Τόμας Ντένι Σάνφορντ: Έφυγε από τη ζωή στα 90 του ο δισεκατομμυριούχος φιλάνθρωπος που «ήθελε να πεθάνει άφραγκος»

Του Sydney Lake

Ο T. Denny Sanford είχε θέσει έναν ασυνήθιστο προσωπικό στόχο: να φύγει από τη ζωή χωρίς περιουσία. Και παραλίγο να τα καταφέρει.

Ο τραπεζικός μεγιστάνας από τη Νότια Ντακότα πέρασε δεκαετίες αναδιανέμοντας την περιουσία του μέσω φιλανθρωπικών δωρεών και μέχρι τον θάνατό του είχε διαθέσει περισσότερα από 4 δισ. δολάρια, εκ των οποίων περίπου 2 δισ. δολάρια κατευθύνθηκαν στο ομώνυμο σύστημα υγείας του. Ο δισεκατομμυριούχος φιλάνθρωπος πέθανε στις 18 Ιουλίου σε ηλικία 90 ετών. Τον Μάρτιο, η καθαρή του περιουσία υπολογιζόταν σε 2,4 δισ. δολάρια.

«Θέλω να πεθάνω άφραγκος», είχε δηλώσει ο Sanford στο Forbes το 2007. «Με πολύ απλά λόγια, βλέπω τη ζωή ως επενδυτής. Ποια επιλογή θα προσφέρει σε εμένα ή στην κοινότητά μου την καλύτερη απόδοση;»

Οι δωρεές του μετασχημάτισαν ένα μικρό περιφερειακό νοσοκομείο σε ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα υγειονομικής περίθαλψης της υπαίθρου στις ΗΠΑ. Η συμβολή του αυτή οδήγησε τον κυβερνήτη της Νότιας Ντακότα, Larry Rhoden, να τον χαρακτηρίσει «τον μεγαλύτερο φιλάνθρωπο στην ιστορία της Νότιας Ντακότα».

Ο Sanford διοχέτευσε κεφάλαια σε ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών και εκπαιδευτικών πρωτοβουλιών σε ολόκληρη την πολιτεία, μεταξύ των οποίων το Sanford Underground Research Facility, ένα σημαντικό δημόσιο ερευνητικό και εκπαιδευτικό asset, τα προγράμματα υποτροφιών Build Dakota και Premier/Freedom Scholarship, τα οποία έχουν υποστηρίξει χιλιάδες νέους, το Sioux Falls Development Foundation καθώς και το South Dakota Child Care Association, όπου αποτέλεσε τον μεγαλύτερο δωρητή, σύμφωνα με το γραφείο του κυβερνήτη.

«Πέρα από τις δωρεές που συγκέντρωσαν τη μεγαλύτερη δημοσιότητα, ο Denny αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους το Sioux Falls διαθέτει τόσο ισχυρή κουλτούρα φιλανθρωπίας. Πολλές από τις σημαντικές βελτιώσεις στην κοινότητα πραγματοποιήθηκαν χάρη στη στήριξή του», δήλωσε ο Κυβερνήτης Tony Venhuizen. Μελέτη του 2024 από την FinancialPlanning κατέταξε τη Νότια Ντακότα ως την ένατη πιο φιλανθρωπική πολιτεία των ΗΠΑ, με βάση δείκτες όπως το ύψος των δωρεών, η συμμετοχή σε εθελοντικές δράσεις και τα ποσοστά κοινωνικής προσφοράς.

Πώς ο T. Denny Sanford δημιούργησε την περιουσία του

Ο T. Denny Sanford μεγάλωσε σε συνθήκες φτώχειας στο St. Paul, έχασε τη μητέρα του από καρκίνο του μαστού σε ηλικία τεσσάρων ετών και άρχισε να εργάζεται στο κατάστημα ενδυμάτων του πατέρα του όταν ήταν περίπου 8 ετών. Αργότερα περιέγραφε ως το σημαντικότερο σημείο καμπής της ζωής του έναν καβγά στην εφηβεία που τον οδήγησε στη φυλακή, αλλά και την παρέμβαση δικαστή, ο οποίος τον προέτρεψε να εγγραφεί στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, σύμφωνα με προφίλ του σε τοπική έκδοση. Ο Sanford ολοκλήρωσε τις σπουδές του και στη συνέχεια οικοδόμησε μια ιδιαίτερα επιτυχημένη σταδιοδρομία στον χρηματοπιστωτικό κλάδο.

Η περιουσία του προήλθε από έναν λιγότερο προβεβλημένο αλλά εξαιρετικά κερδοφόρο τομέα των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Το 1986 εξαγόρασε, από φίλο του, μια τράπεζα στο Sioux Falls, η οποία μετεξελίχθηκε στη First Premier Bank. Η βασική πηγή δημιουργίας αξίας ήταν η δραστηριότητα πιστωτικών καρτών μέσω της Premier Bankcard, η οποία χορηγούσε κάρτες με υψηλά επιτόκια σε πελάτες με περιορισμένο ή ανύπαρκτο πιστωτικό ιστορικό, αξιοποιώντας το ευνοϊκό τραπεζικό κανονιστικό πλαίσιο της Νότιας Ντακότα. Το επιχειρηματικό μοντέλο αποδείχθηκε ιδιαίτερα αποδοτικό, οδηγώντας την καθαρή περιουσία του Sanford σε επίπεδα άνω των 3 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με τοπική έκδοση.

