Έρχεται νέα κρίση χρέους στην Ευρωζώνη; Το «καμπανάκι» του γνωστού οικονομολόγου για τη Γαλλία

• Γαλλία: δημόσιο χρέος στο 119% του ΑΕΠ
• Κρίση χρέους στην Ευρωζώνη και κίνδυνος μετάδοσης
• Desmond Lachman: Οι κίνδυνοι για τις αγορές και το ευρώ
• Γαλλικά ομόλογα, αποδόσεις και spread έναντι της Γερμανίας
• ΕΚΤ και Transmission Protection Instrument
• Γαλλικό έλλειμμα, ανάπτυξη και δημοσιονομική εξυγίανση

Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ολοένα πιο δύσκολη δημοσιονομική εξίσωση, καθώς το δημόσιο χρέος αυξάνεται, το κόστος δανεισμού παραμένει υψηλό και το πολιτικό περιβάλλον δυσκολεύει τη λήψη μέτρων για τον περιορισμό του ελλείμματος.

Το ζήτημα επανέρχεται με ένταση στο προσκήνιο μέσω του Desmond Lachman, Senior Fellow στο American Enterprise Institute και πρώην αναπληρωτή διευθυντή του Τμήματος Ανάπτυξης Πολιτικής και Αξιολόγησης του ΔΝΤ. 

Σε νέο άρθρο του στο Project Syndicate με τίτλο «Is Another Eurozone Debt Crisis Looming?», ο Lachman υποστηρίζει ότι τα δημοσιονομικά προβλήματα της Γαλλίας μπορούν να εξελιχθούν σε ζήτημα με επιπτώσεις πέρα από τα σύνορα της χώρας.

Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς τα τελευταία στοιχεία της γαλλικής στατιστικής υπηρεσίας Insee δείχνουν ότι το δημόσιο χρέος της χώρας ανήλθε στο 119% του ΑΕΠ στο τέλος του β’ τριμήνου του 2026, από 117,5% στο τέλος του α’ τριμήνου. Σε απόλυτους αριθμούς, το χρέος διαμορφώθηκε στα 3,5955 τρισ. ευρώ.

Από την ελληνική κρίση στη γαλλική πρόκληση

Η κρίση δημόσιου χρέους της Ελλάδας το 2010 αποτέλεσε σημείο καμπής για την Ευρωζώνη και προκάλεσε έντονες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.

Σήμερα, σύμφωνα με την ανάλυση του Lachman, η ανησυχία αφορά μια οικονομία εντελώς διαφορετικής κλίμακας.

Η Γαλλία είναι μία από τις δύο μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωζώνης και η δημοσιονομική της κατάσταση έχει άμεση σημασία για τη συνοχή του κοινού νομίσματος. Ως εκ τούτου, μια παρατεταμένη αύξηση του κόστους δανεισμού δεν θα αφορούσε μόνο το Παρίσι, αλλά θα μπορούσε να επηρεάσει τις ευρωπαϊκές αγορές ομολόγων και τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες στην ευρύτερη περιοχή.

Το βασικό πρόβλημα είναι ο συνδυασμός υψηλού χρέους, επίμονων ελλειμμάτων, αυξημένων επιτοκίων και χαμηλής ανάπτυξης.

Το τελευταίο διαθέσιμο στοιχείο της Insee καταγράφει το γαλλικό δημόσιο χρέος στο 119% του ΑΕΠ. Η αύξηση κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα μέσα σε ένα τρίμηνο δείχνει τη δυναμική που έχει αποκτήσει το χρέος.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η αντιμετώπιση του χρέους μέσω υψηλότερης ανάπτυξης γίνεται δυσκολότερη όταν η οικονομική δραστηριότητα παραμένει ασθενής.

Ο Lachman υποστηρίζει ότι η Γαλλία δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στην ανάπτυξη για να σταθεροποιήσει το χρέος προς ΑΕΠ. Αντίθετα, απαιτείται δημοσιονομική προσαρμογή, η οποία όμως σε μια αδύναμη οικονομία μπορεί να έχει περιοριστική επίδραση στη ζήτηση.

Έτσι δημιουργείται ένας δύσκολος κύκλος:

υψηλό χρέος → υψηλότερο κόστος δανεισμού → μεγαλύτερες δαπάνες για τόκους → ανάγκη για νέα δημοσιονομικά μέτρα → πιθανή επιβράδυνση της οικονομίας.

Το μεγάλο πρόβλημα είναι και πολιτικό

Πέρα από τους αριθμούς, η γαλλική δημοσιονομική εξίσωση έχει και μια σημαντική πολιτική διάσταση.

Η εφαρμογή μέτρων για τη μείωση των ελλειμμάτων απαιτεί περικοπές δαπανών, μεταρρυθμίσεις και πιθανώς πολιτικά δύσκολες αποφάσεις. Όμως η Γαλλία εισέρχεται σε περίοδο αυξημένης πολιτικής αβεβαιότητας, με τις προεδρικές εκλογές του 2027 να πλησιάζουν.

Σύμφωνα με τον Lachman, αυτό περιορίζει τα περιθώρια για μια επιθετική δημοσιονομική προσαρμογή, καθώς οι πολιτικές δυνάμεις έχουν κίνητρο να αποφεύγουν μέτρα που μπορεί να έχουν άμεσο κοινωνικό και οικονομικό κόστος.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη λόγω του κατακερματισμένου πολιτικού σκηνικού και της δυσκολίας διαμόρφωσης σταθερής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Ένας από τους σημαντικότερους δείκτες πίεσης είναι η αγορά των γαλλικών κρατικών ομολόγων.

