Καύσωνας και υγεία: 33 παθήσεις συνδέονται με την ακραία ζέστη – Εκτεθειμένα 560 εκατ. παιδιά

• Η ακραία ζέστη συνδέθηκε με 33 διαφορετικές διαγνώσεις, από δερματικά προβλήματα και οξεία νεφρική ανεπάρκεια έως ψυχικές διαταραχές, τροχαία και τραυματισμούς.
• Έως και 560 εκατ. παιδιά ηλικίας έως 9 ετών βιώνουν κάθε χρόνο τουλάχιστον 30 επιπλέον ημέρες θερμικού στρες εξαιτίας της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.
• Στη Μεσόγειο, περίπου 13,2 εκατ. παιδιά εκτίθενται ήδη σε τουλάχιστον έναν επιπλέον μήνα θερμικής καταπόνησης τον χρόνο.

Οι επιπτώσεις της ακραίας ζέστης στην ανθρώπινη υγεία φαίνεται ότι είναι πολύ ευρύτερες από τα γνωστά περιστατικά αφυδάτωσης και θερμοπληξίας.

Νέα επιστημονικά δεδομένα συνδέουν τις πολύ υψηλές θερμοκρασίες με δεκάδες προβλήματα υγείας, μεταξύ των οποίων δερματικές παθήσεις, οξεία νεφρική ανεπάρκεια, ψυχικές και συμπεριφορικές διαταραχές, αλλά ακόμη και τροχαία ατυχήματα και τραυματισμούς.

Την ίδια στιγμή, η κλιματική αλλαγή αυξάνει δραματικά την έκθεση των μικρών παιδιών σε επικίνδυνες συνθήκες ζέστης. Έως και 560 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας έως εννέα ετών εκτίθενται πλέον κάθε χρόνο σε τουλάχιστον έναν επιπλέον μήνα θερμικού στρες.

Τα ευρήματα προκύπτουν από δύο νέες μελέτες που δημοσιεύθηκαν στο Science Advances, οι οποίες εξετάζουν αφενός τις επιπτώσεις της ακραίας ζέστης στην υγεία και αφετέρου τη δυσανάλογη επιβάρυνση που δέχονται τα παιδιά.

Οι 33 διαγνώσεις που συνδέονται με την ακραία ζέστη

Η καταγραφή των ασθενειών που σχετίζονται με τη ζέστη δεν είναι απλή, καθώς στους ιατρικούς φακέλους αναφέρεται συνήθως η πάθηση για την οποία λαμβάνει θεραπεία ένας ασθενής, χωρίς να καταγράφεται απαραίτητα εάν η υψηλή θερμοκρασία συνέβαλε στην εμφάνιση ή την επιδείνωσή της.

Ερευνητές του Northwestern University υιοθέτησαν διαφορετική προσέγγιση, αξιοποιώντας μεθόδους εμπνευσμένες από τη γονιδιωματική έρευνα.

Η ομάδα ανέλυσε 1.803 διαφορετικές διαγνώσεις, οι οποίες καταγράφηκαν σε σχεδόν ένα εκατομμύριο επισκέψεις ενηλίκων σε Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών και μονάδες επείγουσας φροντίδας στο Σικάγο, από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο της περιόδου 2011-2023.

Στο διάστημα αυτό καταγράφηκαν 100 ημέρες ακραίας ζέστης, με θερμοκρασίες ίσες ή υψηλότερες από 33,7 βαθμούς Κελσίου.

Οι επιστήμονες εντόπισαν 33 διαγνώσεις που παρουσίαζαν συσχέτιση με την έκθεση σε ακραία ζέστη.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν δερματικά εξανθήματα και οιδήματα, οξεία νεφρική ανεπάρκεια, πολλαπλή σκλήρυνση, ψυχικές και συμπεριφορικές διαταραχές, τσιμπήματα και δήγματα εντόμων, αλλά και τροχαία ατυχήματα, επιθέσεις και τραυματισμοί με πυροβόλα όπλα.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι συγκεκριμένες συσχετίσεις δεν αποδεικνύουν άμεση αιτιώδη σχέση, δείχνουν όμως ότι οι επιπτώσεις της ζέστης μπορεί να είναι πολύ πιο σύνθετες από όσο θεωρούνταν μέχρι σήμερα.

Πώς η ζέστη επηρεάζει σώμα και μυαλό

Η ακραία θερμοκρασία δεν επιβαρύνει μόνο το σώμα, αλλά μπορεί να επηρεάσει και τη συμπεριφορά και τη γνωστική λειτουργία.

Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει την έκθεση σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες με αυξημένα επίπεδα ευερεθιστότητας και επιθετικότητας.

Όπως εξηγεί ο Ντάνιελ Χόρτον, αναπληρωτής καθηγητής Επιστημών της Γης, του Περιβάλλοντος και των Πλανητών στο Northwestern, όταν οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν σημαντικά, τόσο το σώμα όσο και ο εγκέφαλος βρίσκονται υπό μεγαλύτερη πίεση.

