ΓΣΕΕ: Προειδοποιεί για αυξήσεις στους λογαριασμούς ρεύματος από τα data centers – Ποιοι είναι οι κίνδυνοι
- Κίνδυνο μετακύλισης του ενεργειακού κόστους στους καταναλωτές διαβλέπουν η ΓΣΕΕ και η ΕΕΚΕ από την επέκταση των data centers, λόγω της αυξημένης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και των αναγκαίων επενδύσεων στα δίκτυα.
- Περιορισμένες μόνιμες θέσεις εργασίας και αυξημένη κατανάλωση νερού συγκαταλέγονται στις βασικές ανησυχίες των δύο οργανώσεων, ιδιαίτερα για τη Δυτική Μακεδονία, την Αττική και την Κρήτη.
- Πέντε παρεμβάσεις ζητούν ΓΣΕΕ και ΕΕΚΕ, μεταξύ των οποίων πλήρη κάλυψη του ενεργειακού κόστους από τους επενδυτές, προστασία των υδάτινων πόρων και υποχρεωτικά ανταποδοτικά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες.
Έντονο προβληματισμό για τις οικονομικές, ενεργειακές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τη ραγδαία ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων στην Ελλάδα εκφράζουν η Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος (ΓΣΕΕ) και η Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας (ΕΕΚΕ).
Σε κοινή ανακοίνωσή τους, οι δύο οργανώσεις προειδοποιούν ότι η επέκταση των μεγάλων ψηφιακών εγκαταστάσεων, εάν πραγματοποιηθεί χωρίς επαρκείς περιορισμούς και ρυθμιστικές εγγυήσεις, ενδέχεται να επιβαρύνει οικονομικά τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τις τοπικές κοινωνίες.
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκονται η υψηλή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, οι ανάγκες ψύξης και χρήσης νερού, καθώς και η πραγματική συμβολή των επενδύσεων στη δημιουργία μόνιμων θέσεων εργασίας.
Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο αυξημένου επενδυτικού ενδιαφέροντος για νέες εγκαταστάσεις σε περιοχές όπως η Αττική, η Θεσσαλονίκη, η Κρήτη και η Δυτική Μακεδονία, με την Ελλάδα να επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της στον ευρωπαϊκό χάρτη των ψηφιακών υποδομών.
Παρότι αναγνωρίζουν τη σημασία της τεχνολογικής ανάπτυξης, ΓΣΕΕ και ΕΕΚΕ υποστηρίζουν ότι πρέπει να διασφαλιστεί πως το κόστος των νέων επενδύσεων δεν θα μεταφερθεί στους πολίτες.
Data centers και ηλεκτρικό ρεύμα: Ο κίνδυνος για τους λογαριασμούς
Η σημαντικότερη ανησυχία των δύο οργανώσεων αφορά τις πιθανές επιπτώσεις των data centers στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.
Όπως επισημαίνουν, οι εγκαταστάσεις αυτές λειτουργούν αδιάκοπα, επί 24ώρου βάσεως, καταναλώνοντας μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικού ρεύματος για την υποστήριξη των υπολογιστικών συστημάτων και των υποδομών ψύξης.
Η επέκτασή τους απαιτεί συχνά νέα έργα σύνδεσης και αναβάθμισης των ηλεκτρικών δικτύων, τα οποία συνεπάγονται σημαντικές επενδύσεις.
Η ΓΣΕΕ προειδοποιεί ότι, εάν οι σχετικές δαπάνες δεν καλυφθούν εξ ολοκλήρου από τους επενδυτές, υπάρχει κίνδυνος να επιβαρύνουν τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις που καταβάλλουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Παράλληλα, εκφράζει ανησυχίες ότι η αυξημένη και συνεχής ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε, υπό ορισμένες συνθήκες, να οδηγήσει σε μεγαλύτερη αξιοποίηση ακριβότερων μονάδων παραγωγής.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε περιόδους καύσωνα ή περιορισμένης παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, όταν η ζήτηση είναι αυξημένη και το ηλεκτρικό σύστημα μπορεί να αντιμετωπίζει πρόσθετες πιέσεις.
Πρόκειται για πιθανούς κινδύνους που επισημαίνουν οι οργανώσεις και όχι για διαπιστωμένες αυξήσεις τιμολογίων εξαιτίας των συγκεκριμένων επενδύσεων.
