Το νέο ψηφιακό «μάτι» της ΑΑΔΕ: Ποιες αποκλίσεις θα χτυπούν συναγερμό

• Η νέα Γενική Διεύθυνση Ψηφιακών Υπηρεσιών και Συστημάτων ξεκινά τη λειτουργία της στις 24 Αυγούστου.
• Αλγόριθμοι θα συγκρίνουν εισοδήματα, συναλλαγές, καταθέσεις και στοιχεία επιχειρηματικής δραστηριότητας.
• Οι ψηφιακές ενδείξεις δεν συνιστούν αυτομάτως παράβαση, αλλά θα καθορίζουν ποιες υποθέσεις προηγούνται στους ελέγχους.

Ο επόμενος φορολογικός έλεγχος μπορεί να αρχίσει χωρίς να έχει προηγηθεί επίσκεψη ελεγκτή, καταγγελία ή εμφανής παράβαση. Αρκεί μια οικονομική συμπεριφορά που δεν ταιριάζει με την εικόνα που εμφανίζει ο φορολογούμενος στη δήλωσή του.

Αυτό είναι το ουσιαστικό νόημα της νέας ψηφιακής αρχιτεκτονικής της ΑΑΔΕ: πριν ανοίξει ένας φυσικός φάκελος ελέγχου, θα έχει ήδη δημιουργηθεί ένας ψηφιακός φάκελος δεδομένων.

Από σήμερα, 24 Αυγούστου, ξεκινά επισήμως τη λειτουργία της η Γενική Διεύθυνση Ψηφιακών Υπηρεσιών και Συστημάτων, με τον χαρακτηριστικό διακριτικό τίτλο ΓΔ ΨΗΦΥΣ. Η νέα μονάδα αντικαθιστά τη Γενική Διεύθυνση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης και αναλαμβάνει να φέρει στο κέντρο της φορολογικής διοίκησης την Τεχνητή Νοημοσύνη, τα Big Data και την προηγμένη ανάλυση κινδύνου.

Η σύσταση και η έναρξη λειτουργίας της προβλέπονται σε απόφαση της ΑΑΔΕ, η οποία αναδιαμορφώνει τη δομή και τις ψηφιακές αρμοδιότητες της Αρχής.

Από το «ποιον ελέγχουμε» στο «ποιος εμφανίζει ασυνήθιστη συμπεριφορά»

Μέχρι σήμερα, ένας φορολογικός έλεγχος μπορούσε να κινητοποιηθεί από μια καταγγελία, μια συγκεκριμένη παράβαση, μια διασταύρωση στοιχείων ή την ένταξη μιας υπόθεσης στο ετήσιο πρόγραμμα ελέγχων.

Το νέο μοντέλο επιχειρεί να αντιστρέψει τη διαδικασία. Τα πληροφοριακά συστήματα θα αναζητούν πρώτα τα μοτίβα που αποκλίνουν από το αναμενόμενο και στη συνέχεια θα κατατάσσουν τις υποθέσεις ανάλογα με τον εκτιμώμενο φορολογικό κίνδυνο.

Για κάθε ΑΦΜ θα μπορούν να συνδυάζονται στοιχεία από:

• φορολογικές δηλώσεις και δηλωμένα εισοδήματα,
• τραπεζικές καταθέσεις και συναλλαγές,
• κινήσεις πιστωτικών και χρεωστικών καρτών,
• επαγγελματική δραστηριότητα και κύκλο εργασιών,
• εισαγωγές, εξαγωγές και ενδοκοινοτικές συναλλαγές,
• βεβαιωμένες οφειλές και συνέπεια πληρωμών,
• πληροφορίες και καταγγελίες που έχουν φτάσει στην ΑΑΔΕ.

Ο αλγόριθμος δεν θα αποφασίζει ότι κάποιος φοροδιαφεύγει. Θα εντοπίζει, όμως, ποια οικονομική εικόνα χρειάζεται να εξεταστεί από άνθρωπο.

