Πύραυλοι, εξορύξεις και ΝΑΤΟ: Τι προβλέπει το deal Τραμπ για τη Γροιλανδία
-
Η συμφωνία προβλέπει ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας του ΝΑΤΟ και αμερικανική εμπλοκή στην Αρκτική.
-
Το ζήτημα της κυριαρχίας της Γροιλανδίας δεν συζητήθηκε, παρά τη ρητορική Trump.
-
Η αντίδραση των κατοίκων της Γροιλανδίας και της Δανίας ενδέχεται να περιπλέξει την εφαρμογή της συμφωνίας.
Η συμφωνία που έπεισε τον Πρόεδρο Donald Trump να αποκλιμακώσει μια κλιμακούμενη κρίση γύρω από τη Γροιλανδία ανοίγει τον δρόμο για ενίσχυση της ασφάλειας του NATO στην Αρκτική και για αποτροπή απειλών από τη Ρωσία ή την Κίνα.
Το «πλαίσιο» στο οποίο αναφέρθηκε ο Trump μετά τη συνάντησή του με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Mark Rutte στο World Economic Forum στο Νταβός της Ελβετίας, περιλαμβάνει —σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο που έχει ενημερωθεί για τις συνομιλίες— τη στάθμευση αμερικανικών πυραύλων, δικαιώματα εξόρυξης με στόχο τον αποκλεισμό κινεζικών συμφερόντων, καθώς και ενισχυμένη παρουσία του ΝΑΤΟ στην περιοχή.
Η συμφωνία, η οποία «κλείδωσε» λίγο μετά την άφιξη του Trump στο ελβετικό θέρετρο, συνδέεται επίσης με τη δέσμευση του Αμερικανού προέδρου να μην επιβάλει δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες. Ο αξιωματούχος μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας, καθώς οι διαβουλεύσεις παραμένουν εμπιστευτικές. Προς το παρόν, η εξέλιξη αυτή μειώνει τη σοβαρότερη απειλή που έχει αντιμετωπίσει η διατλαντική συμμαχία από την ίδρυση του ΝΑΤΟ μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
«Όσον αφορά την προστασία της Αρκτικής, με προτεραιότητα τη Γροιλανδία, πρέπει να επενδύσουμε περισσότερη ενέργεια, περισσότερο χρόνο και μεγαλύτερη προσοχή, διότι γνωρίζουμε ότι οι θαλάσσιοι διάδρομοι ανοίγουν», δήλωσε ο Rutte σε συνέντευξή του στον αρχισυντάκτη του Bloomberg News John Micklethwait στο Νταβός.
Εκτός ατζέντας παρέμεινε το ζήτημα της κυριαρχίας, κάτι που θεωρείται σημαντική πρόοδος, έπειτα από εβδομάδες κατά τις οποίες ο Trump —προκαλώντας ανησυχία σε Ευρωπαίους ηγέτες— διατύπωνε δραματικούς ισχυρισμούς για τη Γροιλανδία, η οποία αποτελεί ημιαυτόνομο έδαφος της Δανίας, χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ.
«Δεν μπήκαμε καθόλου σε αυτές τις λεπτομέρειες», δήλωσε ο Rutte. Δεν συζητήθηκε επίσης το ενδεχόμενο αύξησης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας, αν και η δανική κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι είναι «απολύτως ανοικτή» σε ένα τέτοιο σενάριο.
Παρά τον ενθουσιασμό του Trump για τις προοπτικές της συμφωνίας, οι ηγέτες διαθέτουν προς το παρόν μόνο ένα γενικό περίγραμμα του τελικού πλαισίου, ενώ απομένει σημαντική δουλειά.
Η Δανή πρωθυπουργός Mette Frederiksen το υπογράμμισε σε συνέντευξή της σε δανικά μέσα, τονίζοντας ότι ο Rutte δεν έχει εντολή να διαπραγματευτεί εκ μέρους της χώρας της και επαναλαμβάνοντας ότι η παραχώρηση εδαφών στις ΗΠΑ δεν τίθεται προς συζήτηση.
«Πρέπει να βρούμε έναν δρόμο που να σέβεται το διεθνές δίκαιο και την κυριαρχία», δήλωσε στα DR και TV2.
Πέρα από τα βασικά σημεία για την ασφάλεια στην Αρκτική και την προστασία της Γροιλανδίας, το εύρος και η δεσμευτικότητα του πλαισίου παραμένουν ασαφή.
«Παίρνουμε ό,τι θέλουμε»
Ορισμένα από τα στοιχεία που συζητήθηκαν στο Νταβός είχαν ήδη τεθεί στο τραπέζι. Μέρος αυτών προέκυψε από επαφές που πραγματοποιήθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα στην Ουάσιγκτον, όταν δανική αντιπροσωπεία συναντήθηκε με τον αντιπρόεδρο JD Vance και τον υπουργό Εξωτερικών Marco Rubio, σύμφωνα με πηγές με γνώση των συνομιλιών. Εκεί συμφωνήθηκε η δημιουργία ομάδας εργασίας για την αντιμετώπιση των αμερικανικών ανησυχιών ασφαλείας.
