Κομισιόν: «Playbook» για νέο ενεργειακό σοκ – Στο τραπέζι επιδόματα και στήριξη βιομηχανίας
- Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζει σχέδιο διαχείρισης ενεργειακής κρίσης
- Στόχος η συγκράτηση τιμών και η προστασία καταναλωτών και επιχειρήσεων
- Πέντε βασικοί άξονες δράσης, χωρίς νέο «γενικευμένο» πακέτο στήριξης
- Επενδύσεις έως 660 δισ. ευρώ ετησίως για την ενεργειακή μετάβαση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά στη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου «playbook» για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων από την κρίση στη Μέση Ανατολή, με στόχο τον περιορισμό των πληθωριστικών πιέσεων και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της ΕΕ, σύμφωνα με αποκλειστικό ρεπορτάζ του ertnews.
Το σχέδιο, που θα συζητηθεί σε άτυπη σύνοδο στην Κύπρο, δεν εισάγει νέα μεγάλης κλίμακας μέτρα, αλλά οργανώνει μια συντονισμένη στρατηγική αξιοποίησης των υφιστάμενων εργαλείων.
Δεύτερο σοκ, ίδιες αδυναμίες
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η Ευρώπη επαναλαμβάνει το ίδιο μοτίβο ευαλωτότητας που είχε καταγραφεί μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το 2025, οι ενεργειακές εισαγωγές ανήλθαν σε 336,7 δισ. ευρώ, ενώ η κρίση στη Μέση Ανατολή προσέθεσε επιπλέον 22 δισ. ευρώ στο κόστος. Παρά τη βελτίωση στην καθαρή ηλεκτροπαραγωγή, κρίσιμοι τομείς όπως η θέρμανση, οι μεταφορές και η βιομηχανία παραμένουν εξαρτημένοι από ορυκτά καύσιμα.
Πέντε άξονες πολιτικής
Το «εγχειρίδιο» της Κομισιόν δομείται σε πέντε βασικούς πυλώνες:
- συντονισμός κρατών-μελών
- προστασία καταναλωτών και επιχειρήσεων
- εξοικονόμηση και υποκατάσταση καυσίμων
- αναβάθμιση ενεργειακών υποδομών
- κινητοποίηση επενδύσεων
Πρόκειται περισσότερο για ένα πλαίσιο διαχείρισης κρίσης παρά για ένα νέο πακέτο δημοσιονομικών παρεμβάσεων, αποφεύγοντας τις οριζόντιες ενισχύσεις της περιόδου 2022–2023.
Έλεγχος αγορών και αποθεμάτων
Η Επιτροπή επιδιώκει να αποτρέψει φαινόμενα πανικού στις αγορές φυσικού αερίου, όπως ταυτόχρονες αγορές από όλα τα κράτη-μέλη. Προβλέπεται μεγαλύτερη ευελιξία στους στόχους αποθήκευσης και ενισχυμένος συντονισμός για την απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στις εισαγωγές που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, από όπου εξαρτάται σημαντικό μέρος της ευρωπαϊκής αγοράς καυσίμων.
Στήριξη με στόχευση, όχι οριζόντια μέτρα
Σε επίπεδο κοινωνικής πολιτικής, η Κομισιόν προτείνει στοχευμένες παρεμβάσεις: ενεργειακά επιδόματα, κοινωνικά τιμολόγια, φοροελαφρύνσεις στην ηλεκτρική ενέργεια και ενίσχυση επενδύσεων σε καθαρές τεχνολογίες. Για τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα τις ενεργοβόρες, εισηγείται χρηματοδοτικά εργαλεία, vouchers και leasing εξοπλισμού, ώστε να μειωθεί η ενεργειακή έκθεση.
Παράλληλα, προαναγγέλλεται ένα προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για τους κλάδους που πλήττονται περισσότερο, καθώς και μέτρα για την ενίσχυση της αυτοπαραγωγής και των ενεργειακών κοινοτήτων.
Εξοικονόμηση και καθαρές τεχνολογίες
Η στρατηγική δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου μέσω εξηλεκτρισμού και ενεργειακής αποδοτικότητας. Προωθούνται λύσεις όπως αντλίες θερμότητας, μόνωση κτιρίων και βιομηχανικά συστήματα ανάκτησης θερμότητας, ενώ ενισχύεται ο ρόλος τεχνολογιών όπως η γεωθερμία και η ηλιοθερμία.
Στον τομέα του υδρογόνου, η Επιτροπή αναγνωρίζει καθυστερήσεις και σχεδιάζει αναθεώρηση του πλαισίου έως το 2026, ώστε να επιταχυνθεί η ανάπτυξη της αγοράς.
Δίκτυα και εξηλεκτρισμός στο επίκεντρο
Η Κομισιόν συνδέει άμεσα τη μείωση των τιμών με την ανάπτυξη δικτύων και τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας. Ζητά την επιτάχυνση του λεγόμενου «Grids Package» και προετοιμάζει Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό, που θα καλύπτει μεταφορές, θέρμανση και βιομηχανία.
Ταυτόχρονα, εξετάζει αλλαγές στις χρεώσεις δικτύου και τη φορολογία ενέργειας, καθώς σήμερα οι μη ενεργειακές επιβαρύνσεις αποτελούν έως και το 50% των λογαριασμών.
Επενδύσεις και πολιτικές ισορροπίες
Η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί επενδύσεις ύψους 660 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030. Η Επιτροπή ποντάρει στη μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων, αξιοποιώντας διαθέσιμους πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και τα Ταμεία Συνοχής.
Παράλληλα, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε διαφορετικές πολιτικές γραμμές: από τη μία, χώρες που ζητούν δημοσιονομική στήριξη και, από την άλλη, κράτη που αντιτίθενται σε νέες οριζόντιες παρεμβάσεις.
