BBC: Ο Τραμπ φέρνει πίσω έναν κόσμο χωρίς κανόνες – Γιατί η Γροιλανδία έχει τόσο μεγάλη σημασία
- Η επιμονή Τραμπ για τη Γροιλανδία προκαλεί σοβαρούς τριγμούς στις διατλαντικές σχέσεις
- Το BBC κάνει λόγο για επιστροφή σε έναν «κόσμο χωρίς κανόνες»
- Ευρώπη και ΝΑΤΟ αντιμετωπίζουν κρίση στρατηγικής συνοχής
Η δεύτερη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ ξεκίνησε με μια φράση που πέρασε τότε σχεδόν απαρατήρητη: «Τίποτα δεν θα σταθεί εμπόδιο στο δρόμο μας». Έναν χρόνο μετά, η φράση αυτή επανέρχεται στο προσκήνιο — αυτή τη φορά με επίκεντρο τη Γροιλανδία.
Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, οι πρόσφατες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου δεν αποτελούν απλώς μια ακόμη σκληρή διαπραγματευτική τακτική, αλλά αντανάκλαση μιας νέας φιλοσοφίας άσκησης εξωτερικής πολιτικής, όπου οι παραδοσιακές συμμαχίες και οι διεθνείς θεσμοί παύουν να λειτουργούν ως όρια.
«Πρέπει να την αποκτήσουμε»
Ο Ντόναλντ Τραμπ επαναλαμβάνει ανοιχτά ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «πρέπει να αποκτήσουν τη Γροιλανδία», υιοθετώντας ρητορική που παραπέμπει στη λογική της αμερικανικής «Manifest Destiny» του 19ου αιώνα.
Όπως σημειώνει το BBC, πρόκειται για μια εξαιρετικά ασυνήθιστη στάση: κανένας Αμερικανός πρόεδρος εδώ και έναν αιώνα δεν έχει απειλήσει ευθέως την εδαφική ακεραιότητα μακροχρόνιου συμμάχου. Η Γροιλανδία αποτελεί έδαφος της Δανίας — κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ.
Η ίδια η ιδέα της «αγοράς» ή της «κατάληψης» ενός συμμάχου θεωρείται ευθεία πρόκληση προς το μεταπολεμικό σύστημα κανόνων, το οποίο στηρίχθηκε στον σεβασμό της κυριαρχίας και του διεθνούς δικαίου.
Ευρώπη σε διπλωματική αμηχανία
Η ευρωπαϊκή αντίδραση παραμένει κατακερματισμένη. Η Γαλλία μιλά για οικονομικά αντίμετρα, η Βρετανία αποφεύγει την κλιμάκωση, η Ιταλία κάνει λόγο για «παρεξήγηση», ενώ Δανία και Νορβηγία κρατούν σκληρή στάση υπεράσπισης της εδαφικής κυριαρχίας.
Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός πρόεδρος δείχνει να αγνοεί πλήρως τις αντιδράσεις. Η λογική του παραμένει σταθερή: διαπραγμάτευση με όρους ισχύος, όχι θεσμών.
«Κόσμος χωρίς κανόνες»
Ο Εμανουέλ Μακρόν περιέγραψε την κατάσταση ως μετάβαση σε έναν «κόσμο χωρίς κανόνες», όπου το διεθνές δίκαιο υποχωρεί μπροστά στη δύναμη του ισχυρού.
Σύμφωνα με το BBC, αυτός ακριβώς είναι ο πυρήνας της ανησυχίας: η αμερικανική πολιτική δεν περιορίζεται πια από την ανάγκη διατήρησης συμμαχιών, αλλά από την προσωπική κρίση του ίδιου του προέδρου.
Ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί αξιωματούχοι αμφισβητούν ανοιχτά τη χρησιμότητα του ΟΗΕ, ενώ ο ίδιος ο Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι οι διεθνείς οργανισμοί αποτελούν εμπόδιο — όχι πλαίσιο συνεργασίας.
Γιατί η Γροιλανδία έχει τόσο μεγάλη σημασία
- Η επιμονή του Τραμπ δεν είναι τυχαία. Η Γροιλανδία:
- βρίσκεται σε κομβική γεωπολιτική θέση στον Αρκτικό κύκλο
- αποκτά αυξανόμενη σημασία λόγω Κίνας και Ρωσίας
- διαθέτει κρίσιμους φυσικούς και ορυκτούς πόρους
Οι ΗΠΑ ήδη διατηρούν στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή. Ωστόσο, η μετάβαση από τη στρατηγική συνεργασία στη ρητορική «απόκτησης» προκαλεί ανησυχία για επιστροφή σε πρακτικές ηγεμονίας.
«Μόνο το μυαλό μου μπορεί να με σταματήσει»
Σε πρόσφατη συνέντευξή του στους New York Times, ο Τραμπ ρωτήθηκε τι θα μπορούσε να θέσει όρια στις αποφάσεις του. Η απάντησή του ήταν αποκαλυπτική: «Η δική μου ηθική. Το δικό μου μυαλό».
Για το BBC, αυτή η φράση συμπυκνώνει το πρόβλημα της νέας εποχής: όταν ένας ηγέτης θεωρεί ότι ο ίδιος αποτελεί το μοναδικό όριο, τότε το διεθνές σύστημα χάνει τη σταθερότητά του.
Το «καμπανάκι» του Καναδά
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Ο Καναδάς αναζητά ήδη νέα στρατηγική ισορροπίας, με τον πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ να κάνει λόγο για «ρήξη και όχι απλή μετάβαση».
Το ερώτημα που τίθεται πλέον ανοιχτά είναι σαφές. Αν οι ΗΠΑ μπορούν να διεκδικούν τη Γροιλανδία, ποιος μπορεί να εγγυηθεί ότι δεν θα αμφισβητηθούν στο μέλλον και άλλα σύνορα;
Όπως καταλήγει η ανάλυση του BBC, η κρίση δεν αφορά μόνο ένα νησί στον Αρκτικό κύκλο. Αφορά το αν ο κόσμος εισέρχεται σε μια εποχή όπου η ισχύς αντικαθιστά οριστικά τους κανόνες.
