ΕΕ: Ετοιμάζει σχέδιο κοινής άμυνας εν μέσω αβεβαιότητας για τη στήριξη των ΗΠΑ
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξετάζουν τρόπους συντονισμένης αντίδρασης σε ενδεχόμενη επίθεση, είτε πρόκειται για συμβατική στρατιωτική απειλή είτε για κυβερνοεπιθέσεις ή υβριδικές μορφές πίεσης, όπως η εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, παρουσίασε το σχέδιο στους ηγέτες της ΕΕ κατά τη διάρκεια συνόδου στην Κύπρο, τονίζοντας την ανάγκη να αποσαφηνιστεί πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας (άρθρο 42.7).
«Πρέπει να υπάρξει κοινή κατανόηση για το πώς θα λειτουργήσει στην πράξη. Πρέπει να περάσουμε από το αφηρημένο στο πραγματικό», ανέφερε.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες εμφανίστηκαν θετικοί στην πρωτοβουλία, με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, να επισημαίνει ότι παραμένουν κρίσιμα ερωτήματα, όπως το ποια κράτη θα ανταποκριθούν πρώτα σε περίπτωση ενεργοποίησης της ρήτρας.
Η συζήτηση αναδεικνύει τη λεπτή ισορροπία που επιδιώκει η ΕΕ: να ενισχύσει την αμυντική της αυτονομία, χωρίς να υπονομεύσει τον ρόλο του ΝΑΤΟ, το οποίο εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό πυλώνα συλλογικής άμυνας.
Παρά τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες, οι ευρωπαϊκές δυνατότητες εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ.
Η ρήτρα του άρθρου 42.7 προβλέπει ότι σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης, τα κράτη-μέλη οφείλουν να παράσχουν βοήθεια «με όλα τα μέσα που διαθέτουν». Ωστόσο, σε αντίθεση με το ΝΑΤΟ, η ΕΕ δεν διαθέτει ενιαία στρατιωτική δομή, γεγονός που δυσκολεύει την πρακτική εφαρμογή της.
Η διάταξη έχει ενεργοποιηθεί μόνο μία φορά, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στη Γαλλία το 2015.
Όπως δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, «η συνθήκη δεν είναι σαφής ως προς το ποιος κάνει τι και πότε».
Στο επόμενο στάδιο, διπλωμάτες και υπουργοί Άμυνας της ΕΕ αναμένεται να πραγματοποιήσουν ασκήσεις προσομοίωσης, ώστε να δοκιμάσουν στην πράξη τον μηχανισμό λήψης αποφάσεων σε περίπτωση κρίσης.