Η θερμική καταπόνηση μπορεί να περιορίσει την προσοχή και να αυξήσει την ευερεθιστότητα, γεγονός που ενδέχεται να συμβάλλει στην αύξηση των ατυχημάτων ή ακόμη και ορισμένων βίαιων περιστατικών.

Τα ευρήματα, σύμφωνα με τους επιστήμονες, δείχνουν ότι τα συστήματα Υγείας θα πρέπει να προετοιμαστούν για ένα πολύ ευρύτερο φάσμα προβλημάτων καθώς εντείνεται η κλιματική αλλαγή.

560 εκατ. παιδιά με έναν επιπλέον μήνα θερμικού στρες

Η δεύτερη μελέτη, από διεθνή ερευνητική ομάδα με επικεφαλής το Vrije Universiteit Brussel, εξετάζει την επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα παιδιά.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των ερευνητών, έως και 560 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας έως εννέα ετών βιώνουν κάθε χρόνο τουλάχιστον 30 επιπλέον ημέρες θερμικού στρες λόγω της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.

Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί περίπου στο 43% των παιδιών αυτής της ηλικιακής ομάδας παγκοσμίως.

Η έκθεση είναι μεγαλύτερη από εκείνη οποιασδήποτε άλλης ηλικιακής ομάδας και σχεδόν τριπλάσια σε σχέση με τα περίπου 190 εκατ. άτομα ηλικίας 60 έως 69 ετών που αντιμετωπίζουν αντίστοιχη πρόσθετη έκθεση.

Γιατί η υγρή ζέστη είναι τόσο επικίνδυνη

Η έρευνα επικεντρώνεται στην υγρή ζέστη, δηλαδή στον συνδυασμό πολύ υψηλών θερμοκρασιών και αυξημένης υγρασίας.

Οι συνθήκες αυτές θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνες, καθώς η υψηλή υγρασία δυσκολεύει την εξάτμιση του ιδρώτα, περιορίζοντας τη δυνατότητα του ανθρώπινου οργανισμού να αποβάλλει θερμότητα.

Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα, επειδή το σώμα τους θερμαίνεται ταχύτερα, ο μηχανισμός εφίδρωσης δεν λειτουργεί με την ίδια αποτελεσματικότητα όπως στους ενήλικες και εξαρτώνται σε μεγαλύτερο βαθμό από τους ενήλικες για μέτρα προστασίας.

Η υπερθέρμανση μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση, θερμοπληξία και άλλες σοβαρές επιπλοκές, ενώ οι ερευνητές επισημαίνουν πιθανές επιπτώσεις ακόμη και στη μάθηση και τη γνωστική ανάπτυξη.

Σχεδόν τριπλάσια η έκθεση σε παρατεταμένη ζέστη

Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή έχει σχεδόν τριπλασιάσει τον αριθμό των παιδιών που εκτίθενται σε τουλάχιστον 150 ημέρες θερμικού στρες τον χρόνο.

Σε έναν κόσμο χωρίς την επίδραση της κλιματικής αλλαγής, περίπου 120 εκατ. παιδιά, ή το 9%, θα αντιμετώπιζαν αυτή την έκθεση.

Σήμερα ο αριθμός έχει φτάσει περίπου τα 350 εκατ. παιδιά, δηλαδή το 27% της συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η εικόνα θα επιδεινωθεί όσο αυξάνεται η παγκόσμια θερμοκρασία.

Σε ένα σενάριο υπερθέρμανσης κατά 1,5 βαθμούς Κελσίου, περίπου 620 εκατ. παιδιά, ή το 49%, εκτιμάται ότι θα βιώνουν τουλάχιστον έναν επιπλέον μήνα θερμικού στρες κάθε χρόνο.

Με αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2 βαθμούς Κελσίου, ο αριθμός προβλέπεται να φτάσει τα 650 εκατ. παιδιά.

Η Μεσόγειος στο επίκεντρο της θερμικής επιβάρυνσης

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και τα στοιχεία για τη Μεσόγειο.

Περίπου 13,2 εκατ. παιδιά, που αντιστοιχούν στο 19% του παιδικού πληθυσμού της περιοχής, εκτίθενται σήμερα σε τουλάχιστον έναν επιπλέον μήνα θερμικού στρες.

Σε ένα σενάριο υπερθέρμανσης κατά 1,5 βαθμούς Κελσίου, ο αριθμός εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στα 15,8 εκατ. παιδιά, ενώ με άνοδο κατά 2 βαθμούς θα μπορούσε να φτάσει τα 21,1 εκατ., ή περίπου το 40%.

Οι μεγαλύτερες αυξήσεις της υγρής ζέστης καταγράφονται στις τροπικές περιοχές και στις οικονομικά ασθενέστερες χώρες, όπου οι πληθυσμοί είναι νεότεροι και οι δυνατότητες προστασίας από την ακραία θερμοκρασία συχνά περιορισμένες.

Η νότια και νοτιοανατολική Ασία, καθώς και η δυτική Αφρική, συγκεντρώνουν σήμερα τον μεγαλύτερο αριθμό παιδιών που εκτίθενται σε επικίνδυνα επίπεδα θερμικού στρες.