Σιωπή και φήμες: Ο τραυματισμένος ηγέτης και το «αυτόματο» σύστημα εξουσίας του Ιράν

• Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, τραυματίστηκε στο πρώτο κύμα ισραηλινών επιθέσεων.

• Η έλλειψη δημόσιων εμφανίσεων τροφοδοτεί φήμες για την κατάσταση της υγείας του.

• Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) εμφανίζονται να διατηρούν τον έλεγχο της στρατηγικής του πολέμου.

• Αναλυτές εκτιμούν ότι η στρατιωτική μηχανή της χώρας λειτουργεί σχεδόν αυτόνομα από την προσωπική ηγεσία.

Η επιβεβαίωση ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, τραυματίστηκε στις πρώτες επιθέσεις του Ισραήλ υπογραμμίζει τόσο την αποφασιστικότητα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) να στηρίξουν τον εκλεκτό τους όσο και τον βαθμό αυτονομίας της στρατιωτικής μηχανής της χώρας.

Σύμφωνα με ανάλυση του Guardian, η ακριβής κατάσταση της υγείας του Χαμενεΐ παραμένει ασαφής. Πληροφορίες αναφέρουν ότι έχει υποστεί κάταγμα στο πόδι και τραύματα στο πρόσωπο, ενώ ο γραμματέας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, Αλί Λαριτζάνι, περιορίστηκε να δηλώσει ότι «η κατάστασή του δεν θεωρείται κρίσιμη».

Η ασαφής αυτή τοποθέτηση αφήνει να εννοηθεί ότι ακόμη και ανώτατοι αξιωματούχοι ίσως να μην έχουν άμεση εικόνα της κατάστασής του.

Σιωπή που τροφοδοτεί φήμες

Η απουσία δημόσιων εμφανίσεων, φωτογραφιών ή ηχητικών μηνυμάτων από τον νέο ηγέτη έχει ενισχύσει τη φημολογία γύρω από την υγεία του.

Σε κύκλους της ιρανικής διασποράς διακινήθηκαν ακόμη και σενάρια ότι βρίσκεται σε κώμα ή ότι δεν έχει πλήρη επίγνωση της ανάληψης των καθηκόντων του, ενώ αναφέρθηκαν και σημαντικές απώλειες στην οικογένειά του κατά τις επιθέσεις.

Η κατάσταση αυτή δημιούργησε ένα επικοινωνιακό κενό που επιχειρούν να εκμεταλλευτούν και αντίπαλοι της Τεχεράνης. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ προχώρησε μάλιστα σε ειρωνική ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δημοσιεύοντας φωτογραφία του Χαμενεΐ από χαρτόνι με τη λεζάντα:
«Μπορείς να τρέξεις, μπορείς να κρυφτείς, αλλά τα καθεστώτα από χαρτόνι καταρρέουν».

Η έλλειψη επίσημης εικόνας του ηγέτη έχει ενισχύσει την αίσθηση αβεβαιότητας, υπονομεύοντας εν μέρει την εικόνα σταθερότητας που επιδιώκει να προβάλλει το καθεστώς.

Το σύστημα εξουσίας του Ιράν

Παρά την αβεβαιότητα γύρω από την κατάσταση του νέου ηγέτη, αναλυτές υπογραμμίζουν ότι το πολιτικό σύστημα του Ιράν έχει σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί ακόμη και χωρίς ισχυρή προσωπική ηγεσία.

Η ιστορικός Maryam Alemzadeh από το St Antony’s College του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης επισημαίνει ότι η ανθεκτικότητα του συστήματος βασίζεται στο εκτεταμένο δίκτυο των IRGC και άλλων κρατικών δομών.

Όπως σημειώνει, το δίκτυο αυτό καλύπτει πολλαπλούς ρόλους – από την παροχή υπηρεσιών και την επιτήρηση μέχρι την καταστολή – και η απώλεια ή αποδυνάμωση της ηγεσίας επηρεάζει ελάχιστα τη συνολική λειτουργία του.

Αντίστοιχα, ο αναλυτής Alex Vatanka εκτιμά ότι μπορεί να χρειαστούν έως και τέσσερα χρόνια για να εδραιώσει ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ προσωπική εξουσία, όπως είχε συμβεί και με τον πατέρα του όταν ανέλαβε την ηγεσία της χώρας.

Η στρατηγική συνεχίζεται «αυτόματα»

Παρά τον τραυματισμό του ανώτατου ηγέτη και τις απώλειες στην κορυφή της εξουσίας, η πολεμική στρατηγική του Ιράν φαίνεται να συνεχίζεται σχεδόν αυτόνομα.

Η χώρα στηρίζεται κυρίως σε ασύμμετρες τακτικές, οι οποίες έχουν στόχο να αυξήσουν το οικονομικό και στρατηγικό κόστος για τους αντιπάλους της χωρίς να απαιτείται συνεχής παρέμβαση της πολιτικής ηγεσίας.

Σύμφωνα με τους αναλυτές, η στρατιωτική και πολιτική μηχανή της Τεχεράνης παραμένει πλήρως λειτουργική, ακόμη και σε συνθήκες έντονης πίεσης.

Η σιωπή γύρω από την κατάσταση του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ και η ταυτόχρονη ενεργή λειτουργία των κρατικών μηχανισμών δείχνουν ότι το ιρανικό σύστημα έχει δομηθεί έτσι ώστε να μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί ακόμη και υπό ακραίες συνθήκες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες: Το πρώτο βήμα της Ελλάδας και ο οδικός χάρτης
• Από την αντλία στο ράφι: Πώς το ακριβό πετρέλαιο περνά στην οικονομία
• Από πυρηνική συμφωνία έως αλλαγή καθεστώτος: Τα 4+1 σενάρια για το Ιράν
• Fitch: Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ίσως διαρκέσει λιγότερο από έναν μήνα – Πώς επηρεάζεται η ελληνική οικονομία