Ο Κάθετος Διάδρομος εξελίσσεται σε… κύκλο – Η διεύρυνση και οι κρίσιμοι στόχοι
- Οι διαχειριστές συστημάτων φυσικού αερίου από εννέα χώρες συζητούν για πρώτη φορά την επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου.
- Στο αρχικό σχήμα Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας προστίθενται Σερβία, Βόρεια Μακεδονία, Ουγγαρία και Σλοβακία.
- Η πρώτη ετήσια δημοπρασία ξεπέρασε τις προσδοκίες, με δεσμεύσεις άνω του 45% της διαθέσιμης δυναμικότητας.
- Η Ελλάδα ενισχύει τον ρόλο της ως πύλη LNG και κόμβος τροφοδοσίας για τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη.
Ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου περνά από το στάδιο της πολιτικής συμφωνίας στο στάδιο της τεχνικής υλοποίησης, με τους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς αερίου από εννέα χώρες να συναντώνται στην Αθήνα για την επόμενη φάση της διεύρυνσης.
Η συνάντηση, που πραγματοποιείται στο περιθώριο του συνεδρίου του Economist στο Λαγονήσι, έχει αντικείμενο τα τεχνικά, ρυθμιστικά και επενδυτικά βήματα που απαιτούνται ώστε η διαδρομή να επεκταθεί προς τα Δυτικά Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη.
Στο τραπέζι βρίσκονται πλέον, πέρα από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, η Σερβία, η Βόρεια Μακεδονία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία. Η διεύρυνση αυτή μετατρέπει τον Κάθετο Διάδρομο από έναν άξονα Νότου – Βορρά σε ένα πιο σύνθετο περιφερειακό ενεργειακό δίκτυο.
Από διάδρομος σε «κύκλο»
Το νέο όραμα για τον Vertical Corridor περιέγραψε η διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Σφερούτσα, λέγοντας ότι ο διάδρομος «δεν πρέπει να παραμείνει ένας διάδρομος, αλλά να εξελιχθεί σε έναν κύκλο».
Το μήνυμα είναι ότι η περιοχή δεν χρειάζεται μόνο μία γραμμική διαδρομή μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τον Βορρά. Χρειάζεται ένα πλέγμα διασυνδέσεων με αμφίδρομες ροές, που θα επιτρέπει σε περισσότερες χώρες να αντλούν φυσικό αέριο από διαφορετικές πηγές και διαδρομές.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι διαχειριστές Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας είχαν ήδη συμφωνήσει τον Μάρτιο σε νέο πλαίσιο τιμολογίων για τον διάδρομο που μεταφέρει αέριο από την Ελλάδα προς την Ουκρανία, με στόχο να γίνει πιο ανταγωνιστικός και να στηρίξει τη διαφοροποίηση των προμηθειών.
Η νέα φάση αφορά πλέον την επέκταση αυτού του μοντέλου σε περισσότερες χώρες και τη διαμόρφωση κοινής τεχνικής βάσης για νέες ροές.
Τα Δυτικά Βαλκάνια ως πρώτο βήμα
Το πρώτο βήμα της διεύρυνσης αφορά τα Δυτικά Βαλκάνια, με τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία να μπαίνουν στο σχήμα.
Η Σερβία επιδιώκει να αποκτήσει πρόσβαση σε ποσότητες LNG μέσω Ελλάδας, μειώνοντας σταδιακά την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο. Η Βόρεια Μακεδονία λειτουργεί ως κρίσιμος ενδιάμεσος κρίκος, καθώς μέσω των νέων διασυνδέσεων μπορεί να συνδέσει την ελληνική αγορά με τη σερβική και, από εκεί, με ευρύτερες αγορές.
Το έργο του διασυνδετήριου Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας αναμένεται να ολοκληρωθεί στις αρχές του 2027, ενώ ο αγωγός Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας έχει σχεδιαστεί να ολοκληρωθεί στα τέλη του 2027 και να τεθεί σε λειτουργία στις αρχές του 2028.
Η ένταξη των δύο χωρών έχει ήδη δρομολογηθεί και σε επίπεδο δημοπρασιών, καθώς η πρωτοβουλία του Κάθετου Διαδρόμου διευρύνεται ώστε να επιτρέπει τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα, μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας, προς Μολδαβία, Ουκρανία και πέραν αυτών.
Το «τετράγωνο» Ελλάδας – Βουλγαρίας – Σερβίας – Βόρειας Μακεδονίας
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που συζητείται, κρίσιμος στόχος είναι να κλείσει το ενεργειακό «τετράγωνο» Ελλάδας – Βουλγαρίας – Σερβίας – Βόρειας Μακεδονίας.
Ο αγωγός Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, ο αγωγός Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας, η υφιστάμενη διασύνδεση Σερβίας – Βουλγαρίας και ο υπό σχεδιασμό διασυνδετήριος Σερβίας – Ρουμανίας δημιουργούν ένα νέο πλέγμα ροών για τα Βαλκάνια.
Η διασύνδεση Βουλγαρίας – Σερβίας έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία και επιτρέπει στη Σερβία να αποκτά πρόσβαση σε εναλλακτικές πηγές αερίου, περιλαμβανομένων φορτίων LNG μέσω ελληνικών υποδομών.
Το αποτέλεσμα θα είναι η δημιουργία διαδρομών που μπορούν να μεταφέρουν πάνω από 4 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως προς τις αγορές της περιοχής, ενισχύοντας τόσο την ασφάλεια εφοδιασμού όσο και τη δυνατότητα εμπορικής αξιοποίησης των ελληνικών υποδομών LNG.
