Στέρε (πρωθυπουργός Νορβηγίας): «Αν ο Πούτιν ήθελε ειρήνη, ο πόλεμος στην Ουκρανία θα είχε τελειώσει»
Ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε, είναι αντιπαθής στον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος κατηγορεί την κυβέρνησή του επειδή δεν του απένειμε το Νόμπελ Ειρήνης, ενώ πρόσφατα χαρακτήρισε τη Νορβηγία «χώρα της συμφοράς».
Ο Στέρε εκφράζει αμφιβολίες για την αισιόδοξη πρόβλεψη του Αμερικανού προέδρου ότι μια «μεγάλη και σπουδαία» ειρηνευτική συμφωνία βρίσκεται κοντά στην υπογραφή της, με στόχο τον τερματισμό του σχεδόν πενταετούς πολέμου πλήρους κλίμακας που διεξάγει η Ρωσία εναντίον της Ουκρανίας.
Σε συνέντευξή του στο POLITICO, ενόψει της επανέναρξης των συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι, ο Στέρε προχώρησε σε μια εξέταση της νοοτροπίας του Ρώσου ηγέτη Βλαντίμιρ Πούτιν, καθώς και των πιθανοτήτων επίτευξης άμεσης κατάπαυσης του πυρός.
Παράλληλα, καθώς ο Λευκός Οίκος προωθεί σχέδια αναμόρφωσης της καθιερωμένης αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Ευρώπη, ο Στέρε προειδοποίησε με σαφήνεια ότι η ευρωπαϊκή άμυνα δεν πρέπει να μετατραπεί σε διαπραγματευτικό αντάλλαγμα στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
«Θα ήμουν επιφυλακτικός», δήλωσε ο Στέρε, όταν ρωτήθηκε τι αναμένει να προκύψει από τον νέο γύρο συνομιλιών που έχει προγραμματιστεί στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. «Το Άμπου Ντάμπι αποτελεί ένα ενδιάμεσο βήμα και ένα από τα αποτελέσματά του θα πρέπει να είναι η διεξαγωγή μιας επόμενης συνάντησης αρκετά σύντομα».
Σύμφωνα με τον Στέρε, στην ατζέντα των συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι ενδέχεται να περιλαμβάνονται συζητήσεις για κατάπαυση του πυρός στη Μαύρη Θάλασσα, ώστε να καταστεί δυνατή η ασφαλής μεταφορά σιτηρών, για κατάπαυση του πυρός στις ενεργειακές υποδομές, για πάγωμα της γραμμής του μετώπου, καθώς και για άλλα «μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης», όπως ανταλλαγές αιχμαλώτων. Όπως ανέφερε, έχουν επίσης γίνει εργασίες σχετικά με το ζήτημα των εγγυήσεων ασφαλείας, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ο Πούτιν δεν θα επιτεθεί ξανά.
Οι διαπραγματευτικές ομάδες της Μόσχας και του Κιέβου αναμένεται να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι με τις Ηνωμένες Πολιτείες στο Άμπου Ντάμπι στις 10 και 11 Νοεμβρίου. Πρόκειται για την πρώτη τριμερή συνάντηση των πλευρών από τον Φεβρουάριο, η οποία πραγματοποιείται έπειτα από έναν μήνα εντατικοποίησης της διπλωματικής δραστηριότητας και ολοένα πιο επίμονων απαιτήσεων του Τραμπ για επίτευξη συμφωνίας.
Ο ηγέτης της Νορβηγίας έχει βρεθεί στο επίκεντρο της αναταραχής περισσότερες από μία φορές κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Σε συνεργασία με τον στενό φίλο και περιφερειακό σύμμαχό του, τον πρόεδρο της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ, ο Στέρε επιχείρησε τον περασμένο μήνα να διασώσει την παραπαίουσα ειρηνευτική διαδικασία, φιλοξενώντας στο Όσλο συνάντηση μεταξύ του απεσταλμένου του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Η συνάντηση αυτή έφερε ξανά την Ουκρανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες στην ίδια γραμμή και προετοίμασε το έδαφος για τις συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι. Ωστόσο, μία ημέρα μετά τη συνάντηση στο Όσλο, ο Γουίτκοφ βρέθηκε στην Αγία Πετρούπολη, όπου επαίνεσε τον Πούτιν κατά πρόσωπο, χαρακτηρίζοντάς τον «ανθρωπιστή» — μια δήλωση που προκάλεσε αποτροπιασμό σε πολλούς από τους Ευρωπαίους συμμάχους της Ουκρανίας.