Δυτική Μακεδονία: Οι ανησυχίες για τη μεταλιγνιτική εποχή
Ξεχωριστή θέση στην ανακοίνωση καταλαμβάνει η Δυτική Μακεδονία, όπου η ενεργειακή μετάβαση και η απολιγνιτοποίηση έχουν δημιουργήσει σημαντικές προκλήσεις για την τοπική οικονομία.
Η ΓΣΕΕ εκφράζει επιφυλάξεις για τη χωροθέτηση μεγάλων data centers σε περιοχές που επί δεκαετίες αποτελούσαν κέντρα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με τη Συνομοσπονδία, η σταδιακή απομάκρυνση από τον λιγνίτη έχει επιφέρει απώλειες θέσεων εργασίας και έχει δημιουργήσει ανάγκη για νέες παραγωγικές δραστηριότητες.
Η εγκατάσταση ενεργοβόρων ψηφιακών υποδομών, υποστηρίζει, δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση ότι θα αντικατασταθούν οι θέσεις απασχόλησης που χάθηκαν.
Οι δύο οργανώσεις ζητούν οι διαθέσιμες ηλεκτρικές υποδομές και οι πόροι της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης να αξιοποιηθούν κατά προτεραιότητα για δραστηριότητες που θα δημιουργούν σταθερές και ποιοτικές θέσεις εργασίας.
Παράλληλα, προτείνουν μεγαλύτερη υποστήριξη σε ενεργειακές κοινότητες και τοπικές επιχειρήσεις, ώστε οι κάτοικοι των πρώην λιγνιτικών περιοχών να συμμετέχουν ουσιαστικά στα οικονομικά οφέλη της μετάβασης.
Πόσες θέσεις εργασίας δημιουργούν πραγματικά τα data centers;
Ένα ακόμη ζήτημα που θέτουν η ΓΣΕΕ και η ΕΕΚΕ είναι η σχέση μεταξύ του ύψους των επενδύσεων και των θέσεων εργασίας που δημιουργούνται.
Οι μεγάλες εγκαταστάσεις δεδομένων απαιτούν σημαντικά κεφάλαια για την κατασκευή κτιρίων, την αγορά εξοπλισμού και τη δημιουργία ενεργειακών υποδομών.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ανακοίνωση, μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής, η καθημερινή λειτουργία τους μπορεί να απαιτεί συγκριτικά περιορισμένο αριθμό εργαζομένων.
Η ΓΣΕΕ αναφέρει ενδεικτικά ότι ένα μεγάλο data center ενδέχεται να απασχολεί μόνιμα 30 έως 60 εργαζομένους, κυρίως σε δραστηριότητες φύλαξης, καθαριότητας και συντήρησης.
Το μέγεθος της απασχόλησης, πάντως, μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανάλογα με την κλίμακα της επένδυσης και τις υπηρεσίες που παρέχει η εγκατάσταση.
Η Συνομοσπονδία υποστηρίζει επίσης ότι σημαντικό μέρος των εξειδικευμένων δραστηριοτήτων και της οικονομικής αξίας μπορεί να παραμένει εκτός Ελλάδας, στις έδρες των μεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων.
Για τον λόγο αυτό, ζητά να αξιολογείται όχι μόνο το ύψος μιας επένδυσης αλλά και η εγχώρια προστιθέμενη αξία, η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και η συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων στην παραγωγική αλυσίδα.
Η κατανάλωση νερού και οι πιέσεις στους υδάτινους πόρους
Σημαντικό μέρος των ανησυχιών αφορά και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των data centers, ιδιαίτερα ως προς την κατανάλωση νερού.
Τα κέντρα δεδομένων διαθέτουν συστήματα ψύξης για τη διατήρηση της κατάλληλης θερμοκρασίας του εξοπλισμού, με ορισμένες τεχνολογίες να απαιτούν σημαντικές ποσότητες νερού.