Παράλληλα, Ευρωπαίοι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ είχαν καταθέσει πρόταση για συμμαχική δράση με επίκεντρο την Αρκτική και τη Γροιλανδία. Ένα ακόμη στοιχείο αφορά την επικαιροποίηση συμφωνίας του 1951, η οποία παρέχει στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ευρείες αρμοδιότητες για την άμυνα της Γροιλανδίας στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Ο Trump δήλωσε στο Fox Business ότι οι όροι της συμφωνίας τελούν υπό διαπραγμάτευση, «αλλά, ουσιαστικά, πρόκειται για πλήρη πρόσβαση».
«Δεν υπάρχει τέλος, δεν υπάρχει χρονικό όριο», είπε. «Παίρνουμε ό,τι θέλουμε, χωρίς κόστος».
Ερωτηθείς αν οι ΗΠΑ θα αποκτήσουν τελικά τη Γροιλανδία, απάντησε: «Είναι πιθανό. Αλλά στο μεταξύ, έχουμε ό,τι θέλαμε: πλήρη ασφάλεια».
Η παγωμένη αυτή περιοχή —το μεγαλύτερο νησί του κόσμου— έχει αποκτήσει κρίσιμη σημασία για τα συμφέροντα της συμμαχίας στην Αρκτική, καθώς η τήξη των πάγων ανοίγει νέες θαλάσσιες οδούς που θα μπορούσαν να προσφέρουν σε αντιπάλους άμεση πρόσβαση στον Ατλαντικό. Ο Trump έχει παρουσιάσει τις διεκδικήσεις του ως αναγκαίο μέτρο άμυνας των ΗΠΑ, ένα επιχείρημα που επαναλαμβάνουν πλέον και ηγέτες του ΝΑΤΟ.
Κατά την άφιξή του στο Νταβός, ο Trump απηύθυνε ομιλία στους συμμετέχοντες του WEF, επαναλαμβάνοντας την απαίτησή του να παραδώσει η Δανία τη Γροιλανδία και ενισχύοντας τις απειλές για επιβολή κυρώσεων από τον επόμενο μήνα σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που έχουν στείλει στρατιωτικό προσωπικό στο νησί. Ωστόσο, χαλάρωσε εν μέρει τη ρητορική του, αποκλείοντας τη χρήση βίας και καλώντας σε συνομιλίες για μια «απόκτηση».
Η ρητορική αυτή έχει επηρεάσει περισσότερο τους ίδιους τους κατοίκους της Γροιλανδίας, προκαλώντας φόβο και ενισχύοντας την αντίθεσή τους προς τις ΗΠΑ. Ο πρωθυπουργός της περιοχής, Jens-Frederik Nielsen, κάλεσε αυτή την εβδομάδα τους κατοίκους να προετοιμαστούν ακόμη και για ενδεχόμενη στρατιωτική εισβολή, έστω κι αν παραμένει απίθανη.
Η αντίδραση αυτή ενδέχεται να δυσκολέψει τις προσπάθειες της Κοπεγχάγης να πείσει την κυβέρνηση της Γροιλανδίας να αποδεχθεί μια συμφωνία που θα διευρύνει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία, σύμφωνα με ανώτερο Δανό βουλευτή.
Η θέση της Γροιλανδίας: «Θετικές εξελίξεις» αλλά χωρίς επίσημη συμφωνία
Η γροιλανδή υπουργός Εξωτερικών Βίβιαν Μότσφελτ χαρακτήρισε «θετικές» τις πρόσφατες εξελίξεις στο Νταβός, επισημαίνοντας όμως πως εξακολουθεί να επικρατεί αβεβαιότητα.
Η Μότσφελτ αναφέρει σε ανακοίνωσή της ότι η ίδια και ο δανός υπουργός Άμυνας Τρολς Λουντ Πόουλσεν συναντήθηκαν τη Δευτέρα με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε για να θέσουν τις «κόκκινες γραμμές» τους, εξηγώντας ότι η κυριαρχία, η εδαφική ακεραιότητα και το δικαίωμα των Γροιλανδών είναι αδιαπραγμάτευτα.
«Δεν έχει συναφθεί επίσημη συμφωνία σχετικά με τη Γροιλανδία… Η γροιλανδική κυβέρνηση δεν έχει ζητήσει από τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ να διαπραγματευτεί για λογαριασμό της Γροιλανδίας, αλλά ο γενικός γραμματέας έχει μεταφέρει τη θέση και τις κόκκινες γραμμές μας στον πρόεδρο Τραμπ», δήλωσε η Μότσφελτ. «Κατά την άποψή μου, αυτά είναι θετικά νέα από το Νταβός», συμπλήρωσε.