Ο Στέρε δήλωσε ότι είναι υπερβολικά διπλωμάτης για να αποκαλύψει πώς τον έκανε να αισθανθεί αυτή η τοποθέτηση. Πρόσθεσε, ωστόσο: «Δεν θα ήταν μια λέξη που θα περιλαμβανόταν στο δικό μου λεξιλόγιο».
Δεδομένου του καθοριστικού ρόλου του Γουίτκοφ στις διαπραγματεύσεις, αλλά και της πρόσφατης δήλωσης του ίδιου του Τραμπ ότι η Ρωσία τα έχει πάει «μια χαρά» στην Ουκρανία, εμπιστεύεται ο Στέρε τα συγκεκριμένα πρόσωπα ως εγγυητές μιας δίκαιης ειρηνευτικής διαδικασίας για την Ουκρανία; Θα πρέπει η Ευρώπη να τους εμπιστευτεί ή όχι;
Παρά τη διπλωματική του ευγένεια και την εμπειρία του ως υπουργού Εξωτερικών, η απάντηση του 66χρονου Νορβηγού δεν είναι ένα ξεκάθαρο «ναι».
«Εμπιστεύομαι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να βρουν έναν τρόπο για να τερματιστεί αυτός ο πόλεμος», δήλωσε.
Απευθείας γραμμή με το Κρεμλίνο
Στις 27 Οκτωβρίου, ο Στέρε και ο Στουμπ αποφάσισαν να αναλάβουν οι ίδιοι πρωτοβουλία. Αντί να περιμένουν τις ΗΠΑ να διαπραγματευτούν με τον Πούτιν μια συμφωνία που θα είχε τεράστιες επιπτώσεις για την Ευρώπη, σήκωσαν το τηλέφωνο και επικοινώνησαν απευθείας με το Κρεμλίνο.
Επρόκειτο για μια σπάνια πρωτοβουλία προσέγγισης του Πούτιν από ηγέτες που υποστηρίζουν την Ουκρανία. Ο Ρώσος πρόεδρος έχει αποκλειστεί από τις ευρωπαϊκές επαφές από τότε που ξεκίνησε η ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας το 2022. Η τηλεφωνική τους συνομιλία, διάρκειας 90 λεπτών, προκάλεσε έκπληξη και δυσαρέσκεια σε ορισμένες γειτονικές χώρες της σκανδιναβικής περιοχής, όπως η Δανία και η Λετονία, οι οποίες θεωρούν ότι η Ευρώπη θα πρέπει να συνεχίσει να απομονώνει τη Ρωσία ως επιτιθέμενη χώρα.
Ο Στέρε απέρριψε αυτή την άποψη και υπερασπίστηκε την απόφασή τους να ανοίξουν απευθείας δίαυλο επικοινωνίας με το Κρεμλίνο.
«Ας το παραδεχτούμε. Δεν είναι απομονωμένος», δήλωσε. «Η μόνη φωνή που φτάνει στη Μόσχα προέρχεται από την Ουάσιγκτον». Όπως είπε, παρότι η Νορβηγία και η Φινλανδία διατηρούν καλές σχέσεις με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές, ο πόλεμος διεξάγεται στην Ευρώπη.
«Το να ζούμε από μήνα σε μήνα… θεωρώντας ότι αυτός ο πόλεμος θα τελειώσει χωρίς η Ευρώπη να συνομιλήσει με τη Μόσχα, πιστεύω ότι αποτελεί ψευδαίσθηση… Θεωρούμε ότι πρέπει να υπάρχουν ευρωπαϊκές φωνές που να φτάνουν στον Πούτιν, μεταφέροντας το μήνυμα για τους λόγους και τον τρόπο με τον οποίο στηρίζουμε την Ουκρανία».
