Νομοσχέδιο για ίσες αμοιβές: Τι αλλάζει σε μισθούς, προσλήψεις και ελέγχους για το gender pay gap
- Οι εργοδότες θα πρέπει να γνωστοποιούν μισθό ή μισθολογικό εύρος ήδη από τη διαδικασία πρόσληψης.
- Οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα πρόσβασης σε στοιχεία για τις αμοιβές ανά φύλο μέσα στην επιχείρηση.
- Μεγάλες επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς υποχρεώνονται σε τακτικούς ελέγχους και αναφορές για το gender pay gap.
Το νέο νομοσχέδιο για την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2023/970 φέρνει σημαντικές αλλαγές στο πλαίσιο αμοιβών στην ελληνική αγορά εργασίας, εισάγοντας αυξημένη διαφάνεια στους μισθούς, νέες υποχρεώσεις για τις επιχειρήσεις και αυστηρότερους ελέγχους για το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Το σχέδιο νόμου του υπουργείου Εργασίας, με τίτλο «Ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας», ενισχύει τα δικαιώματα των εργαζομένων και επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις μισθολογικές ανισότητες που εξακολουθούν να καταγράφονται στην ελληνική οικονομία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το gender pay gap στην Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2024 στο 13,4%, ποσοστό υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που βρίσκεται στο 11,1%. Τα μεγαλύτερα μισθολογικά χάσματα εντοπίζονται στους κλάδους της πληροφορικής και επικοινωνίας (25,3%), των χρηματοοικονομικών και ασφαλιστικών υπηρεσιών (19%), των ακινήτων (18,7%) και της μεταποίησης (17,4%).
Την ίδια στιγμή, το υπουργείο υπογραμμίζει ότι η γυναικεία απασχόληση έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με περισσότερες από 1,18 εκατ. γυναίκες να εργάζονται σήμερα στην αγορά εργασίας, περίπου 259.000 περισσότερες σε σχέση με το 2019.
Τι αλλάζει στις προσλήψεις
Το νέο πλαίσιο εισάγει αλλαγές ήδη από τη διαδικασία πρόσληψης. Οι εργοδότες θα υποχρεούνται να γνωστοποιούν εκ των προτέρων τον μισθό ή το μισθολογικό εύρος της θέσης, καθώς και τη συλλογική σύμβαση εργασίας που εφαρμόζεται.
Παράλληλα, απαγορεύεται να ζητούν από τους υποψηφίους πληροφορίες για τις προηγούμενες αποδοχές τους, ενώ οι διαδικασίες επιλογής προσωπικού θα πρέπει να είναι ουδέτερες ως προς το φύλο και απαλλαγμένες από διακρίσεις.
Διαφάνεια στους μισθούς μέσα στις επιχειρήσεις
Κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης, οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα πρόσβασης σε πληροφορίες που αφορούν τόσο το ατομικό επίπεδο αμοιβής τους όσο και τον μέσο μισθό ανδρών και γυναικών που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας.
Η έννοια της αμοιβής διευρύνεται σημαντικά, καθώς περιλαμβάνει όχι μόνο τον βασικό μισθό αλλά και bonus, επιδόματα, υπερωρίες, παροχές σε είδος και επαγγελματικές συντάξεις.
Οι επιχειρήσεις θα πρέπει πλέον να διαθέτουν σαφείς και τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές, βασισμένες σε αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, όπως οι δεξιότητες, η ευθύνη, η προσπάθεια και η προϋπηρεσία.
Υποχρεωτικοί έλεγχοι για τις μεγάλες επιχειρήσεις
Το νομοσχέδιο προβλέπει υποχρεωτική υποβολή στοιχείων για το μισθολογικό χάσμα σε επιχειρήσεις με περισσότερους από 100 εργαζόμενους, καθώς και στους δημόσιους φορείς.
Ειδικότερα:
- Επιχειρήσεις με πάνω από 250 εργαζόμενους θα υποβάλλουν στοιχεία κάθε χρόνο.
- Επιχειρήσεις με 150 έως 249 εργαζόμενους θα υποβάλλουν στοιχεία κάθε τρία χρόνια.
- Για επιχειρήσεις με 100 έως 149 εργαζόμενους, η υποχρέωση τίθεται σε εφαρμογή από το 2031.
Σε περιπτώσεις όπου εντοπίζονται μισθολογικές αποκλίσεις χωρίς αντικειμενική αιτιολόγηση, οι εργοδότες θα υποχρεούνται να αναμορφώνουν τη μισθολογική δομή της επιχείρησης. Εάν η διαφορά υπερβαίνει το 5% και δεν διορθωθεί μέσα σε έξι μήνες, θα ενεργοποιείται ειδική διαδικασία αξιολόγησης μισθών.
Ενισχυμένη δικαστική προστασία
Το νέο θεσμικό πλαίσιο προβλέπει επίσης ενισχυμένη δικαστική προστασία για τους εργαζόμενους που θεωρούν ότι υφίστανται διακρίσεις στις αμοιβές.
Οι εργαζόμενοι θα μπορούν να ζητούν στοιχεία σχετικά με τις μισθολογικές πρακτικές της επιχείρησης, ενώ θα έχουν τη δυνατότητα να εκπροσωπούνται από τον Συνήγορο του Πολίτη ή από συνδικαλιστικές οργανώσεις.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας, τις οποίες το υπουργείο Εργασίας επιδιώκει να αξιοποιήσει ως βάση για τη δημιουργία πιο διαφανών και δίκαιων μισθολογικών δομών στην αγορά εργασίας.
Με το νέο νομοσχέδιο, η κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει τη μισθολογική διαφάνεια, να περιορίσει τις ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών και να δημιουργήσει ένα πιο δίκαιο πλαίσιο αμοιβών για την ελληνική αγορά εργασίας.
