Ο κόσμος «μπαίνει στην πρίζα»: Πού ανοίγει το επόμενο μεγάλο ενεργειακό στοίχημα

Η επόμενη μεγάλη ενεργειακή κούρσα θα κριθεί στην ικανότητα των οικονομιών να παράγουν, να μεταφέρουν και να αξιοποιούν περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια. Από τα αυτοκίνητα και τη βιομηχανία μέχρι τα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης, η ζήτηση ρεύματος δημιουργεί ανάγκες για νέες υποδομές και αναδιαμορφώνει τον χάρτη των επενδύσεων.

Ο Φατίχ Μπιρόλ, επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, περιγράφει αυτή τη μεταβολή ως είσοδο στην «εποχή του ηλεκτρισμού». Μιλώντας στον Guardian από τη διάσκεψη COP31 στην Αττάλεια, εκτίμησε ότι την επόμενη δεκαετία θα προστεθούν παγκοσμίως περίπου 12.000 γιγαβάτ ηλεκτροπαραγωγικής ισχύος, έναντι περίπου 5.000 γιγαβάτ την προηγούμενη.

Πρόκειται για υπερδιπλάσιες προσθήκες ισχύος, σύμφωνα με μια εκτίμηση που ο ίδιος χαρακτηρίζει συντηρητική. Το μέγεθος αποτυπώνει τη δυναμικότητα παραγωγής που αναμένεται να εγκατασταθεί, όχι την ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που θα παραχθεί.

Ηλεκτρικά αυτοκίνητα, AI και κλιματισμός αλλάζουν τη ζήτηση

Τρεις εξελίξεις ενισχύουν τη δυναμική του ηλεκτρισμού. Ο εξηλεκτρισμός των μεταφορών, η ανάπτυξη των data centers και οι αυξανόμενες ανάγκες ψύξης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε ο Μπιρόλ, οι πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων εκτός Κίνας αυξήθηκαν κατά 60% τους τελευταίους εννέα μήνες. Ο ίδιος εκτιμά ότι περίπου το ένα τρίτο των αυτοκινήτων που θα πωληθούν παγκοσμίως φέτος θα είναι ηλεκτρικά, ενώ η επέκταση της ηλεκτροκίνησης στα φορτηγά μπορεί να περιορίσει περαιτέρω την κατανάλωση πετρελαίου.

Παράλληλα, οι υποδομές τεχνητής νοημοσύνης αυξάνουν τις ανάγκες για ηλεκτρική ισχύ. Στην ίδια κατεύθυνση λειτουργεί η χρήση κλιματιστικών, καθώς οι υψηλότερες θερμοκρασίες και οι καύσωνες εντείνουν τη ζήτηση ψύξης.

Η μεταβολή αφορά, επομένως, πολλούς κλάδους ταυτόχρονα. Στην ανάλυσή του για τον εξηλεκτρισμό, ο ΔΟΕ καταγράφει επίσης τον ρόλο των αντλιών θερμότητας και των ηλεκτρικών εφαρμογών στη βιομηχανία.

Το 35% που θέλει να γίνει σήμα προς τους επενδυτές

Στο επίκεντρο της COP31 βρίσκεται η πρωτοβουλία «35 by 35», με στόχο η ηλεκτρική ενέργεια να καλύπτει το 35% της παγκόσμιας τελικής ενεργειακής κατανάλωσης έως το 2035.

Πρόκειται για συλλογική επιδίωξη που προωθεί η προεδρία της διάσκεψης, μέσω εθνικών πολιτικών και δράσεων. Δεν σημαίνει ότι έχει ήδη θεσπιστεί ένας ενιαίος, δεσμευτικός κανόνας για όλες τις χώρες. Η Βρετανία ανακοίνωσε στις 12 Νοεμβρίου τη στήριξή της στην πρωτοβουλία.

Σύμφωνα με τον ΔΟΕ, το σημερινό μερίδιο του ηλεκτρισμού βρίσκεται περίπου στο 23%. Ο οργανισμός εκτιμά ότι οι διαθέσιμες τεχνολογίες μπορούν να το αυξήσουν με οικονομικά ανταγωνιστικό τρόπο στο 33% έως το 2035, ακόμη και με τις ενεργειακές τιμές που ίσχυαν πριν από την πρόσφατη κρίση εφοδιασμού.

