Ο «φόρος» της ενσυναίσθησης: Γιατί οι γυναίκες μάνατζερς κινδυνεύουν περισσότερο από burnout

• Το «empathy tax» ή «φόρος ενσυναίσθησης» περιγράφει την αόρατη συναισθηματική εργασία που επωμίζονται κυρίως οι γυναίκες μάνατζερ.
• Έρευνα του Harvard Business School δείχνει ότι περισσότερες από 8 στις 10 γυναίκες σε διοικητικές θέσεις αφιερώνουν πάνω από το 30% του χρόνου τους στη συναισθηματική υποστήριξη των ομάδων τους.
• Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αναγνώριση και ανταμοιβή αυτής της εργασίας είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση του burnout και τη δημιουργία πιο υγιών εργασιακών περιβαλλόντων.

Η ενσυναίσθηση θεωρείται πλέον απαραίτητο χαρακτηριστικό της σύγχρονης ηγεσίας. Ωστόσο, πίσω από αυτή τη θετική εικόνα κρύβεται ένα αόρατο φορτίο, το οποίο πέφτει δυσανάλογα στις γυναίκες μάνατζερ, που καθημερινά καλούνται να λειτουργούν όχι μόνο ως προϊστάμενες, αλλά και ως ψυχολόγοι, μέντορες και συναισθηματικά στηρίγματα των ομάδων τους.

Οι ειδικοί αποκαλούν το φαινόμενο «φόρο ενσυναίσθησης» ή αλλιώς empathy tax: την αόρατη εργασία της διαχείρισης των συναισθημάτων των συναδέλφων, της απορρόφησης του άγχους τους και της διατήρησης της ψυχολογικής ισορροπίας μέσα στον εργασιακό χώρο. Παρότι σπάνια αναγνωρίζεται επίσημα, η επιβάρυνση αυτή συνδέεται όλο και περισσότερο με την επαγγελματική εξουθένωση (burnout), ιδιαίτερα στις γυναίκες που κατέχουν διοικητικές θέσεις.

Όταν η προϊσταμένη γίνεται… ψυχοθεραπεύτρια

Η Έιμι Γιανγκ, στέλεχος ανθρώπινου δυναμικού στο Λονδίνο, συνειδητοποίησε αρκετά χρόνια αργότερα ότι είχε αναλάβει έναν ρόλο που κανείς δεν της είχε ποτέ αναθέσει.

Επιστρέφοντας από άδεια μητρότητας τον Μάρτιο του 2020, την περίοδο που ξέσπασε η πανδημία, περίμενε ότι το μεγαλύτερο μέρος της συναισθηματικής της ενέργειας θα ήταν αφιερωμένο στη νεογέννητη κόρη της. Αντί γι’ αυτό, βρέθηκε να στηρίζει ψυχολογικά τους εργαζομένους της ομάδας της.

Ως η πιο υψηλόβαθμη γυναίκα του τμήματος, έγινε το πρόσωπο στο οποίο απευθύνονταν οι συνάδελφοί της για να συζητήσουν φόβους, αβεβαιότητες, προσωπικά προβλήματα και επαγγελματικές συγκρούσεις.

«Εξωτερικά φαινόταν πως όλα πήγαιναν εξαιρετικά, επειδή όλοι με εμπιστεύονταν. Στην πραγματικότητα όμως κανείς δεν με ρωτούσε αν ήμουν καλά», λέει σήμερα, αναγνωρίζοντας ότι αυτή η συνεχής συναισθηματική επιβάρυνση αποτέλεσε «την ιδανική συνταγή για burnout».

Η ενσυναίσθηση έγινε απαίτηση μετά την πανδημία

Η πανδημία άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται οι επιχειρήσεις την ηγεσία. Εταιρείες και διευθύνοντες σύμβουλοι άρχισαν να δίνουν έμφαση στην ψυχική υγεία των εργαζομένων, ζητώντας από τα στελέχη να δείχνουν μεγαλύτερη κατανόηση και συναισθηματική υποστήριξη.

Έξι χρόνια αργότερα, όμως, η ανάγκη αυτή όχι μόνο δεν έχει μειωθεί, αλλά έχει ενταθεί. Οι απολύσεις, η αβεβαιότητα για την οικονομία, η είσοδος της τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία και η μειωμένη εργασιακή ασφάλεια έχουν αυξήσει ακόμη περισσότερο τις προσδοκίες των εργαζομένων απέναντι στους προϊσταμένους τους.

Το αποτέλεσμα είναι να έχουν θολώσει τα όρια ανάμεσα στη διοίκηση ανθρώπινου δυναμικού και στη διαρκή συναισθηματική υποστήριξη.

Γιατί το βάρος πέφτει κυρίως στις γυναίκες

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι γυναίκες επωμίζονται δυσανάλογα αυτή την «αόρατη εργασία», εξαιτίας βαθιά ριζωμένων κοινωνικών στερεοτύπων που τις θέλουν πιο φροντιστικές και πιο διαθέσιμες συναισθηματικά.

