Η ΕΚΤ ανεβάζει τα επιτόκια στο 2,25 – Πρώτη αύξηση από το 2023
Στην πρώτη αύξηση επιτοκίων μετά από σχεδόν τρία χρόνια προχώρησε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, με τον πόλεμο στο Ιράν να τροφοδοτεί νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων και επαναφέρει στο προσκήνιο τους φόβους για στασιμοπληθωρισμό στην Ευρώπη.
Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ αποφάσισε την Πέμπτη αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης στο επιτόκιο καταθέσεων, το οποίο διαμορφώνεται πλέον στο 2,25% από 2%, σηματοδοτώντας το τέλος της πολιτικής χαλάρωσης που χαρακτήρισε το μεγαλύτερο μέρος του 2025.
Παράλληλα, το βασικό επιτόκιο αναχρηματοδότησης αυξήθηκε στο 2,40%, ενώ το επιτόκιο οριακής χρηματοδότησης διαμορφώθηκε στο 2,65%.
Η απόφαση αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία της Φρανκφούρτης για την αναζωπύρωση του πληθωρισμού, ο οποίος τον Μάιο ανήλθε στο 3,2%, καταγράφοντας το υψηλότερο επίπεδο από τον Σεπτέμβριο του 2023. Καθοριστικός παράγοντας ήταν το ενεργειακό κόστος, με τις τιμές ενέργειας να εκτινάσσονται κατά 10,9% σε ετήσια βάση υπό το βάρος των γεωπολιτικών αναταράξεων στη Μέση Ανατολή.
Η αύξηση των επιτοκίων σηματοδοτεί μια σαφή αλλαγή στρατηγικής από την ΕΚΤ, η οποία τους προηγούμενους μήνες επιχειρούσε να στηρίξει την ασθενική οικονομική δραστηριότητα μέσω μιας πιο ήπιας νομισματικής στάσης.
Ωστόσο, η νέα ενεργειακή κρίση άλλαξε τα δεδομένα.
Σύμφωνα με πηγές κοντά στις συζητήσεις του Διοικητικού Συμβουλίου, η επιμονή των πληθωριστικών πιέσεων και η σταδιακή μετάδοσή τους σε ευρύτερα τμήματα της οικονομίας κατέστησαν αδύνατη τη διατήρηση της προηγούμενης στάσης αναμονής.
Ενδεικτικό είναι ότι και ο δομικός πληθωρισμός —που εξαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές ενέργειας και τροφίμων— επιταχύνθηκε στο 2,5% τον Μάιο από 2,2% τον Απρίλιο, ένδειξη ότι οι αυξήσεις τιμών δεν περιορίζονται πλέον αποκλειστικά στον ενεργειακό τομέα.
Οι αγορές είχαν ουσιαστικά προεξοφλήσει την κίνηση, καθώς το τελευταίο διάστημα τόσο οι πιο «σκληρές» όσο και οι πιο μετριοπαθείς φωνές εντός της ΕΚΤ προετοίμαζαν το έδαφος για νέα αύξηση επιτοκίων.
Ο κίνδυνος του στασιμοπληθωρισμού
Η απόφαση έρχεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για την οικονομία της Ευρωζώνης.
Το ΑΕΠ του μπλοκ συρρικνώθηκε κατά 0,2% το πρώτο τρίμηνο του 2026, εντείνοντας τις ανησυχίες για είσοδο σε περίοδο στασιμοπληθωρισμού — το δυσμενές σενάριο όπου η ανάπτυξη επιβραδύνεται ή παραμένει στάσιμη, ενώ ο πληθωρισμός συνεχίζει να αυξάνεται.
Οι τελευταίες εκτιμήσεις των επαγγελματιών αναλυτών που συμμετέχουν στην έρευνα της ΕΚΤ τοποθετούν την ανάπτυξη της Ευρωζώνης μόλις στο 0,9% για το σύνολο του έτους, αναθεωρώντας προς τα κάτω τις προηγούμενες προβλέψεις λόγω του αυξημένου ενεργειακού κόστους και της επιβάρυνσης που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν.
Για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, η νέα αύξηση μεταφράζεται σε ακριβότερο χρήμα: υψηλότερες δόσεις στεγαστικών δανείων, αυξημένο κόστος χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις και περαιτέρω πίεση στην κατανάλωση, σε μια περίοδο όπου οι λογαριασμοί ενέργειας και καυσίμων παραμένουν ήδη σε υψηλά επίπεδα.
Παράλληλα, οι αγορές αποτιμούν πλέον περίπου 50% πιθανότητα για νέα αύξηση επιτοκίων τον Σεπτέμβριο, στοιχείο που υποδηλώνει ότι η κίνηση της Πέμπτης δεν θεωρείται μεμονωμένη παρέμβαση αλλά ενδεχομένως η αρχή ενός νέου κύκλου νομισματικής σύσφιξης.
Οι «γερακίσιες» φωνές επικράτησαν
Το θεωρητικό υπόβαθρο της απόφασης είχε διαμορφωθεί ήδη τις προηγούμενες εβδομάδες από κορυφαία στελέχη της ΕΚΤ.
Η Ιζαμπέλ Σνάμπελ, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής και μία από τις πιο επιδραστικές προσωπικότητες της Τράπεζας, είχε προειδοποιήσει ότι η παρατεταμένη ενεργειακή αναταραχή ενέχει σοβαρό κίνδυνο αποσταθεροποίησης των πληθωριστικών προσδοκιών.