Όσο αυξάνεται η διαφορά απόδοσης μεταξύ των γαλλικών και των γερμανικών τίτλων, τόσο μεγαλύτερο risk premium απαιτούν οι επενδυτές για να διακρατούν γαλλικό χρέος.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή η Γερμανία χρησιμοποιείται ως σημείο αναφοράς για τον κίνδυνο στην Ευρωζώνη.

Ο Lachman προειδοποιεί για τον κίνδυνο ενός φαύλου κύκλου χρέους και επιτοκίων: εάν οι αγορές απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις, το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους αυξάνεται. Αυτό επιβαρύνει με τη σειρά του τα δημόσια οικονομικά και μπορεί να οδηγήσει τους επενδυτές να απαιτήσουν ακόμη υψηλότερη απόδοση.

Η ΕΚΤ έχει πλέον ένα «όπλο» που δεν υπήρχε το 2010

Υπάρχει, ωστόσο, μία σημαντική διαφορά σε σχέση με την κρίση χρέους της Ευρωζώνης του 2010-2012.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διαθέτει σήμερα μηχανισμούς που της επιτρέπουν να αντιμετωπίσει πιο αποτελεσματικά τον κίνδυνο μετάδοσης στις αγορές κρατικών ομολόγων.

Κεντρικό εργαλείο είναι το Transmission Protection Instrument (TPI), το οποίο έχει σχεδιαστεί ώστε η ΕΚΤ να μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να παρεμβαίνει στις αγορές κρατικών ομολόγων όταν παρατηρούνται αδικαιολόγητες και άτακτες μεταβολές στις χρηματοπιστωτικές συνθήκες που απειλούν τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρωζώνη είναι θεσμικά καλύτερα προετοιμασμένη από ό,τι ήταν πριν από περισσότερο από μία δεκαετία.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η ΕΚΤ μπορεί να λύσει ένα δημοσιονομικό πρόβλημα αντί μιας κυβέρνησης. Η νομισματική στήριξη δεν υποκαθιστά τη δημοσιονομική προσαρμογή.

Γιατί μια γαλλική κρίση θα ήταν διαφορετική

Η βασική διαφορά από την ελληνική κρίση είναι το μέγεθος.

Η Ελλάδα του 2010 ήταν μια μικρή οικονομία της Ευρωζώνης. Η Γαλλία είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Γι’ αυτό και μια σοβαρή κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στο γαλλικό χρέος θα μπορούσε να έχει ευρύτερες συνέπειες για:

• τις αγορές κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης,
• τις τράπεζες και το χρηματοπιστωτικό σύστημα,
• το κόστος χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων,
• το ευρώ και τις ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές συνθήκες,
• τη σχέση Γαλλίας και Γερμανίας, που αποτελεί τον πυρήνα της ευρωπαϊκής οικονομικής αρχιτεκτονικής.

Ο Lachman εκτιμά ότι ακόμη και αν η συσσώρευση του γαλλικού χρέους δεν οδηγούσε σε διάλυση της Ευρωζώνης, μια νέα κρίση εμπιστοσύνης γύρω από το κοινό νόμισμα θα δημιουργούσε σημαντικές πιέσεις στις ευρωπαϊκές αγορές.

Το κρίσιμο στοίχημα για τη Γαλλία

Η γαλλική περίπτωση δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι επίκειται μια νέα κρίση χρέους. Το ύψος του χρέους προς ΑΕΠ δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που καθορίζει τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών.

Το κρίσιμο είναι η δυναμική του χρέους σε σχέση με:

ανάπτυξη + επιτόκια + πρωτογενές δημοσιονομικό αποτέλεσμα + πολιτική αξιοπιστία.

Η σημερινή εικόνα, πάντως, είναι σαφής: η Γαλλία εισέρχεται στο τελευταίο τρίμηνο του 2026 με δημόσιο χρέος 119% του ΑΕΠ, ενώ οι αγορές παρακολουθούν στενά την πορεία των γαλλικών ομολόγων και την ικανότητα του πολιτικού συστήματος να προχωρήσει σε δημοσιονομική προσαρμογή.

Το ερώτημα που θέτει ο Lachman δεν είναι εάν η Γαλλία βρίσκεται ήδη σε κρίση αντίστοιχη με εκείνη της Ελλάδας. Είναι εάν η συνεχιζόμενη αύξηση του χρέους και του κόστους χρηματοδότησης μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια νέα κρίση χρέους στην Ευρωζώνη, αυτή τη φορά με επίκεντρο μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες της.

Και αυτό είναι ακριβώς που κάνει τη γαλλική περίπτωση ιδιαίτερα σημαντική για τις ευρωπαϊκές και διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Καύσιμα, servicers, 120 δόσεις: Οι 3+1 παρεμβάσεις που ανακοίνωσε ο Μητσοτάκης από το υπουργικό
• Ενεργειακή κρίση: Η ΕΕ πλήρωσε 100 δισ. ευρώ παραπάνω για την ίδια ποσότητα ενέργειας
• Σπίτι μου 3: Πόσα σπίτια «χωρούν» στο νέο πρόγραμμα
• Για «υπαρξιακό κίνδυνο» από την AI προειδοποιεί η Anthropic ενόψει της IPO