ΗΠΑ–Ιράν: Στο τραπέζι συμφωνία σε στάδια για το Ορμούζ – Το «αγκάθι» που κρατά πίσω τις συνομιλίες

• Σύμφωνα με πηγές του Reuters, οι δύο πλευρές εξετάζουν μια σταδιακή διευθέτηση: επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν με παράλληλη άρση του αμερικανικού οικονομικού αποκλεισμού.
• Το βασικό εμπόδιο είναι η σειρά των κινήσεων. Ούτε η Ουάσινγκτον ούτε η Τεχεράνη θέλει να παραχωρήσει πρώτη το κύριο διαπραγματευτικό της πλεονέκτημα.
• Τα κράτη του Κόλπου ζητούν αποκλιμάκωση και ελεύθερη ναυσιπλοΐα, απορρίπτοντας την επιβολή ιρανικών τελών διέλευσης.

Έναν τρόπο να ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ και να περιοριστεί η οικονομική πίεση στο Ιράν αναζητούν Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματευτές στη Νέα Υόρκη. Σύμφωνα με πηγές κοντά στις συνομιλίες που επικαλείται το Reuters, η συζήτηση επικεντρώνεται σε μια συμφωνία κατά στάδια, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει την πρώτη κίνηση προς τον τερματισμό της σχεδόν επτάμηνης σύγκρουσης. Δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία.

Το περίγραμμα που περιέγραψε στο πρακτορείο ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος προβλέπει την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά με αντάλλαγμα την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού. Στις συζητήσεις περιλαμβάνεται και η πιθανότητα να αποκτήσει η Τεχεράνη πρόσβαση σε δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία. Για το Ιράν, η ανακούφιση από την οικονομική πίεση έχει γίνει επείγουσα· για τις ΗΠΑ, προτεραιότητα είναι η ελεύθερη διέλευση από μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας.

Ποιος θα κάνει πρώτος πίσω;

Εδώ βρίσκεται η δυσκολότερη πλευρά της διαπραγμάτευσης. Η Ουάσινγκτον χρησιμοποιεί τον αποκλεισμό και τις κυρώσεις ως μέσο πίεσης, ενώ η Τεχεράνη έχει καταστήσει την πρόσβαση στο Ορμούζ το ισχυρότερο χαρτί της. Καθεμία ζητεί από την άλλη μια ουσιαστική κίνηση, χωρίς να θέλει να χάσει πρώτη τη δυνατότητα πίεσης που διαθέτει.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην αρχική ανταλλαγή παραχωρήσεων. Μια προηγούμενη προσωρινή συνεννόηση κατέρρευσε τον Ιούλιο και, σύμφωνα με τις πηγές του Reuters, οι διαπραγματευτές αναζητούν τώρα τρόπο ώστε όσα τυχόν συμφωνηθούν να έχουν διάρκεια και να μπορούν να εφαρμοστούν με αμοιβαία εμπιστοσύνη.

Η δημόσια στάση των δύο πλευρών παραμένει σκληρή. Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου υποστήριξε στο Reuters ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ανοικτός σε συνομιλίες υπό τις κατάλληλες συνθήκες, αλλά θεωρεί πως οι ΗΠΑ διαπραγματεύονται από θέση ισχύος. Από την άλλη, ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η χώρα του προετοιμάζεται και για το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής σύγκρουσης. Οι δηλώσεις αυτές αποτυπώνουν τις θέσεις των πλευρών και δεν προδικάζουν την έκβαση των επαφών.

Ο ρόλος των εκλογών και η αντίδραση του Κόλπου

Οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ προσθέτουν πολιτική πίεση. Μια συμφωνία που θα επέτρεπε την επαναλειτουργία των Στενών θα μπορούσε να εκτονώσει τις εντάσεις στην περιοχή και να περιορίσει την πίεση στις τιμές του πετρελαίου και της βενζίνης. Ο πρώην Αμερικανός διαπραγματευτής Ντένις Ρος εκτιμά, ωστόσο, ότι η πιθανότητα συμφωνίας πριν από την κάλπη είναι μόλις 30% — προσωπική του εκτίμηση, όχι πρόβλεψη των διαπραγματευτών.

Στο τραπέζι βρίσκεται και η ιρανική απαίτηση για τέλη διέλευσης από το Ορμούζ. Περιφερειακές πηγές αναφέρουν ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να μεταθέσει το ζήτημα σε ξεχωριστό παράρτημα, χωρίς να εγκαταλείψει τη θέση της. Τα κράτη του Κόλπου απορρίπτουν την επιβολή τελών και οποιαδήποτε διευθέτηση θα άφηνε τα Στενά ως μόνιμο εργαλείο πίεσης. Παράλληλα, πιέζουν για πολιτική λύση, επιδιώκοντας να αποφύγουν μια νέα κλιμάκωση του πολέμου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Η Ελλάδα ως «γέφυρα» στη Μεσόγειο και ο συναγερμός για την AI – Τα μηνύματα Μητσοτάκη από τον ΟΗΕ
• Fitch: Η παγκόσμια οικονομία αντέχει το ενεργειακό σοκ – Πού βλέπει τον κίνδυνο για αγορές και ανάπτυξη
• Drive Your Legacy #TheAllies: Τι σημαίνει να είσαι σύμμαχος;
• Στις 9 Οκτωβρίου το πρώτο Fortune Greece & Cyprus Roundtable στη Λευκωσία