Τζορτζ Σόρος: Ο δισεκατομμυριούχος που ξεπέρασε την πρωτοβουλία Giving Pledge χωρίς να την υπογράψει ποτέ

Της Sydney Lake

Περισσότεροι από 250 δισεκατομμυριούχοι έχουν υπογράψει το Giving Pledge (Υπόσχεση Δωρεάς), δεσμευόμενοι να διαθέσουν το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας τους σε φιλανθρωπικούς σκοπούς. Ωστόσο, αρκετοί εξ αυτών δεν έχουν ανταποκριθεί στην υπόσχεσή τους, γεγονός που έχει προκαλέσει δημόσια κριτική ακόμη και από μία εκ των συνιδρυτών της πρωτοβουλίας, τη Melinda French Gates.

«Έχουν προσφέρει αρκετά; Όχι», δήλωσε η French Gates σε συνέντευξή της στο Wired, η οποία δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, αναφερόμενη τόσο στη διεθνή κοινότητα των δισεκατομμυριούχων όσο και στους υπογράφοντες το Giving Pledge.

Υπάρχει, ωστόσο, ένας φιλάνθρωπος που έχει ξεπεράσει στην πράξη τις δεσμεύσεις της πρωτοβουλίας, χωρίς να την έχει ποτέ υπογράψει: ο 95χρονος Ουγγροαμερικανός επενδυτής και πολιτικός δωρητής Τζορτζ Σόρος.

Ο Σόρος ίδρυσε το Soros Fund Management και τα Open Society Foundations, ένα διεθνές δίκτυο φιλανθρωπικών οργανισμών με δράση υπέρ της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των κοινωνικών μεταρρυθμίσεων. Από το 1984 έχει διαθέσει περισσότερα από 32 δισ. δολάρια σε δωρεές και συγκαταλέγεται μεταξύ των μεγαλύτερων φιλανθρώπων παγκοσμίως. Σύμφωνα με το Forbes, έχει δωρίσει το 76% της καθαρής περιουσίας του, ποσοστό υψηλότερο από εκείνο του Warren Buffett, ο οποίος έχει διαθέσει περίπου το 30% της δικής του. Σε απόλυτους όρους, πάντως, ο Buffett παραμένει μπροστά, έχοντας πραγματοποιήσει δωρεές άνω των 60 δισ. δολαρίων.

Αντίθετα, σημαντικός αριθμός δισεκατομμυριούχων φιλανθρώπων δεν έχει διαθέσει ούτε αντίστοιχο ύψος κεφαλαίων ούτε ανάλογο ποσοστό της περιουσίας του. Δεκαπέντε χρόνια μετά την έναρξη του Giving Pledge, έκθεση του Institute for Policy Studies, που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2025, κατέληξε ότι από τους αρχικούς 57 υπογράφοντες, μόνο ένα εν ζωή ζευγάρι – οι John Arnold και Laura Arnold – έχει πράγματι δωρίσει τουλάχιστον το 50% της περιουσίας του. Η έκθεση χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «ανεκπλήρωτη» και υποστήριξε ότι δεν αποτελεί τη λύση για την οικοδόμηση ενός δικαιότερου και καλύτερου μέλλοντος.

Μέρος της εξήγησης είναι καθαρά αριθμητικό. Σύμφωνα με το Institute for Policy Studies (IPS), οι 32 αρχικοί Αμερικανοί δισεκατομμυριούχοι που υπέγραψαν το Giving Pledge και παραμένουν σήμερα δισεκατομμυριούχοι έχουν αυξήσει τη συνολική περιουσία τους κατά περίπου 283% από την ημέρα της υπογραφής τους, καθώς οι αποδόσεις των επενδυτικών τους χαρτοφυλακίων υπερβαίνουν τον ρυθμό με τον οποίο μπορούν να διαθέτουν κεφάλαια σε δωρεές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η MacKenzie Scott. Παρά το γεγονός ότι έχει αναδειχθεί σε μία από τις πλέον δραστήριες φιλανθρώπους της εποχής, διαθέτοντας 26 δισ. δολάρια, η καθαρή περιουσία της εξακολουθεί να αυξάνεται, καθώς ενισχύεται από την άνοδο της αξίας της συμμετοχής της στην Amazon, την οποία απέκτησε μετά το διαζύγιό της από τον ιδρυτή της εταιρείας, Τζεφ Μπέζος.

