. Στη διακυβέρνηση, όμως, απαιτούνται συγκεκριμένες αρμοδιότητες, συντονισμός και αποφάσεις ακόμη και στα θέματα που διχάζουν.

Πρώτος στο ψηφοδέλτιο βρίσκεται ο Ίλια Σρντάνοβιτς, καρδιολόγος και καθηγητής της Ιατρικής Σχολής στο Νόβι Σαντ. Η θέση του στη λίστα δεν συνεπάγεται ότι έχει επιλεγεί για την πρωθυπουργία.

Η εκκρεμότητα αυτή αποκτά πλέον ουσιαστικό πολιτικό βάρος: το πρόσωπο που θα αναλάβει την κυβέρνηση θα πρέπει να εκφράζει μια πλειοψηφία η οποία ενώθηκε πρωτίστως γύρω από την απαίτηση για θεσμική αλλαγή.

Ποιοι βρίσκονται πίσω από τη Φοιτητική Λίστα

Παρά την ονομασία της, η λίστα δεν περιλαμβάνει φοιτητές. Οι ίδιοι επέλεξαν να προτείνουν πρόσωπα με επαγγελματική και κοινωνική διαδρομή, επιδιώκοντας εκπροσώπηση πέρα από τα πανεπιστήμια.

Στους υποψηφίους περιλαμβάνονται ο ηθοποιός Τίχομιρ Στάνιτς, ο πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας Ντέγιαν Σόσκιτς, ο κοινωνιολόγος Γιόβο Μπάκιτς και ο Ζλάτκο Κοκάνοβιτς, γνωστός για την αντίθεσή του στην εξόρυξη λιθίου στην περιοχή Γιάνταρ.

Η επιλογή πανεπιστημιακών, επιστημόνων, καλλιτεχνών και ακτιβιστών διεύρυνε την απήχηση του σχήματος. Ταυτόχρονα, φέρνει στην ίδια κοινοβουλευτική ομάδα ανθρώπους που δεν μοιράζονται απαραίτητα τις ίδιες απόψεις για κάθε οικονομικό ή πολιτικό ζήτημα.

Ο Μποντιρόγκα από τα γήπεδα στη Βουλή

Για το ελληνικό κοινό, το πιο αναγνωρίσιμο πρόσωπο είναι ο Ντέγιαν Μποντιρόγκα. Ο πρώην άσος του Παναθηναϊκού και αρχηγός της εθνικής Σερβίας συμμετείχε στην 24η θέση του ψηφοδελτίου, θέση που του εξασφαλίζει εκλογή εφόσον επιβεβαιωθεί η προβλεπόμενη κοινοβουλευτική δύναμη.

Η υποστήριξή του στο φοιτητικό κίνημα είχε εκδηλωθεί ήδη από τον Δεκέμβριο του 2024, όταν είχε επαινέσει την αξιοπρέπεια και το θάρρος των διαδηλωτών.

Την ημέρα των εκλογών, ψηφίζοντας στη Χημική Σχολή του Βελιγραδίου, μίλησε για την ελευθερία και την επιστροφή του κράτους στους πολίτες.

Ο Μποντιρόγκα αποτελεί ένα από τα προβεβλημένα πρόσωπα του σχήματος. Δεν είναι επικεφαλής της Φοιτητικής Λίστας και δεν έχει ανακοινωθεί ως υποψήφιος πρωθυπουργός.

Η εντολή για αλλαγή ξεκίνησε από το Νόβι Σαντ

Η πολιτική διαδρομή που οδήγησε στην εκλογική νίκη άρχισε με την κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, την 1η Νοεμβρίου 2024. Η τραγωδία, που κόστισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους, έφερε στο επίκεντρο τις δημόσιες συμβάσεις, την ποιότητα των έργων και τη λογοδοσία.

Οι διεκδικήσεις για δημοσιοποίηση εγγράφων και απόδοση ευθυνών εξελίχθηκαν σε ευρύτερη αμφισβήτηση του τρόπου άσκησης της εξουσίας. Οι καταλήψεις σχολών και οι μαζικές διαδηλώσεις προηγήθηκαν του αιτήματος για πρόωρες εκλογές, τον Μάιο του 2025.

Αυτό το υπόβαθρο καθορίζει και τις προσδοκίες από τη νέα πλειοψηφία. Το πρόγραμμά της περιλαμβάνει ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, έλεγχο του παράνομου πλουτισμού, ισχυρότερους ελεγκτικούς μηχανισμούς και διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις. Συνοδεύεται από κοινωνικές δεσμεύσεις, όπως δωρεάν σχολικά βιβλία και χαμηλότερες τιμές φαρμάκων.

Τι σημαίνει η νίκη για ΕΕ, Ρωσία και Κόσοβο

Στην εξωτερική πολιτική, η εικόνα είναι λιγότερο ενιαία. Η προεκλογική ανάλυση του πολωνικού Κέντρου Ανατολικών Μελετών, OSW, περιέγραφε ένα σχήμα με διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

Για τη Ρωσία, το κίνημα είχε δηλώσει ότι δεν προτίθεται να επιβάλει κυρώσεις μετά την ανάληψη της εξουσίας. Στο ζήτημα του Κοσόβου επικαλείται το σερβικό Σύνταγμα, το οποίο το αντιμετωπίζει ως αναπόσπαστο τμήμα της χώρας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Καύσιμα: Η παράταση των επιδοτήσεων και η διεκδίκηση έως 400 εκατ. ευρώ από τις Βρυξέλλες
• Γιατί η πρόσβαση στις αγορές δεν σημαίνει και καλύτερες αποδόσεις
• Γαλλία: Η κρίση χρέους επηρεάζει την κούρσα διαδοχής στην ΕΚΤ
• Στις χώρες με τις υψηλότερες ανισορροπίες στην αγορά φυσικού αερίου η Ελλάδα