Καταπατημένα: 78.000 ακίνητα μένουν εκτός ρύθμισης – Τι φρενάρει τους ιδιώτες

• Η προθεσμία υποβολής αιτήσεων εξαγοράς ολοκληρώνεται στις 11 Σεπτεμβρίου, έπειτα από παράταση ενός έτους.
• Έχουν υποβληθεί περίπου 12.000 αιτήσεις για 90.000 καταπατημένες εκτάσεις, ενώ μέρος τους δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.
• Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να εξασφαλίσουν εκπτώσεις έως 80% και εξόφληση σε 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις.
• Απαιτείται κατοχή του ακινήτου για τουλάχιστον 30 χρόνια με τίτλο ή 40 χρόνια χωρίς τίτλο, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
• Φορείς ζητούν νέα παράταση και αλλαγές στο πλαίσιο, ιδιαίτερα για τις ιδιοκτησιακές ιδιαιτερότητες των Δωδεκανήσων.

Λίγες ημέρες απομένουν για την ολοκλήρωση της ρύθμισης εξαγοράς καταπατημένων ακινήτων του Δημοσίου, αλλά η μεγάλη πλειονότητα των δυνητικά ενδιαφερομένων εξακολουθεί να βρίσκεται εκτός διαδικασίας.

Η προθεσμία λήγει στις 11 Σεπτεμβρίου, ακόμη και μετά την παράταση ενός έτους που είχε δοθεί από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Μέχρι στιγμής έχουν κατατεθεί περίπου 12.000 αιτήσεις, έναντι συνολικά 90.000 καταπατημένων εκτάσεων.

Με βάση αυτά τα στοιχεία, περίπου το 87% των ακινήτων παραμένει εκτός ρύθμισης. Η πραγματική απόσταση μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς μέρος των αιτήσεων που εμφανίζονται στην πλατφόρμα δεν έχει οριστικοποιηθεί.

Η χαμηλή συμμετοχή καταγράφεται παρά τους ευνοϊκούς όρους αποπληρωμής. Η νομοθεσία προβλέπει μειώσεις που, ανάλογα με την περίπτωση, μπορούν να φτάσουν έως και το 80% του τιμήματος, καθώς και δυνατότητα εξόφλησης σε έως 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις.

Γιατί οι ιδιώτες δεν μπαίνουν στη ρύθμιση

Η περιορισμένη ανταπόκριση αποδίδεται σε έναν συνδυασμό οικονομικών, γραφειοκρατικών και νομικών εμποδίων.

Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να συγκεντρώσουν μεγάλο αριθμό δικαιολογητικών, αρκετά από τα οποία απαιτούν τη συνδρομή μηχανικών ή άλλων επαγγελματιών. Παράλληλα, το ποσό της εξαγοράς υπολογίζεται με βάση την αντικειμενική αξία και μπορεί να παραμένει υψηλό ακόμη και μετά την εφαρμογή των εκπτώσεων.

Αυστηρές είναι και οι προϋποθέσεις ως προς τη διάρκεια και τη χρήση της έκτασης. Για να αποκτήσει κάποιος δικαίωμα υποβολής αίτησης, πρέπει να αποδεικνύει αδιάλειπτη κατοχή για τουλάχιστον 30 χρόνια εφόσον διαθέτει τίτλο ή για τουλάχιστον 40 χρόνια χωρίς τίτλο.

Στη δεύτερη περίπτωση, το ακίνητο πρέπει να χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία ή βοηθητικός της χώρος ή να εξυπηρετεί τουριστική, βιοτεχνική, βιομηχανική, εμπορική ή αγροτική δραστηριότητα.

Πρόσθετο εμπόδιο αποτελεί η υποχρέωση το ακίνητο να έχει δηλωθεί στο Ε9 για τουλάχιστον πέντε χρόνια πριν από την αίτηση. Η προϋπόθεση αποσκοπεί στο να αποδεικνύεται ότι ο αιτών αντιμετώπιζε διαχρονικά την έκταση ως περιουσιακό του στοιχείο.

Η δικαστική οδός παραμένει εναλλακτική

Ένα μέρος των ιδιωτών επιλέγει να μη συμμετάσχει στη ρύθμιση, ακόμη και όταν ενδέχεται να πληροί τα σχετικά κριτήρια.

Πολλοί έχουν ήδη δηλώσει τις συγκεκριμένες εκτάσεις στο Ελληνικό Κτηματολόγιο και προτιμούν να διεκδικήσουν δικαστικά την αναγνώριση της κυριότητας, αντί να καταβάλουν τίμημα για την εξαγορά τους από το Δημόσιο.

Η επιλογή αυτή μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνιες δικαστικές διαμάχες και δεν εξασφαλίζει θετική έκβαση. Για όσους, όμως, θεωρούν ότι διαθέτουν ισχυρούς τίτλους ή άλλα στοιχεία κυριότητας, η καταβολή τιμήματος για ένα ακίνητο που αντιμετωπίζουν ήδη ως δικό τους δεν αποτελεί ελκυστική λύση.

Αυτό εξηγεί γιατί οι γενναίες εκπτώσεις δεν ήταν αρκετές από μόνες τους για να οδηγήσουν σε μαζική συμμετοχή.

