Παγκόσμιο «ράλι» εξοπλισμών: Στα 2,9 τρισ. δολάρια οι στρατιωτικές δαπάνες – Ποιοι οδηγούν την κούρσα
- Η παγκόσμια αβεβαιότητα μεταφράζεται σε διαρκή αύξηση στρατιωτικών δαπανών, που το 2025 άγγιξαν τα 2,9 τρισ. δολάρια, με ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία να συγκεντρώνουν πάνω από το 50% του συνόλου.
- Η Ευρώπη καταγράφει τη μεγαλύτερη άνοδο λόγω Ουκρανίας και γεωπολιτικών πιέσεων, ενώ η Ασία επιταχύνει λόγω Κίνας και περιφερειακών εντάσεων, διαμορφώνοντας ένα νέο παγκόσμιο ισοζύγιο ισχύος.
Η παγκόσμια οικονομία μπαίνει ολοένα και πιο βαθιά σε μια περίοδο έντονης στρατιωτικοποίησης, καθώς οι συνολικές δαπάνες για άμυνα έφθασαν τα 2,9 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2025, σύμφωνα με στοιχεία του SIPRI. Πρόκειται για την ενδέκατη διαδοχική χρονιά αύξησης, σε μια εξέλιξη που αποτυπώνει την ένταση των διεθνών συγκρούσεων και την αυξανόμενη αίσθηση ανασφάλειας μεταξύ κρατών.
Οι τρεις μεγαλύτεροι «παίκτες» – οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα και η Ρωσία – συγκέντρωσαν πάνω από το μισό των συνολικών δαπανών, με 1,48 τρισεκατομμύρια δολάρια. Παρά τη μείωση κατά 7,5% των αμερικανικών δαπανών, που συνδέεται με τη μη έγκριση νέων πακέτων βοήθειας προς την Ουκρανία, η συνολική τάση παραμένει ανοδική, με τις προβλέψεις να δείχνουν επιστροφή σε επίπεδα άνω του 1 τρισ. δολαρίων ήδη από το 2026.
Τον κύριο ρόλο στην αύξηση των δαπανών ανέλαβε η Ευρώπη, όπου οι στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 14%, φθάνοντας τα 864 δισ. δολάρια. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η σταδιακή μετατόπιση ευθυνών από τις ΗΠΑ προς τις ευρωπαϊκές χώρες λειτουργούν ως βασικοί επιταχυντές. Ενδεικτικά, η Γερμανία αύξησε τις δαπάνες της κατά 24%, ενώ η Ισπανία κατέγραψε άνοδο 50%, ξεπερνώντας το όριο του 2% του ΑΕΠ για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες.
Παράλληλα, η Ρωσία συνέχισε να ενισχύει τον αμυντικό της προϋπολογισμό, φθάνοντας τα 190 δισ. δολάρια, ενώ η Ουκρανία δαπανά πλέον το 40% του ΑΕΠ της για άμυνα – ένα από τα υψηλότερα ποσοστά παγκοσμίως, που αποτυπώνει την ένταση της σύγκρουσης.
Στην Ασία και την Ωκεανία, οι στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 8,5%, αγγίζοντας τα 681 δισ. δολάρια – τη μεγαλύτερη άνοδο από το 2009. Η Κίνα παραμένει ο βασικός μοχλός, αυξάνοντας τις δαπάνες της για τρίτη συνεχόμενη δεκαετία, ενώ χώρες όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν ενισχύουν τους προϋπολογισμούς τους ως απάντηση σε αυτό που εκλαμβάνουν ως αυξανόμενη κινεζική επιρροή.
Αντίθετα, στη Μέση Ανατολή η εικόνα ήταν πιο συγκρατημένη, με οριακή αύξηση 0,1%, παρά τις εντάσεις στην περιοχή. Το Ισραήλ και το Ιράν κατέγραψαν μικρές μειώσεις, αν και σε μακροπρόθεσμη βάση οι δαπάνες παραμένουν αυξημένες.
Η συνολική εικόνα αποτυπώνει μια σαφή μετατόπιση: το «στρατιωτικό βάρος» – δηλαδή το ποσοστό του παγκόσμιου ΑΕΠ που κατευθύνεται στην άμυνα – βρίσκεται πλέον στο υψηλότερο επίπεδο από το 2009. Όπως σημειώνουν οι αναλυτές, πρόκειται για ένδειξη ότι η διεθνής τάξη εισέρχεται σε μια νέα φάση, όπου η ασφάλεια αποκτά προτεραιότητα έναντι της οικονομικής αποδοτικότητας.