Την ίδια στιγμή, περίπου το 80% των δωρεών που έχουν πραγματοποιήσει οι συμμετέχοντες στο Giving Pledge έχει κατευθυνθεί σε ιδιωτικά ιδρύματα και donor-advised funds, επενδυτικά οχήματα που μπορούν να διατηρούν κεφάλαια για μεγάλα χρονικά διαστήματα πριν αυτά διοχετευθούν σε ενεργούς φιλανθρωπικούς οργανισμούς. Εκπρόσωπος της Giving Pledge απέρριψε τα συμπεράσματα της έκθεσης του IPS, χαρακτηρίζοντάς την «παραπλανητική» επειδή δεν συνυπολογίζει τις δωρεές προς ιδρύματα. Μιλώντας στο CNBC το 2025, υποστήριξε ότι η πρωτοβουλία «συνέβαλε στη διαμόρφωση νέων προτύπων γενναιοδωρίας».

Βεβαίως, και ο Σόρος διοχετεύει σημαντικό μέρος των δωρεών του μέσω του δικτύου των ιδρυμάτων του. Ωστόσο, τα κεφάλαια έχουν σε μεγάλο βαθμό απορροφηθεί. Το Forbes εκτίμησε το 2024 ότι από τα 32 δισ. δολάρια που είχε δεσμευθεί να προσφέρει, είχαν ήδη εκταμιευθεί 21 δισ. δολάρια. Παράλληλα, τα Open Society Foundations συνεχίζουν να αυξάνουν τις χρηματοδοτήσεις τους. Τον Μάιο ανακοίνωσαν νέα δέσμευση ύψους 300 εκατ. δολαρίων, με ορίζοντα πενταετίας, για πρωτοβουλίες που αφορούν την προστασία των δημοκρατικών δικαιωμάτων και την ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας στις ΗΠΑ, την ώρα που η κυβέρνηση Trump είχε θέσει την οικογένεια Σόρος στο επίκεντρο ελέγχων.

«Συνεχίζουμε το έργο μας χωρίς καμία υποχώρηση», δήλωσε στο AP η Laleh Ispahani, διευθύνουσα σύμβουλος για τις ΗΠΑ στα Open Society Foundations. «Δεν πρόκειται να μας εκφοβίσει ούτε να σιωπήσουμε».

Γιατί ο Τζορτζ Σόρος διαθέτει τόσο μεγάλο μέρος της περιουσίας του;

Η δημόσια επιχειρηματολογία του Σόρος για τη φιλανθρωπική του δραστηριότητα συνδέεται άμεσα με τις προσωπικές του εμπειρίες. Γεννημένος στη Βουδαπέστη το 1930, επέζησε της ναζιστικής κατοχής, κατά την οποία περισσότεροι από 500.000 Ούγγροι Εβραίοι εξοντώθηκαν. Η οικογένειά του κατάφερε να επιβιώσει χρησιμοποιώντας πλαστά έγγραφα ταυτότητας, ενώ συνέδραμε και άλλους να πράξουν το ίδιο.

«Το 1944, η χρονιά της γερμανικής κατοχής, ήταν η εμπειρία που διαμόρφωσε τη ζωή μου», έχει δηλώσει ο Σόρος. «Αντί να υποταχθούμε στη μοίρα μας, αντισταθήκαμε σε μια κακή δύναμη που ήταν πολύ ισχυρότερη από εμάς – και τελικά επικρατήσαμε».

Η εμπειρία αυτή αποτέλεσε τη βάση της διαχρονικής προσήλωσής του στην προώθηση των λεγόμενων «ανοιχτών κοινωνιών». Τον Ιανουάριο του 2025, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν τού απένειμε το Προεδρικό Μετάλλιο Ελευθερίας, την υψηλότερη πολιτική διάκριση της χώρας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Δισεκατομμυριούχος της TN καλείται να πληρώσει 640 εκατ. δολάρια στο «διαζύγιο του αιώνα».
• Έξι δισεκατομμυριούχοι που δεν σκοπεύουν να αφήσουν την περιουσία τους στα παιδιά τους
• Γουόρεν Μπάφετ: Υποστηρίζει τον φόρο κληρονομιάς, αλλά ο ίδιος δεν θα τον πληρώσει