Ποιος πληρώνει για τις διαφημίσεις-απάτες; Η Πολωνία αυξάνει την πίεση στη Meta

• Η Πολωνία ζητεί την επιβολή προστίμου 250 εκατ. ευρώ στη Meta· δεν έχει ανακοινωθεί σχετική απόφαση της Κομισιόν.
• Σύμφωνα με τον Πολωνό υπουργό Ψηφιακών Υποθέσεων, αφαιρέθηκαν μόλις 10 από 122 διαφημίσεις που η CERT Polska χαρακτήρισε απατηλές.
• Η Meta έχει δεσμευθεί ότι έως το τέλος του 2026 οι επαληθευμένοι διαφημιζόμενοι θα αντιστοιχούν στο 90% των διαφημιστικών της εσόδων.

Οι διαφημίσεις που χρησιμοποιούν πλαστές ταυτότητες και εικόνες επωνύμων για να προσελκύσουν θύματα επενδυτικών απατών ανοίγουν νέο μέτωπο για τη Meta στις Βρυξέλλες. Η Πολωνία ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόστιμο 250 εκατ. ευρώ, υποστηρίζοντας ότι οι μηχανισμοί προστασίας της εταιρείας δεν ανταποκρίνονται στην έκταση του προβλήματος.

Ο υπουργός Ψηφιακών Υποθέσεων Κριστόφ Γκαβκόφσκι ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι υπέβαλε σχετικό αίτημα στην Κομισιόν, καλώντας παράλληλα τη μητρική του Facebook και του Instagram να ενισχύσει άμεσα τα εργαλεία κατά των απατών, των ψευδών διαφημίσεων και της προώθησης παράνομων εφαρμογών.

Πρόκειται για αίτημα επιβολής κύρωσης, όχι για πρόστιμο που έχει ήδη αποφασιστεί. Η εξέταση των καταγγελιών και η διαπίστωση ενδεχόμενων παραβάσεων ανήκουν στις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές.

Οι αναφορές που στηρίζουν την καταγγελία

Σύμφωνα με τον Γκαβκόφσκι, έλεγχοι της CERT Polska, της εθνικής ομάδας αντιμετώπισης περιστατικών κυβερνοασφάλειας, εντόπισαν 122 διαφημίσεις που χαρακτηρίστηκαν απατηλές.

Στις 106 περιπτώσεις η Meta αποφάσισε να μην τις αφαιρέσει, σε 10 προχώρησε σε αφαίρεση και σε έξι δεν έδωσε απάντηση, ανέφερε ο υπουργός. Η εταιρεία δεν είχε απαντήσει άμεσα στο αίτημα του Reuters για σχόλιο.

Για την πολωνική πλευρά, το ζήτημα δεν περιορίζεται στην εμφάνιση παράνομων καταχωρίσεων. Αφορά και την αποτελεσματικότητα της αντίδρασης της πλατφόρμας όταν οι αρμόδιοι φορείς επισημαίνουν συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Ο ιδρυτής της InPost απέναντι στη Meta

Η κυβερνητική παρέμβαση έρχεται έπειτα από την πολυετή εκστρατεία του Ράφαλ Μπρζόσκα, ιδρυτή της InPost, ο οποίος καταγγέλλει τη χρήση της εικόνας του και της συζύγου του, Ομενάα Μενσά, σε πλαστές διαφημίσεις.

Οι καταχωρίσεις αυτές εκμεταλλεύονται την αναγνωρισιμότητα δημόσιων προσώπων για να προσδώσουν αξιοπιστία σε παραπλανητικές επενδυτικές προτάσεις. Οι τεχνολογίες deepfake, με παραποιημένες εικόνες, φωνές και βίντεο, μπορούν να κάνουν ακόμη δυσκολότερο τον εντοπισμό της απάτης από τους χρήστες.

Ο Μπρζόσκα προωθεί επίσης την πρωτοβουλία «150%», με στόχο να καταστήσει οικονομικά ασύμφορη τη φιλοξενία τέτοιων διαφημίσεων. Η πρόταση προβλέπει ότι η πλατφόρμα θα επιβαρύνεται με ποσό ίσο με το 150% των εσόδων από κάθε συγκεκριμένη απατηλή διαφήμιση, με τα χρήματα να κατευθύνονται σε ταμείο αποζημίωσης θυμάτων. Πρόκειται για πρόταση, όχι για κανόνα που έχει ήδη τεθεί σε ισχύ.

