Πετρέλαιο: Ανατροπή στην παγκόσμια αγορά – Από το έλλειμμα σε πλεόνασμα 1,7 εκατ. βαρελιών την ημέρα

• Πλεόνασμα περίπου 1,7 εκατ. βαρελιών ημερησίως αναμένει ο IEA για το τελευταίο τρίμηνο του 2026, ανατρέποντας τις προηγούμενες εκτιμήσεις για έλλειμμα.
• Στα 18,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως έφτασαν οι εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο τον Οκτώβριο, ανακτώντας το 74% των προπολεμικών επιπέδων.
• Πτώση άνω του 30% από τα υψηλά του Οκτωβρίου κατέγραψαν οι τιμές αναφοράς του αργού, ενώ η παγκόσμια ζήτηση αναμένεται να μειωθεί κατά 2,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026.

Σε τροχιά πλεονάσματος προσφοράς επιστρέφει η παγκόσμια αγορά πετρελαίου, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, καθώς η ανάκαμψη των εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο αποδεικνύεται ταχύτερη από την αντίστοιχη ανάκαμψη της ζήτησης.

Σύμφωνα με τη μηνιαία έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) για τον Νοέμβριο του 2026, η σημαντική ενίσχυση της παραγωγής και των εξαγωγών από τη Μέση Ανατολή αλλάζει τα δεδομένα σε μια αγορά που τους προηγούμενους μήνες αντιμετώπιζε σοβαρές ελλείψεις.

Ο οργανισμός προβλέπει ότι η παγκόσμια προσφορά θα ξεπεράσει τη ζήτηση κατά περίπου 1,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως στο τέταρτο τρίμηνο, έναντι ελλείμματος που αναμενόταν προηγουμένως.

Η εξέλιξη αυτή έχει ήδη αποτυπωθεί στην πορεία των τιμών, με το πετρέλαιο να καταγράφει σημαντικές απώλειες από τα υψηλά επίπεδα του Οκτωβρίου.

Πώς η αγορά πέρασε από το έλλειμμα στο πλεόνασμα

Ο IEA διαπιστώνει ότι η προσφορά πετρελαίου ανακάμπτει με ιδιαίτερα γρήγορο ρυθμό, παρά τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και τις επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και δεξαμενόπλοια.

Τον Οκτώβριο, η παγκόσμια προσφορά αυξήθηκε κατά 2,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, φτάνοντας τα 105,4 εκατ. βαρέλια.

Από τον Αύγουστο, η συνολική αύξηση ανέρχεται σε 5,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, περιορίζοντας σημαντικά τις απώλειες παραγωγής που είχαν προκαλέσει οι πολεμικές συγκρούσεις.

Η μεγαλύτερη συμβολή προήλθε από τις χώρες του Περσικού Κόλπου, με τη Σαουδική Αραβία και το Ιράκ να αυξάνουν σημαντικά την παραγωγή τους.

Οι εξαγωγές πετρελαίου από την περιοχή, εξαιρουμένου του Ομάν, ανήλθαν τον Οκτώβριο σε 18,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, φτάνοντας στο 74% των επιπέδων πριν από τον πόλεμο.

Η ανάκαμψη αυτή πραγματοποιείται παρά τους κινδύνους για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, που εξακολουθούν να επηρεάζουν τις μεταφορές ενέργειας.

Σαουδική Αραβία και Ιράκ αυξάνουν την παραγωγή

Καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση της προσφοράς διαδραματίζουν δύο από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου του OPEC.

Η Σαουδική Αραβία αύξησε την παραγωγή αργού στα περίπου 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Οκτώβριο.

Αντίστοιχα, η παραγωγή του Ιράκ έφτασε τα 4,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, επίπεδο που δεν είχε καταγραφεί τα τελευταία επτά χρόνια.

Η αυξημένη παραγωγή, σε συνδυασμό με την αποκατάσταση μέρους των εξαγωγικών ροών, συνέβαλε στη σημαντική αναθεώρηση των προβλέψεων του IEA για το τελευταίο τρίμηνο του έτους.

Παράλληλα, οι παραγωγοί εκτός Περσικού Κόλπου, ιδιαίτερα στις αμερικανικές ηπείρους, συνεχίζουν να συμβάλλουν στην ενίσχυση της παγκόσμιας προσφοράς.

Ισχυρή υποχώρηση στις τιμές του πετρελαίου

Η αλλαγή στην ισορροπία προσφοράς και ζήτησης συνοδεύεται από σημαντική πτώση στις διεθνείς τιμές.