Τα «καμπανάκια» που θα ανεβάζουν μια υπόθεση στη λίστα

Ένας φορολογούμενος που εμφανίζει συναλλαγές δυσανάλογες προς τα δηλωμένα εισοδήματά του θα μπορεί να λαμβάνει υψηλότερη βαθμολογία κινδύνου. Το ίδιο θα συμβαίνει σε απότομες και ανεξήγητες μεταβολές καταθέσεων ή οικονομικής δραστηριότητας.

Στις επιχειρήσεις, ενδιαφέρον θα παρουσιάζουν περιπτώσεις στις οποίες ο δηλωμένος τζίρος αποκλίνει σημαντικά από τον μέσο όρο του κλάδου, χωρίς να προκύπτει κάποια εύλογη εξήγηση. Στο ηλεκτρονικό εμπόριο, τα συστήματα θα αναζητούν ύποπτες συναλλαγές και επαναλαμβανόμενα μοτίβα που ενδέχεται να παραπέμπουν σε απόκρυψη εισοδήματος.

Τα ίδια εργαλεία μηχανικής μάθησης θα αξιοποιούνται για την ανίχνευση απάτης στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές, την αποκάλυψη δικτύων φοροδιαφυγής και λαθρεμπορίου και τη χαρτογράφηση σχέσεων μεταξύ φυσικών και νομικών προσώπων.

Η «λίμνη» όπου θα συγκεντρώνονται τα δεδομένα

Η τεχνική καρδιά του συστήματος θα είναι η λεγόμενη Επιχειρησιακή Λίμνη Δεδομένων: μια ενιαία ψηφιακή δεξαμενή, ικανή να συγκεντρώνει μεγάλες ποσότητες πληροφοριών από διαφορετικές πηγές και σε διαφορετικές μορφές.

Δίπλα της θα λειτουργεί η Επιχειρησιακή Αποθήκη Δεδομένων, όπου οι πληροφορίες θα οργανώνονται και θα επικαιροποιούνται, καθώς και ένα σύστημα διαδραστικών αναφορών που θα προσφέρει στις ελεγκτικές υπηρεσίες συνολική εικόνα κάθε υπόθεσης.

Η αλλαγή αφορά και τις καταγγελίες. Μια πληροφορία δεν θα εξετάζεται πλέον απομονωμένα, αλλά θα αντιπαραβάλλεται με τα διαθέσιμα οικονομικά και φορολογικά δεδομένα. Έτσι, μια τεκμηριωμένη καταγγελία που επιβεβαιώνεται από ασυνήθιστες συναλλαγές θα αποκτά διαφορετική βαρύτητα από μια αόριστη αναφορά χωρίς άλλα ευρήματα.

Λιγότεροι τυχαίοι έλεγχοι, περισσότερη στόχευση

Η φιλοδοξία της ΑΑΔΕ είναι να περιορίσει τους ελέγχους χαμηλής απόδοσης και να κατευθύνει το ανθρώπινο δυναμικό εκεί όπου οι πιθανότητες εντοπισμού φοροδιαφυγής είναι μεγαλύτερες.

Παράλληλα, τα συστήματα θα παρακολουθούν την πορεία των δημοσίων εσόδων, θα εκτιμούν τις μελλοντικές εισπράξεις και θα αξιολογούν ποια ελεγκτικά ή εισπρακτικά μέτρα αποδίδουν πραγματικά.

Για τους συνεπείς φορολογουμένους, η υπόσχεση είναι λιγότεροι άσκοποι έλεγχοι. Για όσους εμφανίζουν μεγάλες αποκλίσεις, το περιθώριο να παραμένουν αόρατοι περιορίζεται.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Πόσο πλούσιοι είναι τελικά οι Έλληνες σε έναν κόσμο που γίνεται πλουσιότερος
• Φορολογικό ημερολόγιο: Τι πρέπει να πληρωθεί έως το τέλος Αυγούστου
• «Καίνε» τα καύσιμα – Τι θα κρίνει τις αποφάσεις για την επιδότηση του Σεπτεμβρίου
• CNN: Το σχέδιο ΗΠΑ και συμμάχων με τα «σκοτεινά» δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