Η ΓΣΕΕ προειδοποιεί ότι η ανάπτυξη μεγάλων εγκαταστάσεων σε περιοχές που αντιμετωπίζουν ήδη προβλήματα λειψυδρίας μπορεί να εντείνει τις πιέσεις στους διαθέσιμους υδάτινους πόρους.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Ανατολική Αττική και την Κρήτη, όπου η αυξημένη ζήτηση νερού για βιομηχανικές χρήσεις ενδέχεται να ανταγωνιστεί τις ανάγκες ύδρευσης και άρδευσης.
Σύμφωνα με τις οργανώσεις, εάν οι δήμοι χρειαστεί να κατασκευάσουν πρόσθετες υποδομές υδροδότησης, όπως γεωτρήσεις ή μονάδες αφαλάτωσης, το σχετικό κόστος θα μπορούσε να επιβαρύνει τα δημοτικά τέλη και τους λογαριασμούς ύδρευσης.
Ωστόσο, οι ανάγκες σε νερό διαφέρουν ανάλογα με το μέγεθος, την τοποθεσία και την τεχνολογία ψύξης κάθε εγκατάστασης.
Η ΓΣΕΕ ζητά αυστηρούς κανόνες για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων και μεγαλύτερη διαφάνεια στις καταναλώσεις των εγκαταστάσεων.
Ο περιορισμένος ηλεκτρικός χώρος και οι ενεργειακές κοινότητες
Πέρα από το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος, οι δύο οργανώσεις εκφράζουν ανησυχίες και για τη δέσμευση διαθέσιμης ισχύος στο ηλεκτρικό δίκτυο.
Όπως υποστηρίζουν, η κατά προτεραιότητα εξυπηρέτηση μεγάλων data centers θα μπορούσε να περιορίσει τις δυνατότητες σύνδεσης νέων έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας από μικρότερες επιχειρήσεις, αγρότες, δήμους και ενεργειακές κοινότητες.
Η ΓΣΕΕ θεωρεί ότι η αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών πρέπει να γίνεται με τρόπο που να εξασφαλίζει ισότιμη πρόσβαση και να αποτρέπει τη συγκέντρωση διαθέσιμων πόρων σε λίγους μεγάλους επενδυτές.
Στο πλαίσιο αυτό, ζητά να προστατευθεί η δυνατότητα των τοπικών κοινωνιών να αναπτύσσουν δικά τους έργα αυτοπαραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, περιορίζοντας το ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επαγγελματίες.
Οι πέντε παρεμβάσεις που ζητούν ΓΣΕΕ και ΕΕΚΕ
Η ΓΣΕΕ και η Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας τονίζουν ότι δεν αντιτίθενται στην τεχνολογική πρόοδο ή στις επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές.
Ζητούν, ωστόσο, να εφαρμοστεί ένα αυστηρότερο πλαίσιο που θα προστατεύει τους καταναλωτές και θα εξασφαλίζει ουσιαστικά οφέλη για τις περιοχές όπου εγκαθίστανται τα data centers.
Οι βασικές διεκδικήσεις τους συνοψίζονται σε πέντε παρεμβάσεις:
- Προτεραιότητα στη Δίκαιη Μετάβαση
Οι υποδομές και τα διαθέσιμα κονδύλια στις πρώην λιγνιτικές περιοχές να κατευθύνονται κατά προτεραιότητα σε επενδύσεις που δημιουργούν μόνιμες και ποιοτικές θέσεις εργασίας, με ουσιαστικά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες.
- Μηδενική οικονομική επιβάρυνση των νοικοκυριών
Οι επενδυτές να καλύπτουν πλήρως το κόστος σύνδεσης και τις ενεργειακές ανάγκες των εγκαταστάσεών τους, μέσω νέων έργων ΑΠΕ και συστημάτων αποθήκευσης, χωρίς να μεταφέρονται πρόσθετες επιβαρύνσεις στους υπόλοιπους καταναλωτές.
- Προστασία των υδάτινων πόρων
Να απαγορευτεί η χρήση νερού από τα δημόσια δίκτυα ύδρευσης για την ψύξη των εγκαταστάσεων και να καθιερωθεί υποχρεωτική μηνιαία δημοσιοποίηση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και νερού.
- Αυστηρότερες διαδικασίες αδειοδότησης
Να καταργηθούν, σύμφωνα με το αίτημα των οργανώσεων, ειδικές διαδικασίες χωροθέτησης που περιορίζουν τη συμμετοχή των δήμων και των τοπικών κοινωνιών, ενώ ζητείται να μην επιτρέπεται η εγκατάσταση μεγάλων data centers κοντά σε κατοικημένες περιοχές και παραγωγική αγροτική γη.