Πώς υποβάλλεται η αίτηση

Η διαδικασία πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας aeda.apps.gov.gr, με τη χρήση κωδικών Taxisnet. Η αίτηση μπορεί να κατατεθεί και από εξουσιοδοτημένο πρόσωπο.

Για την υποβολή απαιτείται παράβολο 300 ευρώ. Το ποσό συμψηφίζεται με το τίμημα της εξαγοράς, εφόσον η αίτηση εγκριθεί, ή επιστρέφεται σε περίπτωση απόρριψης.

Ο φάκελος πρέπει να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:

• τοπογραφικό διάγραμμα με δήλωση μηχανικού,
• φύλλο προσδιορισμού της αντικειμενικής αξίας,
• βεβαίωση όρων δόμησης,
• οικοδομική άδεια, εφόσον υπάρχει,
• τίτλους και στοιχεία που αποδεικνύουν την κατοχή,
• υπεύθυνη δήλωση για την έκταση του ακινήτου,
• έγγραφα που τεκμηριώνουν τη χρήση του,
• αντίγραφα των εντύπων Ε1 και Ε9.

Το νέο πλαίσιο δεν απαιτεί πλέον την ύπαρξη κτίσματος πάνω στην έκταση. Δεν επιτρέπεται, όμως, η εξαγορά ακινήτου στο οποίο βρίσκεται αυθαίρετο κτίσμα.

Εάν η αίτηση εγκριθεί από την αρμόδια επιτροπή, εκδίδεται εντός πέντε ημερών πιστοποιητικό αποδοχής. Σε αυτό αναγράφονται τα όρια και το εμβαδόν του ακινήτου, τα στοιχεία του αιτούντος, το τίμημα και οι διαθέσιμοι τρόποι εξόφλησης.

Πώς υπολογίζεται το τίμημα

Η βάση για τον υπολογισμό είναι η αντικειμενική αξία της έκτασης. Πάνω σε αυτή εφαρμόζονται μειώσεις που συνδέονται με κοινωνικά κριτήρια, όπως η οικογενειακή κατάσταση, η πολυτεκνία ή η αναπηρία, αλλά και με την ιδιοκτησιακή διαδρομή του ακινήτου.

Ειδικότερα, προβλέπεται έκπτωση:

• 50%, όταν ο ιδιώτης έχει αναγνωριστεί πρωτόδικα ως κύριος του ακινήτου,
• 50%, όταν έχει καταγραφεί ως κύριος στις αρχικές κτηματολογικές εγγραφές και έχει ασκηθεί αγωγή από το Δημόσιο ή παραμένει ανοικτή η σχετική προθεσμία,
• 70%, όταν έχει ασκηθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022 ένδικο μέσο κατά απόφασης που αφορά την αναγνώριση της κυριότητας,
• 80%, όταν το ακίνητο καλύπτει στεγαστικές ανάγκες και συνδέεται με μαζική εγκατάσταση πληθυσμιακών ομάδων πριν από το 1964.

Για την εφάπαξ εξόφληση παρέχεται επιπλέον έκπτωση 10%. Εναλλακτικά, το ποσό μπορεί να καταβληθεί σε έως 60 άτοκες δόσεις, με ελάχιστη μηνιαία καταβολή τα 100 ευρώ.

Τα Δωδεκάνησα ζητούν ειδική αντιμετώπιση

Με την προθεσμία να πλησιάζει, έχουν ήδη κατατεθεί αιτήματα προς το υπουργείο για νέα παράταση. Η Ένωση Ιδιοκτητών Ακινήτων Δωδεκανήσου ζητά, εκτός από περισσότερο χρόνο, και αλλαγές στο υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο.

Όπως υποστηρίζει, οι ιδιαίτερες ιδιοκτησιακές και κτηματολογικές συνθήκες της περιοχής καθιστούν σε αρκετές περιπτώσεις εξαιρετικά δύσκολη την εφαρμογή της ρύθμισης.

Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στην απαίτηση προηγούμενης δήλωσης στο Ε9, όταν το ακίνητο δεν διαθέτει ΚΑΕΚ, αυτοτελή κτηματολογική μερίδα ή άλλα επαρκή στοιχεία ταυτοποίησης.

Η Ένωση ζητά ειδική μεταβατική διάταξη για τα Δωδεκάνησα, εξαίρεση από την πενταετή δήλωση στο Ε9 όταν αποδεικνύεται αντικειμενική αδυναμία και δυνατότητα τεκμηρίωσης της μακροχρόνιας κατοχής με κάθε πρόσφορο αποδεικτικό μέσο.

Δεν έχει γίνει γνωστό εάν το υπουργείο προτίθεται να δώσει νέα παράταση. Με τα σημερινά δεδομένα, πάντως, η προθεσμία της 11ης Σεπτεμβρίου παραμένει ενεργή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΔΕΘ: Το πακέτο Μητσοτάκη έως το 2030 — Οι κερδισμένοι και το χρονοδιάγραμμα
• Ενοίκια: Πού έφτασαν τα 14 ευρώ/τ.μ. – Οι περιοχές με τις μεγαλύτερες αυξήσεις το 2026
• Οι χώρες που έγιναν πλουσιότερες μέσα στο 2026
• Παγκόσμιο sell-off στα ομόλογα: Πετρέλαιο, χρέος και AI εκτοξεύουν τις αποδόσεις