ΟΗΕ: Ο Γκουτέρες ζητά «έναν κόσμο αλληλεξάρτησης» στην τελευταία του Γενική Συνέλευση

• Ο Αντόνιο Γκουτέρες κάλεσε τους παγκόσμιους ηγέτες να επενδύσουν στη συνεργασία και την αλληλεξάρτηση, στην τελευταία του ομιλία στη Γενική Συνέλευση ως γενικός γραμματέας του ΟΗΕ.
• Οι πόλεμοι σε Ουκρανία, Γάζα, Σουδάν, Κονγκό, Μιανμάρ και Ιράν, η κλιματική κρίση και η τεχνητή νοημοσύνη κυριαρχούν στην ατζέντα.
• Στο επίκεντρο βρίσκεται επίσης η μεταρρύθμιση του ΟΗΕ και του Συμβουλίου Ασφαλείας, καθώς και η συζήτηση για τον διάδοχο του Γκουτέρες.

Με έκκληση για έναν κόσμο που θα στηρίζεται περισσότερο στη συνεργασία και την αλληλεξάρτηση, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες άνοιξε τη φετινή υψηλού επιπέδου σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη.

Η ομιλία είχε ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς ήταν η τελευταία του ενώπιον της ετήσιας συνάντησης των παγκόσμιων ηγετών πριν ολοκληρώσει τη δεύτερη θητεία του στις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Ο Γκουτέρες προειδοποίησε ότι οι «ρωγμές» στο διεθνές σύστημα διευρύνονται, επικαλούμενος τις συνεχιζόμενες πολεμικές συγκρούσεις, την άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη και τις ραγδαίες εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη.

Αντί ενός κόσμου που κινείται προς μεγαλύτερο κατακερματισμό, συναλλακτικές σχέσεις και δυσπιστία, ζήτησε ένα διεθνές σύστημα που θα στηρίζεται σε ένα πυκνό δίκτυο οικονομικών, πολιτικών, κοινωνικών και τεχνολογικών δεσμών.

Γκουτέρες: Η στρατιωτική ισχύς δεν αρκεί

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ έστειλε παράλληλα μήνυμα στις μεγάλες δυνάμεις, αμφισβητώντας τη λογική σύμφωνα με την οποία η ισχύς από μόνη της αρκεί για να διαμορφώσει τη διεθνή τάξη.

Όπως τόνισε, οι τελευταίες κρίσεις έχουν δείξει ότι «η στρατιωτική ισχύς από μόνη της δεν μπορεί να εξασφαλίσει την ειρήνη», καλώντας ακόμη και τις ισχυρότερες χώρες να αναγνωρίσουν τα όρια της επιρροής τους.

Η Γενική Συνέλευση πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα ασταθές διεθνές περιβάλλον, με τις συγκρούσεις στη Γάζα, την Ουκρανία, το Σουδάν, το Κονγκό, τη Μιανμάρ και το Ιράν να βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα.

Κλιματική κρίση, οικονομία και τεχνητή νοημοσύνη

Πέρα από τους πολέμους, οι ηγέτες καλούνται να συζητήσουν την επιδείνωση της κλιματικής κρίσης, την αύξηση των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων και τις πιέσεις στην παγκόσμια οικονομία.

Οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού και στις θαλάσσιες μεταφορές έχουν επιβαρύνει το κόστος ζωής και την ανάπτυξη σε πολλές οικονομίες, προσθέτοντας ακόμη ένα επίπεδο αβεβαιότητας.

Ιδιαίτερη θέση στην ατζέντα καταλαμβάνει και η τεχνητή νοημοσύνη. Η ταχύτητα ανάπτυξης των νέων συστημάτων AI και η απουσία ενός κοινά αποδεκτού παγκόσμιου πλαισίου εποπτείας έχουν ενισχύσει τις ανησυχίες για την ασφάλεια και τον έλεγχο της τεχνολογίας.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ έχει εντάξει υψηλού επιπέδου συνεδρίαση για την AI στο πρόγραμμα της Τετάρτης, υπογραμμίζοντας τη μεγαλύτερη σημασία που αποκτά το θέμα στη διεθνή διπλωματία.

Στο τραπέζι η μεταρρύθμιση του ΟΗΕ

Ένα ακόμη βασικό ζήτημα είναι το μέλλον του ίδιου του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

Παρά το γεγονός ότι ο ΟΗΕ αριθμεί πλέον 193 κράτη-μέλη, η δομή του ισχυρότερου οργάνου του, του Συμβουλίου Ασφαλείας, εξακολουθεί να αντανακλά σε μεγάλο βαθμό τις ισορροπίες που διαμορφώθηκαν μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Κίνα, η Βρετανία και η Γαλλία διατηρούν μόνιμες έδρες και δικαίωμα βέτο, ενώ η συζήτηση για μεταρρύθμιση και μεγαλύτερη εκπροσώπηση των σημερινών παγκόσμιων δυνάμεων παραμένει ανοιχτή. Τα κράτη-μέλη έχουν συμφωνήσει σε ευρύτερη ατζέντα μεταρρυθμίσεων, ωστόσο η εφαρμογή αλλαγών στο Συμβούλιο Ασφαλείας εξακολουθεί να είναι εξαιρετικά δύσκολη.

Τραμπ, Μακρόν και Ζελένσκι μεταξύ των βασικών ομιλητών

Περίπου 130 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων αναμένεται να μιλήσουν κατά τη διάρκεια της υψηλού επιπέδου εβδομάδας της Γενικής Συνέλευσης.

Μεταξύ των σημαντικότερων ομιλητών βρίσκονται ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι και ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν.

Η φετινή σύνοδος πραγματοποιείται επίσης με έντονη συζήτηση για το ποιος θα διαδεχθεί τον Γκουτέρες στην ηγεσία του ΟΗΕ, καθώς μέχρι στιγμής δεν έχει αναδειχθεί ξεκάθαρος διάδοχος.

Ένας ΟΗΕ υπό αυξανόμενη πίεση

Η φετινή Γενική Συνέλευση βρίσκει τον ΟΗΕ αντιμέτωπο και με σοβαρές εσωτερικές προκλήσεις.

Ο οργανισμός έχει βρεθεί στο περιθώριο σε αρκετές από τις μεγαλύτερες διεθνείς συγκρούσεις, ενώ αντιμετωπίζει και οικονομικές πιέσεις, μεταξύ άλλων εξαιτίας απλήρωτων αμερικανικών εισφορών ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το μήνυμα του Γκουτέρες ήταν ότι οι αυξανόμενες παγκόσμιες απειλές δεν μειώνουν, αλλά αντιθέτως ενισχύουν την ανάγκη για πολυμερή συνεργασία.

Για τον ίδιο, σε μια εποχή όπου η ισχύς μεταβάλλεται και η διεθνής αβεβαιότητα αυξάνεται, η συνεργασία μεταξύ των κρατών παραμένει απαραίτητη για την αντιμετώπιση κρίσεων που καμία χώρα δεν μπορεί να επιλύσει μόνη της.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ρεύμα, καύσιμα και θέρμανση: Τα τρία μέτωπα της ενεργειακής ακρίβειας και τα «αντίδοτα»
• Chris Voss: Αυτό είναι το μεγαλύτερο λάθος που κάνουν οι ηγέτες όταν διαπραγματεύονται
• Το ντίζελ ακριβότερο από τη βενζίνη – Τι αλλάζει μετά την πτώση του πετρελαίου