- Υποχρεωτική κοινωνική ανταποδοτικότητα
Να προβλεφθεί αξιοποίηση της αποβαλλόμενης θερμότητας των εγκαταστάσεων για τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, όπως η δωρεάν τηλεθέρμανση σχολείων, νοσοκομείων και κατοικιών.
Τι προβλέπει το νέο πλαίσιο για τα data centers
Η παρέμβαση των δύο οργανώσεων πραγματοποιείται ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η νομοθετική διαδικασία για το νέο πλαίσιο ανάπτυξης των κέντρων δεδομένων στην Ελλάδα.
Το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που κατατέθηκε στη Βουλή στα τέλη Οκτωβρίου, περιλαμβάνει μεταξύ άλλων πρόβλεψη για την κάλυψη τουλάχιστον του 60% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από νέα έργα ΑΠΕ.
Παράλληλα, προβλέπεται ειδικό ανταποδοτικό τέλος 15.000 ευρώ ανά MW μέγιστης ισχύος ετησίως, με πόρους που θα κατευθύνονται στους οικιακούς καταναλωτές και στους δήμους των περιοχών όπου λειτουργούν οι εγκαταστάσεις.
Το νέο πλαίσιο επιδιώκει επίσης να ενισχύσει την αξιολόγηση των αιτημάτων σύνδεσης, ώστε να δοθεί προτεραιότητα σε επενδύσεις που διαθέτουν μεγαλύτερη ωριμότητα και μπορούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις στο ηλεκτρικό σύστημα.
Ωστόσο, η ΓΣΕΕ και η ΕΕΚΕ ζητούν ακόμη αυστηρότερες δεσμεύσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά τη χρηματοδότηση των απαιτούμενων ενεργειακών υποδομών, την κατανάλωση νερού και τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στα οικονομικά οφέλη.
Η ψηφιακή ανάπτυξη και το κόστος για την κοινωνία
Η ανακοίνωση της ΓΣΕΕ και της ΕΕΚΕ αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα για την αναπτυξιακή στρατηγική της Ελλάδας: πώς οι μεγάλες τεχνολογικές επενδύσεις μπορούν να συνδυαστούν με την προστασία των καταναλωτών και των φυσικών πόρων.
Η ανάπτυξη των data centers μπορεί να ενισχύσει τις ψηφιακές υποδομές, να υποστηρίξει υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης και υπολογιστικού νέφους και να προσελκύσει διεθνή κεφάλαια.
Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί νέες απαιτήσεις για το ηλεκτρικό δίκτυο, την επάρκεια ενέργειας, τη διαχείριση νερού και την αποτελεσματική αξιοποίηση των διαθέσιμων υποδομών.
Για τις δύο οργανώσεις, το βασικό ζητούμενο είναι οι επενδύσεις να συνοδεύονται από μετρήσιμα οφέλη για την απασχόληση και τις τοπικές οικονομίες, χωρίς να προκαλούν δυσανάλογες επιβαρύνσεις στα νοικοκυριά.
Όπως επισημαίνουν, η ψηφιακή μετάβαση πρέπει να υπηρετεί το σύνολο της κοινωνίας, διασφαλίζοντας ότι τα οικονομικά οφέλη δεν θα συγκεντρώνονται αποκλειστικά στους επενδυτές, ενώ το ενεργειακό και περιβαλλοντικό κόστος θα μεταφέρεται στους πολίτες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Παγκόσμιο κραχ στις αγορές: Πώς ο φόβος για πάγωμα των data centers πυροδότησε το sell-off στα τσιπ
- BofA: Η άνοδος του πετρελαίου μπορεί να εκτινάξει τα επιτόκια σε Ευρώπη και ΗΠΑ
- Έλον Μασκ: Έχασε 33 δισ. δολάρια σε μία ημέρα – Παραμένει 490 δισ. πλουσιότερος από τον Τζεφ Μπέζος
- Charlotte Foucteau στο Drive Your Legacy: «Ηγεσία είναι να αφήνεις τους ανθρώπους γύρω σου πιο δυνατούς»