Ορθολογικός, αλλά όχι ειρηνοποιός
Έχοντας συνομιλήσει με τον Πούτιν, πώς θα περιέγραφε ο Στέρε την ψυχική του κατάσταση; Έδωσε την εντύπωση ενός ορθολογικού ανθρώπου κατά τη διάρκεια της συζήτησης;
«Θα την περιέγραφα ως επαγγελματική. Θα την περιέγραφα ως ορθολογική», απάντησε. «Ήταν μια συζήτηση κατά την οποία συμφωνήσαμε στις αρχές: δεν θα διακόπταμε ο ένας τον άλλον και θα παραμέναμε στις τοποθετήσεις μας. Τα επιχειρήματά του διατυπώθηκαν με απόλυτη σαφήνεια».
Ορισμένα δημοσιεύματα υποστήριξαν ότι ο Πούτιν χρησιμοποίησε την τηλεφωνική επικοινωνία για να κάνει διάλεξη στους δύο Σκανδιναβούς ηγέτες σχετικά με τη σλαβική ιστορία, προκειμένου να δικαιολογήσει τον πόλεμο. Ο Νορβηγός πρωθυπουργός θέλησε να διορθώσει αυτή την εντύπωση:
«Πρέπει απλώς να πω ότι, ξέρετε, ήμουν παρών. Δεν συνέβη κάτι τέτοιο».
Πιστεύει ο Στέρε ότι ο Πούτιν επιθυμεί την ειρήνη; «Λοιπόν, αν ήθελε την ειρήνη, δεν θα είχε ξεκινήσει ποτέ ο πόλεμος. Αν ήθελε την ειρήνη κατά τη διάρκεια αυτών των πέντε ετών, βλέποντας ότι η χώρα του οπισθοδρομεί, ότι γειτονικές χώρες εντάσσονται στο ΝΑΤΟ, ότι ο λαός του σκοτώνεται και ότι συμβαίνουν όλα αυτά τα τρομερά πράγματα, ο πόλεμος θα είχε τελειώσει. Αυτή είναι, λοιπόν, η μία πλευρά του ζητήματος».
Ταυτόχρονα, όμως, «το γεγονός ότι σηκώνει το τηλέφωνο» για να συνομιλήσει «νομίζω ότι σηματοδοτεί, τουλάχιστον, μια ετοιμότητα να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».
Και παρότι ο Στέρε δεν έχει δει «μέχρι στιγμής» ενδείξεις ότι ο Πούτιν είναι πραγματικά διατεθειμένος να καταλήξει σε συμφωνία, η αποστολή μιας διαπραγματευτικής ομάδας στο Άμπου Ντάμπι και η ανάληψη της ευθύνης για το γεγονός ότι «δεν θα επιτευχθεί τίποτα» έχει επίσης «ένα κόστος».
Αργότερα αυτή την εβδομάδα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν ποιος θα τους εκπροσωπήσει στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία, στο πλαίσιο άτυπης συνόδου κορυφής που θα πραγματοποιηθεί στο Δουβλίνο. Η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, είναι ιδιαίτερα δυσαρεστημένη με το γεγονός ότι η ΕΕ δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να καταρτίσει ένα σχέδιο που να διασφαλίζει ότι η φωνή της θα ακούγεται πλήρως όταν λαμβάνονται οι αποφάσεις.
Ο Στέρε δήλωσε ότι παρακολουθεί τη συζήτηση σχετικά με το αν θα πρέπει κάποιος να «μιλά εκ μέρους μιας ευρύτερης ομάδας» στην Ευρώπη — «και πιστεύω ότι θα πρέπει να υπάρχει μια τέτοια εκπροσώπηση».