Μιλώντας σε οικονομικό συνέδριο στη Σεούλ, είχε τονίσει ότι η ΕΚΤ δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζει τις επιπτώσεις του πολέμου ως ένα προσωρινό εξωτερικό σοκ, υπογραμμίζοντας ότι η διάχυση των αυξημένων ενεργειακών τιμών στο σύνολο της οικονομίας καθιστά αναγκαία την άμεση δράση.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ, Φιλιπ Λέιν, ο οποίος αναγνώρισε ότι οι συνθήκες έχουν επιδεινωθεί αισθητά σε σχέση με τις προβλέψεις του Μαρτίου και προανήγγειλε ανοδική αναθεώρηση των εκτιμήσεων για τον πληθωρισμό.
Η Σνάμπελ μάλιστα εκτίμησε ότι ο πληθωρισμός θα μπορούσε να προσεγγίσει ακόμη και το 4% μέχρι το τέλος του έτους εάν οι ενεργειακές πιέσεις διατηρηθούν.
Η ανακοίνωση της ΕΚΤ
«Το Διοικητικό Συμβούλιο έχει δεσμευτεί να καθορίζει τη νομισματική πολιτική με σκοπό να διασφαλίζει ότι ο πληθωρισμός σταθεροποιείται στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα. Στο πλαίσιο αυτής της δέσμευσης, αποφάσισε σήμερα να αυξήσει τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ κατά 25 μονάδες βάσης. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δημιουργεί πληθωριστικές πιέσεις και η απόφαση για αύξηση των επιτοκίων είναι κατάλληλη για μια σειρά σεναρίων που περιγράφουν πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί η διαταραχή και να επηρεάσει τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές για τη ζώνη του ευρώ.
Σύμφωνα με το βασικό σενάριο των νέων προβολών των εμπειρογνωμόνων του Ευρωσυστήματος, ο γενικός πληθωρισμός αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 3,0% το 2026, 2,3% το 2027 και 2,0% το 2028. Όσον αφορά τον πληθωρισμό χωρίς την ενέργεια και τα είδη διατροφής, το βασικό σενάριο προβλέπει ότι θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 2,5% το 2026 και το 2027 και σε 2,2% το 2028. Σε σύγκριση με την έκδοση του Μαρτίου, οι εμπειρογνώμονες έχουν αναθεωρήσει προς τα πάνω την προβολή του βασικού σεναρίου για τον πληθωρισμό για το 2026 και το 2027 λόγω περισσότερο ανοδικής πορείας των τιμών της ενέργειας, η οποία – σε ορισμένο βαθμό – αναμένεται να μετακυλιστεί στον πληθωρισμό των ειδών διατροφής, των αγαθών και των υπηρεσιών. Σύμφωνα με το βασικό σενάριο η οικονομική ανάπτυξη αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 0,8% το 2026, 1,2% το 2027 και 1,5% το 2028. Πρόκειται για αναθεώρηση προς τα κάτω για το 2026 και το 2027, η οποία αντανακλά την εντονότερη επίδραση του πολέμου στις αγορές βασικών εμπορευμάτων, στα πραγματικά εισοδήματα και στην εμπιστοσύνη.
Οι προοπτικές παραμένουν αβέβαιες, με ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό και καθοδικούς κινδύνους για την οικονομική ανάπτυξη. Οι πλήρεις επιπτώσεις του πολέμου στον πληθωρισμό και την ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα θα εξαρτηθούν από την ένταση και τη διάρκεια της διαταραχής των τιμών της ενέργειας, καθώς και από την έκταση των έμμεσων και δευτερογενών επιδράσεών της. Αυτή η αβεβαιότητα αντανακλάται επίσης σε ευρύ φάσμα αποτελεσμάτων για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη στα επικαιροποιημένα ενδεικτικά σενάρια που έχουν καταρτίσει οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος. Αυτά τα σενάρια θα δημοσιευθούν μαζί με τις προβολές των εμπειρογνωμόνων στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.
Με τη σημερινή του απόφαση, το Διοικητικό Συμβούλιο εξακολουθεί να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει την αβεβαιότητα που προκαλεί ο πόλεμος. Θα παρακολουθήσει την κατάσταση προσεκτικά, ακολουθώντας μια προσέγγιση που βασίζεται στα εκάστοτε διαθέσιμα στοιχεία και λαμβάνοντας αποφάσεις από συνεδρίαση σε συνεδρίαση για τον καθορισμό της κατάλληλης κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής. Συγκεκριμένα, οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου για τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγησή του για τις προοπτικές του πληθωρισμού και τους κινδύνους που τις περιβάλλουν, υπό το πρίσμα των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών στοιχείων, καθώς και για τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την ένταση με την οποία μεταδίδεται η νομισματική πολιτική. Το Διοικητικό Συμβούλιο δεν δεσμεύεται εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.
Βασικά επιτόκια της ΕΚΤ
Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε να αυξήσει τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ κατά 25 μονάδες βάσης. Κατά συνέπεια, τα επιτόκια της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων, των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης και της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης θα αυξηθούν σε 2,25%, 2,40% και 2,65% αντιστοίχως, με ισχύ από τις 17 Ιουνίου 2026.
Πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού (APP) και έκτακτο πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (PEPP)
Τα χαρτοφυλάκια APP και PEPP μειώνονται με μετρημένο και προβλέψιμο ρυθμό, καθώς το Ευρωσύστημα δεν επανεπενδύει πλέον τα ποσά από την εξόφληση τίτλων κατά τη λήξη τους».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Εξάρχου: Η κρίση στη Μέση Ανατολή φρενάρει τις νέες συμφωνίες LNG
- Γιατί οι αμερικανικοί κολοσσοί της τεχνητής νοημοσύνης επεκτείνονται μαζικά στο Λονδίνο;
- Ακρίβεια: Πλαφόν στα σούπερ μάρκετ και πιέσεις για μειώσεις τιμών στα βασικά αγαθά