Η Κεντρική Ευρώπη μπαίνει στην εξίσωση
Το δεύτερο βήμα αφορά την επέκταση προς την Κεντρική Ευρώπη, με την Ουγγαρία και τη Σλοβακία να αποτελούν τους επόμενους κρίκους.
Η προσθήκη τους αλλάζει το μέγεθος και τη φιλοδοξία του εγχειρήματος. Ο Κάθετος Διάδρομος δεν περιορίζεται πλέον σε μία διαδρομή που εξυπηρετεί Ουκρανία και Μολδαβία, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως ευρύτερη νότια πύλη τροφοδοσίας για χώρες που αναζητούν εναλλακτικές στο ρωσικό φυσικό αέριο.
Η λογική αυτή συνδέεται με τον ευρωπαϊκό στόχο περιορισμού της εξάρτησης από τη Ρωσία και με την ανάγκη να αξιοποιηθούν καλύτερα τα LNG terminals της Ελλάδας, ο TAP, οι διασυνδέσεις στα Βαλκάνια και τα δίκτυα μεταφοράς προς τον Βορρά.
Το hardware υπάρχει, αλλά χρειάζονται παρεμβάσεις
Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα του σχεδίου είναι ότι δεν απαιτείται η κατασκευή ενός εντελώς νέου δικτύου από την αρχή.
Όπως σημειώνουν πηγές με γνώση του σχεδιασμού, το «hardware» του Κάθετου Διαδρόμου είναι σε μεγάλο βαθμό ήδη διαθέσιμο. Η βασική αρχιτεκτονική υπάρχει, αλλά απαιτούνται στοχευμένες παρεμβάσεις: νέες διασυνδέσεις, πρόσθετοι σταθμοί συμπίεσης, ενισχύσεις σε επιμέρους τμήματα του δικτύου και πιθανές προσαρμογές στο ρυθμιστικό πλαίσιο.
Αυτό ακριβώς θα εξετάσουν οι διαχειριστές στη σημερινή τεχνική σύσκεψη: ποια έργα χρειάζεται κάθε χώρα, ποια δυναμικότητα μπορεί να προσφέρει, ποια σημεία συμφόρησης πρέπει να αντιμετωπιστούν και πώς θα διαμορφωθεί κοινό χρονοδιάγραμμα.
Τον Σεπτέμβριο αναμένεται να υπογραφεί νέα συμφωνία μεταξύ των εννέα διαχειριστών, η οποία θα αποτυπώνει τα επόμενα βήματα για τη διεύρυνση του σχήματος.
Η δημοπρασία που άλλαξε την εικόνα
Η δυναμική του Κάθετου Διαδρόμου επιβεβαιώθηκε στην πρώτη ετήσια δημοπρασία του νέου εμπορικού προϊόντος.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε η Μαρία Σφερούτσα στο συνέδριο του Economist, η αγορά ανέμενε κρατήσεις περίπου στο 30% της διαθέσιμης δυναμικότητας, όμως τελικά οι δεσμεύσεις ξεπέρασαν το 45% για τα επόμενα χρόνια.
Το αποτέλεσμα θεωρείται σημαντικό, καθώς δείχνει ότι το νέο προϊόν είναι εμπορικά βιώσιμο, παρά τους περιορισμούς του ευρωπαϊκού ρυθμιστικού πλαισίου.
Η επιτυχία αυτή δεν ήταν αυτονόητη. Προηγήθηκε πολύμηνη συνεργασία των διαχειριστών, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των χρηστών της αγοράς, ώστε να δημιουργηθεί ένα προϊόν συμβατό με τους κανόνες της ΕΕ αλλά και αρκετά ελκυστικό για τους traders.
Η Ελλάδα αλλάζει ρόλο
Για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι μεγαλύτερο από την αύξηση των διαμετακομιστικών ροών. Η χώρα μετακινείται σταδιακά από τον ρόλο της αγοράς κατανάλωσης στον ρόλο της περιφερειακής πύλης φυσικού αερίου. Το ελληνικό σύστημα δεν εξυπηρετεί πλέον μόνο την εγχώρια ζήτηση, αλλά και τις ανάγκες χωρών που αναζητούν πρόσβαση σε LNG και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η συνολική διακίνηση φυσικού αερίου αυξήθηκε κατά περίπου 15%, με την άνοδο να προέρχεται σχεδόν αποκλειστικά από τις εξαγωγές, καθώς η εγχώρια ζήτηση παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητη.
Παράλληλα, η δυνατότητα εξαγωγών του ελληνικού συστήματος έχει αυξηθεί από περίπου 5 δισ. κυβικά μέτρα σε περίπου 9 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι οι ελληνικές υποδομές —Ρεβυθούσα, FSRU Αλεξανδρούπολης, μελλοντικές LNG πύλες, TAP και διασυνδέσεις— αποκτούν μεγαλύτερη σημασία για την περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Τι σημαίνει η συμφωνία AKTOR – Motor Oil για το νέο FSRU στην Ελλάδα
- Goldman Sachs: Το Ορμούζ απειλεί την ανάκαμψη του πετρελαίου – Τα δύο σενάρια για τις τιμές
- Ελληνικό: Από το εργοτάξιο, στη νέα πόλη
- Optima Bank: Οι 7 κορυφαίες μετοχές για το β’ εξάμηνο του 2026 – Πού βλέπει άνοδο έως 59%