Θα μπορούσε να πρόκειται για ένα συγκεκριμένο πρόσωπο ή για μια διαφορετική μορφή εκπροσώπησης, ανέφερε. Το κρίσιμο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η Ευρώπη να αποφασίσει ποια θα είναι τα βασικά κοινά μηνύματα και οι στόχοι της και στη συνέχεια να ορίσει ένα ή περισσότερα πρόσωπα που θα τα μεταφέρουν στον Τραμπ και τον Πούτιν.
Όπως είπε, το τελευταίο διάστημα στρέφει όλο και περισσότερο την προσοχή του στη λεγόμενη ομάδα E3, προκειμένου να αναλάβει αυτόν τον ρόλο: τις τρεις μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις της Ευρώπης, τη Γερμανία, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Όποιος και αν αναλάβει τελικά να εκπροσωπήσει τα ευρωπαϊκά συμφέροντα, ένα από τα επείγοντα ζητήματα που αντιμετωπίζει η περιοχή είναι πώς θα αποτραπεί το ενδεχόμενο ο Τραμπ και ο Πούτιν να χαράξουν από κοινού ένα νέο σχέδιο ασφαλείας, προκαλώντας φόβους στην Ευρώπη για μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας ή για αποδυνάμωση του ρόλου του ΝΑΤΟ — κάτι που αποτελεί διαχρονικό στόχο του Ρώσου ηγέτη.
Την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ και η ομάδα του άφησαν να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ επεξεργάζονται μια εκτεταμένη αναμόρφωση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, η οποία, σύμφωνα με τον πρόεδρο, ενδέχεται να αφορά «ολόκληρη την Ευρώπη».
Ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, δήλωσε ότι στόχος είναι «να αναπτυχθούν πρακτικές ρυθμίσεις που θα αντιμετωπίζουν τις ανησυχίες ασφαλείας όλων των πλευρών».
Ωστόσο, η ενσωμάτωση του ζητήματος του μελλοντικού ρόλου της Αμερικής στην ευρωπαϊκή ασφάλεια στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία δεν είναι αποδεκτή από τη Νορβηγία ούτε, όπως λέει ο Στέρε, από τις υπόλοιπες χώρες της σκανδιναβικής και βαλτικής περιοχής.
«Οποιαδήποτε ζητήματα σχετίζονται με την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας θα πρέπει να αντιμετωπιστούν μετά το τέλος του πολέμου», δήλωσε ο Στέρε.
«Η Ρωσία εξακολουθεί να επαναφέρει τις ιδέες που είχε διατυπώσει στα τέλη του [2021] σχετικά με το πού θα μπορούσε να υπάρχει ΝΑΤΟ και πού όχι. Αυτό δεν είναι κάτι που εναπόκειται στη Ρωσία να αποφασίσει. Δεν έχει καμία σχέση με αυτό το στάδιο των διαπραγματεύσεων».
Κατ’ ιδίαν, ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν πλέον αποδεχθεί ότι οι επανειλημμένες επιθέσεις του Τραμπ εναντίον των συμμάχων του ΝΑΤΟ έχουν ήδη αποδυναμώσει την αποτελεσματικότητα της Συμμαχίας ως αποτρεπτικού παράγοντα απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα.
Ο Στέρε επέμεινε ότι το ΝΑΤΟ εξακολουθεί να βρίσκεται σε καλή κατάσταση.
«Μπορούμε να συζητήσουμε αν αυτή ή εκείνη η δήλωση βοηθά», είπε. «Νομίζω ότι μερικές φορές είναι δύσκολο να απαντήσει κανείς καταφατικά στο ερώτημα αν πράγματι βοηθούν».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Εξαγορές δισεκατομμυρίων υπό πίεση: Το νέο τοπίο στις ΗΠΑ μετά τις εκλογές
- Τράπεζες: Κέρδη 3,8 δισ. ευρώ στο εννεάμηνο και διανομές 690 εκατ. στους μετόχους
- Black Friday: Δύο στους τρεις Έλληνες ετοιμάζονται για αγορές – Πόσα θα ξοδέψουν
- Συντάξεις: Μεγαλώνει ο «κουμπαράς» των ασφαλισμένων – Στα 3,2 δισ. ευρώ τα κεφάλαια