Τι έχει δεσμευθεί να κάνει η εταιρεία

Η Meta έχει παρουσιάσει σχέδιο διεύρυνσης της επαλήθευσης των διαφημιζόμενων. Όπως ανακοίνωσε τον Μάρτιο, επιδιώκει έως το τέλος του 2026 οι επαληθευμένοι διαφημιζόμενοι να αντιστοιχούν στο 90% των διαφημιστικών της εσόδων, έναντι 70% κατά την ανακοίνωση του σχεδίου.

Το ποσοστό αφορά την προέλευση των εσόδων και όχι το 90% του συνολικού αριθμού των διαφημιζόμενων. Κατά την εταιρεία, η διαδικασία αποσκοπεί στην ενίσχυση της διαφάνειας και στον περιορισμό της παραποίησης ταυτότητας.

Σύμφωνα με το Bloomberg, σχετικές δεσμεύσεις είχαν περιληφθεί και στην επικοινωνία της εταιρείας με το πολωνικό υπουργείο. Η Βαρσοβία, ωστόσο, έκρινε ότι δεν επαρκούν και κλιμάκωσε την υπόθεση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Το ευρωπαϊκό μέτωπο του Digital Services Act

Η αντιμετώπιση των παραπλανητικών διαφημίσεων αποτελεί ήδη αντικείμενο ευρωπαϊκού ελέγχου. Η Κομισιόν άνοιξε τον Απρίλιο του 2024 επίσημη διαδικασία για πιθανές παραβάσεις του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, του Digital Services Act, από το Facebook και το Instagram.

Ο κανονισμός προβλέπει αυξημένες υποχρεώσεις για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες, μεταξύ άλλων ως προς την αξιολόγηση και τον περιορισμό συστημικών κινδύνων. Η έναρξη μιας έρευνας, πάντως, δεν προδικάζει ούτε τη διαπίστωση παράβασης ούτε την επιβολή συγκεκριμένου προστίμου.

Το πολωνικό αίτημα προσθέτει πίεση σε αυτή τη συζήτηση: κατά πόσο οι δεσμεύσεις των πλατφορμών μεταφράζονται σε αποτελεσματική προστασία των χρηστών.

Η οικονομική διάσταση των απατηλών διαφημίσεων

Ανάλογες υποθέσεις έχουν απασχολήσει και άλλες χώρες. Ο Αυστραλός επιχειρηματίας Άντριου Φόρεστ έχει κινηθεί κατά της Meta για επενδυτικές απάτες που χρησιμοποιούσαν την εικόνα του. Στη Βρετανία, ο ιδρυτής του MoneySavingExpert και παρουσιαστής Μάρτιν Λιούις προσέφυγε το 2018 κατά του Facebook για αντίστοιχες διαφημίσεις, πριν από τον συμβιβασμό του 2019.

Το επιχειρηματικό σκέλος ανέδειξε έρευνα του Reuters το 2025. Εσωτερικά έγγραφα που επικαλέστηκε το πρακτορείο περιλάμβαναν εκτίμηση ότι περίπου το 10% των εσόδων της Meta για το 2024 θα μπορούσε να προέρχεται από διαφημίσεις για απάτες και απαγορευμένα προϊόντα.

Η Meta αμφισβήτησε τη συγκεκριμένη εκτίμηση, χαρακτηρίζοντάς την πρόχειρη και υπερβολικά διευρυμένη. Δεν πρόκειται, συνεπώς, για επιβεβαιωμένο λογιστικό μέγεθος ή δικαστικό εύρημα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• «Η αβεβαιότητα απέκτησε τιμή»: Πόσα δισεκατομμύρια έχει κοστίσει ο πόλεμος στην ελληνική οικονομία
• Το εργαλείο που αυξάνει τις πωλήσεις στον κλάδο του Retail
• Πώς θα φορολογούνται τα κέρδη από κρυπτονομίσματα – Το σχέδιο του ΥΠΕΘΟ
• AI στη δουλειά: Πόσες ώρες κερδίζουν κάθε εβδομάδα οι εργαζόμενοι και τι δείχνει η ΕΚΤ;