Ο νέος «χάρτης» του χρυσού: Γιατί οι κεντρικές τράπεζες μοιράζουν τα αποθέματά τους

• Το 57% των κεντρικών τραπεζών διατηρεί μέρος του χρυσού του στην Τράπεζα της Αγγλίας και το 14% στη Fed της Νέας Υόρκης.
• Οι νομικοί και πολιτικοί κίνδυνοι ενισχύουν τη διασπορά των αποθεμάτων μεταξύ περισσότερων χωρών.
• Η Goldman Sachs προβλέπει τιμή χρυσού 4.900 δολαρίων ανά ουγκιά στο τέλος του 2026.

Οι κεντρικές τράπεζες εξακολουθούν να αυξάνουν τα αποθέματά τους σε χρυσό. Τώρα, όμως, επανεξετάζουν και ένα δεύτερο, εξίσου κρίσιμο ερώτημα: σε ποια χώρα πρέπει να τον φυλάσσουν.

Η Τράπεζα της Αγγλίας και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Νέας Υόρκης παραμένουν οι κυριότεροι διεθνείς θεματοφύλακες. Σύμφωνα με έρευνα του World Gold Council, το 57% των κεντρικών τραπεζών που συμμετείχαν διατηρούν μέρος των αποθεμάτων τους στην Τράπεζα της Αγγλίας, καθιστώντας το Λονδίνο τον δημοφιλέστερο προορισμό φύλαξης στο εξωτερικό.

Η Fed της Νέας Υόρκης ακολουθεί με ποσοστό 14%. Άλλες επιλογές είναι η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών στην Ελβετία και η Τράπεζα της Γαλλίας, ενώ η Κίνα επιχειρεί να αναδειχθεί σε εναλλακτικό διεθνές κέντρο.

Η Goldman Sachs επισημαίνει, πάντως, ότι η νέα τάση δεν είναι η πλήρης αποχώρηση από το Λονδίνο ή τη Νέα Υόρκη. Είναι η κατανομή των ράβδων μεταξύ περισσότερων χωρών, ώστε να περιορίζεται η εξάρτηση από μία κυβέρνηση, ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα ή μία έννομη τάξη.

Γιατί κυριαρχούν Λονδίνο και Νέα Υόρκη

Τα δύο μεγάλα χρηματοπιστωτικά κέντρα προσφέρουν ένα πλεονέκτημα που δύσκολα μπορεί να αναπαραχθεί: Άμεση πρόσβαση σε βαθιές και ιδιαίτερα ρευστές αγορές.

Οι ράβδοι που φυλάσσονται εκεί βρίσκονται ήδη ενταγμένες σε μεγάλα δίκτυα διακανονισμού. Αυτό επιτρέπει στις κεντρικές τράπεζες να τις πωλούν, να τις ανταλλάσσουν ή να τις χρησιμοποιούν σε χρηματοδοτικές συναλλαγές χωρίς να απαιτείται νέα μεταφορά και πιστοποίηση.

Παράλληλα, μπορούν να αξιοποιούν τα αποθέματά τους για την άντληση ρευστότητας σε δολάρια ή να αποκτούν έσοδα μέσω της εκμίσθωσης χρυσού.

Η φύλαξη σε ένα διεθνές χρηματοπιστωτικό κέντρο, επομένως, δεν προσφέρει μόνο ασφάλεια. Μετατρέπει ένα κατά τα άλλα αδρανές περιουσιακό στοιχείο σε άμεσα αξιοποιήσιμο απόθεμα ρευστότητας.

Όταν το θησαυροφυλάκιο γίνεται πολιτικό όπλο

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, έγινε σαφές ότι τα κρατικά περιουσιακά στοιχεία που φυλάσσονται στο εξωτερικό μπορούν να αποκλειστούν ή να δεσμευθούν όταν αλλάξουν οι πολιτικές και διπλωματικές συνθήκες.

Η Goldman Sachs αναφέρεται στη διαμάχη που άρχισε το 2018 γύρω από τα αποθέματα χρυσού της Βενεζουέλας στην Τράπεζα της Αγγλίας. Η πρόσβαση στις ράβδους εξελίχθηκε σε πολύχρονη νομική και πολιτική σύγκρουση, συνδεδεμένη με το ζήτημα της αναγνώρισης της νόμιμης κυβέρνησης της χώρας.

Καθοριστική καμπή αποτέλεσε και το πάγωμα ρωσικών συναλλαγματικών αποθεμάτων το 2022. Παρότι η υπόθεση δεν αφορούσε αποκλειστικά χρυσό, υπενθύμισε στις κεντρικές τράπεζες ότι η πρόσβαση σε περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό εξαρτάται τελικά και από τις αποφάσεις των κρατών στα οποία φυλάσσονται.

Για χώρες που φοβούνται μελλοντικές κυρώσεις ή πολιτικές συγκρούσεις, η συγκέντρωση του συνόλου των αποθεμάτων σε ένα δυτικό χρηματοπιστωτικό κέντρο αποτελεί πλέον μετρήσιμο κίνδυνο.

Γιατί δεν επιστρέφει όλος ο χρυσός στο εσωτερικό

Η απλούστερη απάντηση θα ήταν ο επαναπατρισμός όλων των ράβδων. Στην πράξη, όμως, η αποκλειστική φύλαξη εντός της χώρας δημιουργεί διαφορετικά προβλήματα.

Οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να επωμιστούν το κόστος των θησαυροφυλακίων, της φυσικής ασφάλειας, της ασφάλισης και των διαρκών ελέγχων. Τα αποθέματα μπορεί επίσης να εκτεθούν σε εσωτερική πολιτική αστάθεια, ένοπλες συγκρούσεις ή άλλους τοπικούς κινδύνους.

Κυρίως, ο χρυσός που βρίσκεται μακριά από τις βασικές διεθνείς αγορές δεν μπορεί να αξιοποιηθεί με την ίδια ταχύτητα. Η μεταφορά του είναι δαπανηρή, ενώ ενδέχεται να απαιτηθεί εκ νέου πιστοποίηση προτού γίνει αποδεκτός σε διεθνείς συναλλαγές.

Η λύση που κερδίζει έδαφος είναι ένα μεικτό μοντέλο: μέρος του χρυσού στο εσωτερικό για κυριαρχία και ασφάλεια, μέρος σε μεγάλα κέντρα για ρευστότητα και ένα επιπλέον τμήμα σε εναλλακτικούς θεματοφύλακες για γεωγραφική και νομική διαφοροποίηση.

Η Κίνα διεκδικεί ρόλο θεματοφύλακα

Η προσπάθεια της Κίνας να εξελιχθεί σε διεθνή προορισμό φύλαξης εντάσσεται στην ευρύτερη επιδίωξή της να περιορίσει την κυριαρχία του δυτικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Για κεντρικές τράπεζες χωρών που διατηρούν στενές εμπορικές σχέσεις με το Πεκίνο ή ανησυχούν για πιθανές δυτικές κυρώσεις, η αποθήκευση μέρους των αποθεμάτων τους στην Κίνα μπορεί να λειτουργήσει ως γεωπολιτική αντιστάθμιση.

Το Πεκίνο δεν μπορεί ακόμη να προσφέρει το βάθος και τη ρευστότητα των αγορών του Λονδίνου και της Νέας Υόρκης. Μπορεί, όμως, να αποτελέσει έναν επιπλέον κόμβο σε έναν πιο κατακερματισμένο παγκόσμιο χάρτη φύλαξης του χρυσού.

Αγορές 57 τόνων μέσα σε έναν μήνα

Η αλλαγή στη γεωγραφία των αποθεμάτων συμπίπτει με νέα επιτάχυνση των αγορών από τις κεντρικές τράπεζες.

Η Goldman Sachs εκτιμά ότι τον Ιούνιο αποκτήθηκαν συνολικά 57 τόνοι χρυσού, έναντι μέσου μηνιαίου ρυθμού 17 τόνων. Η Κίνα ήταν ο μεγαλύτερος αναγνωρίσιμος αγοραστής, με εκτιμώμενες αγορές 40 τόνων.

Την ίδια περίοδο καταγράφηκε εισαγωγή 32 τόνων χρυσού στο Λονδίνο. Η αμερικανική τράπεζα εκτιμά ότι οι ποσότητες αυτές συνδέονται με μεταφορές μεταξύ θεματοφυλάκων και όχι με επικείμενες πωλήσεις.

Την εκτίμηση ενισχύει το γεγονός ότι τα αποθέματα ξένων επίσημων φορέων στην Τράπεζα της Αγγλίας αυξήθηκαν κατά 98 τόνους μέσα στον ίδιο μήνα.

Ο στόχος των 4.900 δολαρίων

Η Goldman Sachs εκτιμά ότι η διαφοροποίηση των τοποθεσιών φύλαξης θα αποτελέσει πολυετή τάση. Διατηρεί, παράλληλα, την πρόβλεψή της ότι η τιμή του χρυσού θα φθάσει τα 4.900 δολάρια ανά ουγκιά έως το τέλος του 2026.

Η εκτίμηση βασίζεται, μεταξύ άλλων, στην πρόβλεψη ότι οι κεντρικές τράπεζες θα αγοράζουν κατά μέσο όρο 50 τόνους χρυσού τον μήνα μέσα στο έτος.

Οι αγορές αυτές δεν αποτυπώνουν μόνο την επιθυμία προστασίας απέναντι στον πληθωρισμό ή στις νομισματικές διακυμάνσεις. Αντανακλούν μια βαθύτερη μεταβολή: σε έναν κόσμο αυξανόμενων κυρώσεων και γεωπολιτικών συγκρούσεων, οι κυβερνήσεις δεν εξετάζουν πλέον μόνο την αξία των αποθεμάτων τους, αλλά και το εάν θα μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αυτά όταν τα χρειαστούν.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Φορολογικό ημερολόγιο: Τι πρέπει να πληρωθεί έως το τέλος Αυγούστου
• «Καίνε» τα καύσιμα – Τι θα κρίνει τις αποφάσεις για την επιδότηση του Σεπτεμβρίου
• CNN: Το σχέδιο ΗΠΑ και συμμάχων με τα «σκοτεινά» δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ
• Το μεγάλο σχέδιο για το στεγαστικό: Πώς η κυβέρνηση θέλει να ανοίξει 880.000 κλειστά σπίτια