Ο Sanford δεν επιχείρησε ποτέ να παρουσιάσει τα προϊόντα αυτά ως χαμηλού κόστους. Αντιθέτως, τα χαρακτήριζε «σανίδα σωτηρίας» για καταναλωτές με χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα, παρότι οι κάτοχοι των καρτών κατέβαλλαν 175 δολάρια σε προμήθειες για πιστωτικό όριο μόλις 1.000 δολαρίων, σύμφωνα με το προφίλ του στο Forbes το 2007.

Αφού δημιούργησε την περιουσία του, ο Sanford έθεσε ως βασική προτεραιότητα τη σταδιακή διάθεσή της σε φιλανθρωπικούς σκοπούς. Το 2007 προσέφερε 400 εκατ. δολάρια σε έναν μικρό περιφερειακό πάροχο υπηρεσιών υγείας, τη μεγαλύτερη δωρεά σε σύστημα υγείας στην ιστορία των ΗΠΑ εκείνη την εποχή. Ο οργανισμός υιοθέτησε το όνομά του και οι επόμενες δωρεές συνέβαλαν στη μετατροπή του Sanford Health σε έναν από τους σημαντικότερους παρόχους νοσοκομειακών και κλινικών υπηρεσιών στις μεσοδυτικές πολιτείες των ΗΠΑ. Συνολικά, οι δωρεές του προς το σύστημα υγείας ανήλθαν περίπου στα 2 δισ. δολάρια.

Η φιλανθρωπική του δραστηριότητα δεν περιορίστηκε στη Βόρεια και Νότια Ντακότα. Από τη La Jolla (μια γειτονιά στο Σαν Ντιέγκο), όπου εγκαταστάθηκε αργότερα, ο Sanford διέθεσε εκατομμύρια δολάρια στο UC San Diego, στο Sanford Consortium, καθώς και στον San Diego Zoo και το San Diego Zoo Safari Park.

Το Chronicle of Philanthropy τον συμπεριέλαβε επανειλημμένα στη λίστα με τους 50 πιο γενναιόδωρους φιλανθρώπους των ΗΠΑ. Το 2025 κατέλαβε τη 14η θέση, έχοντας πραγματοποιήσει δωρεές ύψους 321 εκατ. δολαρίων.

Ωστόσο, η δημόσια διαδρομή του κρύβει μια σκιά. Το 2020, η ProPublica αποκάλυψε ότι ο Sanford βρισκόταν υπό έρευνα για πιθανή κατοχή υλικού παιδικής πορνογραφίας. Οι ερευνητικές αρχές εξασφάλισαν εντάλματα έρευνας και διαβίβασαν την υπόθεση στο Υπουργείο Δικαιοσύνης. Μεταγενέστερα αποσφραγισμένα δικαστικά έγγραφα έκαναν λόγο για αρχεία εικόνων που συνδέονταν με λογαριασμό ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ο οποίος αποδιδόταν στον Sanford. Οι δικηγόροι του υποστήριξαν ότι τρίτα πρόσωπα είχαν αποκτήσει πρόσβαση στις ηλεκτρονικές συσκευές του και επικαλέστηκαν ενδείξεις παραβίασης (hacking). Το 2022, ο Γενικός Εισαγγελέας της Νότιας Ντακότα αποφάσισε να μην ασκήσει ποινική δίωξη, κρίνοντας ότι δεν προέκυπταν αδικήματα που να εμπίπτουν στη δικαιοδοσία της πολιτείας. Ο Sanford είχε υπογράψει το Giving Pledge το 2010, από το οποίο αποχώρησε το 2023, μετά τη δημοσιοποίηση της έρευνας.

Παρά τη σκιά που άφησε η υπόθεση, ο Sanford αφήνει πίσω του μια από τις σημαντικότερες παρακαταθήκες φιλανθρωπικής προσφοράς στις ΗΠΑ. Για δεκαετίες υποστήριζε ότι προτιμούσε να διαθέσει ο ίδιος την περιουσία του όσο βρισκόταν εν ζωή, αντί να τη μεταβιβάσει σε ίδρυμα που θα διαιώνιζε τον πλούτο του.

«Θα μπορούσε να είχε κάνει πολλά διαφορετικά πράγματα με τα χρήματά του, όμως επέλεξε να τα επανεπενδύσει στη Νότια Ντακότα», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο CEO της Premier Bankcard, Miles Beacom.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Η νέα «κλειστή λέσχη» των δισεκατομμυριούχων: Γιατί οι μεγιστάνες αγοράζουν αθλητικές ομάδες
• Οι μυστηριώδεις νέοι δισεκατομμυριούχοι της Κίνας κατακτούν τον κόσμο
• Κεν Γκρίφιν: Ποιος είναι ο δισεκατομμυριούχος πίσω από την ιστορική πορεία των ΗΠΑ στο Μουντιάλ