Η καθηγήτρια Μπόμπι Τόμασον, από το Pepperdine Graziadio Business School, εξηγεί ότι πρόκειται για μια μορφή «καλοπροαίρετου σεξισμού» (benevolent sexism), σύμφωνα με την οποία οι γυναίκες θεωρούνται εκ φύσεως πιο συμπονετικές και πρόθυμες να φροντίσουν τους άλλους.

Το πρόβλημα είναι ότι όλος αυτός ο χρόνος και η ενέργεια αφαιρούνται από τη δική τους επαγγελματική εξέλιξη. Όπως σημειώνει η σύμβουλος επιχειρήσεων Γκαμπριέλε Γκάιστ, πολλές γυναίκες έχουν μάθει να θεωρούν αυτή τη συμπεριφορά φυσικό κομμάτι του ρόλου τους, χωρίς καν να αναρωτιούνται αν θα έπρεπε να ισχύει.

Μία ημέρα αφιερωμένη στη φροντίδα των άλλων

Έρευνα του Harvard Business School, στην οποία συμμετείχαν περισσότερες από 350 γυναίκες σε διοικητικές θέσεις, έδειξε ότι πάνω από το 80% αφιερώνει τουλάχιστον το 30% του εβδομαδιαίου χρόνου εργασίας σε δραστηριότητες όπως:

• ακρόαση προβληματισμών συναδέλφων,
• ψυχολογική υποστήριξη,
• ενθάρρυνση εργαζομένων,
• διαχείριση συγκρούσεων,
• παρακολούθηση της ψυχολογικής κατάστασης της ομάδας.

Με άλλα λόγια, αφιερώνουν περισσότερο από μία εργάσιμη ημέρα κάθε εβδομάδα σε καθήκοντα που θυμίζουν περισσότερο ψυχολόγο παρά μάνατζερ.

Η ερευνήτρια του Harvard Ντίπα Πουρουσόθαμαν περιγράφει χαρακτηριστικά τις γυναίκες ως «τη συναισθηματική υποδομή της σύγχρονης εργασίας».

Όταν η αγορά ζητά σκληρούς ηγέτες

Την ίδια στιγμή, πολλές μεγάλες επιχειρήσεις προωθούν ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλο ηγεσίας.

Στελέχη όπως ο διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζούκερμπεργκ, έχουν υποστηρίξει δημόσια ότι οι επιχειρήσεις χρειάζονται περισσότερη «αρρενωπή ενέργεια», ανταγωνιστικότητα και αποφασιστικότητα.

Παρόμοια μηνύματα έχουν σταλεί και από στελέχη εταιρειών όπως η AT&T, η JPMorgan Chase και επενδυτές της Silicon Valley, οι οποίοι δίνουν έμφαση στην ένταση, την παραγωγικότητα και την ανθεκτικότητα.

Αυτή η αντίφαση δημιουργεί, σύμφωνα με τους ειδικούς, ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για τους μάνατζερ: από τη μία καλούνται να στηρίζουν ψυχολογικά τους εργαζομένους και από την άλλη αξιολογούνται σε ένα επιχειρηματικό περιβάλλον που ανταμείβει κυρίως τη σκληρότητα και την ταχύτητα λήψης αποφάσεων.

Η λύση δεν είναι να σταματήσει η ενσυναίσθηση

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η λύση δεν είναι οι γυναίκες να γίνουν λιγότερο υποστηρικτικές.

Αντίθετα, υποστηρίζουν ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να αναγνωρίσουν επίσημα αυτή την αόρατη εργασία, να τη συμπεριλάβουν στην αξιολόγηση των στελεχών και να την ανταμείβουν όπως κάθε άλλη δεξιότητα ηγεσίας.

Άλλωστε, έρευνα της EY έχει δείξει ότι οι εργαζόμενοι που αισθάνονται πως οι προϊστάμενοί τους επιδεικνύουν ενσυναίσθηση εμφανίζουν υψηλότερη παραγωγικότητα, μεγαλύτερη δέσμευση προς τον οργανισμό και αυξημένη διάθεση για καινοτομία.

Το πραγματικό ζητούμενο, σύμφωνα με τους ερευνητές, δεν είναι να περιοριστεί η ενσυναίσθηση, αλλά να πάψει να θεωρείται μια «αόρατη» υποχρέωση που βαραίνει κυρίως τις γυναίκες και να αντιμετωπιστεί ως μια ουσιαστική δεξιότητα ηγεσίας με πραγματική αξία για τις επιχειρήσεις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• AI και οικονομική αβεβαιότητα αλλάζουν τον χάρτη της εργασίας – Ποια επαγγέλματα προσφέρουν τη μεγαλύτερη ασφάλεια
• Έρευνα IWG: Η ευέλικτη εργασία «αντίδοτο» στο αυξημένο κόστος του καλοκαιριού για τους εργαζόμενους γονείς
• CEO αποκαλύπτει τα 4 χαρακτηριστικά που την κάνουν να προσλαμβάνει κάποιον «αμέσως»