Σύμφωνα με τον IEA, η τιμή αναφοράς North Sea Dated υποχώρησε από περίπου 136 δολάρια το βαρέλι στις αρχές Οκτωβρίου σε περίπου 93 δολάρια, καταγράφοντας απώλειες άνω του 30%.

Παρά τη διόρθωση, οι τιμές παραμένουν περίπου 22 δολάρια ανά βαρέλι υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο.

Η αποκλιμάκωση αποτελεί θετική εξέλιξη για τις οικονομίες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές ενέργειας, καθώς μπορεί να περιορίσει μέρος των πιέσεων στο κόστος μεταφορών και παραγωγής.

Ωστόσο, η εικόνα στα διυλισμένα προϊόντα παραμένει δυσκολότερη.

Ιδιαίτερα το ντίζελ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει περιορισμένη διαθεσιμότητα, με τις τιμές του στην Ευρώπη να παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα.

Αυξήθηκαν τα αποθέματα για πρώτη φορά από τον Ιούνιο

Ένα ακόμη στοιχείο που επιβεβαιώνει τη μεταβολή της αγοράς είναι η αύξηση των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου.

Σύμφωνα με τον IEA, τα καταγεγραμμένα αποθέματα ενισχύθηκαν κατά 52 εκατ. βαρέλια τον Οκτώβριο, σημειώνοντας την πρώτη αύξηση από τον Ιούνιο.

Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει ότι οι πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα έχουν εξαλειφθεί.

Η άνοδος προήλθε κυρίως από την αύξηση του πετρελαίου που βρισκόταν σε δεξαμενόπλοια εν πλω, ενώ τα αποθέματα στην ξηρά συνέχισαν να μειώνονται.

Μάλιστα, παρέμειναν στα χαμηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί τουλάχιστον από το 2016.

Η διαφορά αυτή αναδεικνύει ότι, παρά την ανάκαμψη της προσφοράς, η αγορά εξακολουθεί να εμφανίζει ευπάθειες σε περίπτωση νέων διαταραχών στις μεταφορές.

Μειώνεται η παγκόσμια ζήτηση το 2026

Στην αλλαγή των ισορροπιών συμβάλλει και η υποχώρηση της κατανάλωσης.

Ο IEA προβλέπει μείωση της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου κατά περίπου 2,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026, με τη συνολική ημερήσια κατανάλωση να διαμορφώνεται στα 102,3 εκατ. βαρέλια.

Οι υψηλές τιμές ενέργειας, οι διαταραχές στην προμήθεια πετρελαϊκών προϊόντων και η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας σε ορισμένες αγορές επηρεάζουν τη ζήτηση.

Για το 2027, ο οργανισμός αναμένει ανάκαμψη της κατανάλωσης κατά περίπου 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Η αύξηση θα προέλθει κυρίως από την πετροχημική βιομηχανία, ενώ η ηλεκτροκίνηση, η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και οι υψηλές τιμές καυσίμων αναμένεται να περιορίσουν την ανάκαμψη της ζήτησης στις οδικές μεταφορές.

Τι αναμένεται το 2027

Παρά τις συνεχιζόμενες γεωπολιτικές αβεβαιότητες, ο IEA προβλέπει περαιτέρω ενίσχυση της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου το επόμενο έτος.

Η παραγωγή αναμένεται να αυξηθεί κατά 6,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2027, φτάνοντας κατά μέσο όρο τα 108,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερο πλεόνασμα, εφόσον συνεχιστεί η ανάκαμψη των εξαγωγών από τη Μέση Ανατολή.

Ωστόσο, η διατήρηση της ασφάλειας στις θαλάσσιες μεταφορές παραμένει καθοριστική, καθώς οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και ενεργειακές υποδομές εξακολουθούν να απειλούν την ομαλή τροφοδοσία των διεθνών αγορών.

Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου περνά από μια περίοδο έντονων ελλείψεων σε συνθήκες πλεονάσματος, αλλά η αποκλιμάκωση των τιμών δεν σημαίνει ότι η ενεργειακή κρίση έχει τελειώσει.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Τζένσεν Χουάνγκ: Από ένα εστιατόριο το 1993 σε μια αυτοκρατορία 4 τρισ. δολαρίων
• Ο λογαριασμός των 13,87 δισ. ευρώ – Ποιοι σηκώνουν το βάρος της φορολογίας εισοδήματος
• Ποιοι αθλητές «πουλάνε» περισσότερο το 2026: Το ιστορικό ρεκόρ του Γιάννη Αντετοκούνμπο
• DBRS: Πώς η Ελλάδα εκτόξευσε τα φορολογικά έσοδα και τα πρωτογενή πλεονάσματα