Για τον Μπιρόλ, μια ευρεία πολιτική δέσμευση θα έδινε μεγαλύτερη ορατότητα στις αγορές: οι επιχειρήσεις θα μπορούσαν να σχεδιάσουν επενδύσεις γνωρίζοντας ότι οι κυβερνήσεις επιδιώκουν να αυξήσουν τη χρήση ηλεκτρισμού στις μεταφορές, στα κτίρια και στην παραγωγή.

Η ευκαιρία βρίσκεται και στα δίκτυα

Η προσθήκη μονάδων ηλεκτροπαραγωγής αποτελεί μόνο ένα μέρος της απαιτούμενης επένδυσης. Για να φτάσει το ρεύμα εκεί όπου χρειάζεται, απαιτούνται δίκτυα μεταφοράς και διανομής, αποθήκευση και μεγαλύτερη ευελιξία του συστήματος.

Αυτές οι ανάγκες βρέθηκαν και στις προπαρασκευαστικές συζητήσεις του ΔΟΕ με την COP31, μαζί με την πρόσβαση των αναπτυσσόμενων οικονομιών σε χρηματοδότηση.

Η επιχειρηματική προοπτική εκτείνεται έτσι από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στον εξοπλισμό δικτύων, στις μπαταρίες, στις υποδομές φόρτισης και στις τεχνολογίες εξοικονόμησης. Η ταχύτητα ανάπτυξής τους θα επηρεάσει και το πόσο γρήγορα μπορούν να ηλεκτροδοτηθούν νέες βιομηχανικές εγκαταστάσεις ή data centers.

Το στοίχημα της τιμής και της ασφάλειας

Οι διακυμάνσεις των ορυκτών καυσίμων και οι διαταραχές εφοδιασμού, όπως εκείνες που συνδέονται με τον πόλεμο στο Ιράν, ενισχύουν το ενδιαφέρον για μεγαλύτερη αξιοποίηση εγχώριων ενεργειακών πόρων.

Ωστόσο, ο εξηλεκτρισμός δεν εγγυάται αυτομάτως φθηνότερη ή καθαρότερη ενέργεια. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από τον τρόπο παραγωγής του ρεύματος, το κόστος των υποδομών και την αποδοτικότητα των συσκευών που το χρησιμοποιούν.

Ο ΔΟΕ επισημαίνει ότι μια ηλεκτρική τεχνολογία μπορεί να παρέχει την ίδια υπηρεσία με λιγότερη ενέργεια: χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αντλία θερμότητας έναντι ενός συμβατικού λέβητα. Επομένως, η σύγκριση κόστους χρειάζεται να εξετάζει τη συνολική χρήση και όχι μόνο την τιμή ανά κιλοβατώρα.

Η «εποχή του ηλεκτρισμού» περιγράφει την κατεύθυνση της αλλαγής. Τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθούν να καλύπτουν μεγάλο μέρος των ενεργειακών αναγκών και να χρησιμοποιούνται στην ηλεκτροπαραγωγή. Το μεγάλο τεστ είναι πόσο γρήγορα μπορούν οι επενδύσεις να μετατρέψουν την αυξανόμενη ζήτηση ρεύματος σε αξιόπιστη και προσιτή ενέργεια για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Τζένσεν Χουάνγκ: Από ένα εστιατόριο το 1993 σε μια αυτοκρατορία 4 τρισ. δολαρίων
• Ο λογαριασμός των 13,87 δισ. ευρώ – Ποιοι σηκώνουν το βάρος της φορολογίας εισοδήματος
• Ποιοι αθλητές «πουλάνε» περισσότερο το 2026: Το ιστορικό ρεκόρ του Γιάννη Αντετοκούνμπο
• DBRS: Πώς η Ελλάδα εκτόξευσε τα φορολογικά έσοδα και τα πρωτογενή πλεονάσματα