Μητσοτάκης – Ερντογάν: Casus belli, F-35 και ήρεμα νερά μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ

• Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε στο ΝΑΤΟ το ζήτημα του τουρκικού casus belli, χαρακτηρίζοντάς το «ιστορική ανορθογραφία».
• Η Αθήνα επιμένει ότι η απειλή πολέμου δεν συνάδει με το κλίμα καλής γειτονίας και τη Διακήρυξη των Αθηνών.
• Για τα F-35 της Τουρκίας, η ελληνική πλευρά δεν μπαίνει σε δημόσια αντιπαράθεση, αλλά υπενθυμίζει τα νομικά εμπόδια που συνδέονται με τους S-400.
• Παρά τις διαφορετικές γραμμές, Μητσοτάκης και Ερντογάν δείχνουν διάθεση να διατηρήσουν τους διαύλους επικοινωνίας και τα «ήρεμα νερά».

Οι δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα επιβεβαίωσαν ότι Αθήνα και Άγκυρα παραμένουν σε διαφορετικές γραμμές στα δύσκολα ζητήματα των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Την ίδια στιγμή, όμως, και οι δύο πλευρές εμφανίζονται να μην επιθυμούν νέα ένταση στην παρούσα φάση. Το κλίμα στις επαφές της ελληνικής αποστολής στην Άγκυρα περιγράφεται ως καλό, ενώ το σύντομο τετ-α-τετ Μητσοτάκη – Ερντογάν, παρουσία του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, επιβεβαίωσε ότι οι δίαυλοι παραμένουν ανοιχτοί.

Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η τουρκική πλευρά, ως οικοδέσποινα της Συνόδου, τήρησε το πρωτόκολλο απέναντι στην ελληνική αποστολή, ενώ στην Αθήνα κρατούν ως θετικό ότι η Σύνοδος ολοκληρώθηκε χωρίς μείζονες προκλήσεις ή ουσιαστικές αντιπαραθέσεις εντός της Συμμαχίας.

Το casus belli στο τραπέζι του ΝΑΤΟ

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε με σαφήνεια το ζήτημα του τουρκικού casus belli, υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με την απειλή πολέμου σε περίπτωση που ασκήσει το νόμιμο δικαίωμά της να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα.

Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε το casus belli «ιστορική ανορθογραφία», τονίζοντας ότι δεν συνάδει ούτε με τη Διακήρυξη των Αθηνών ούτε με το κλίμα καλής γειτονίας που επιδιώκουν να χτίσουν οι δύο χώρες.

Η επιλογή του να θέσει το θέμα σε νατοϊκό επίπεδο είχε διπλή στόχευση: αφενός να υπενθυμίσει στους συμμάχους ότι η συνοχή του ΝΑΤΟ προϋποθέτει σχέσεις καλής γειτονίας, αφετέρου να καταστήσει σαφές ότι η Αθήνα δεν θα αποσιωπήσει μια απειλή που θεωρεί ασύμβατη με το πλαίσιο της Συμμαχίας.

Η απάντηση Ερντογάν

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν έδειξε διάθεση άρσης του casus belli. Αντιθέτως, επιχείρησε να υποβαθμίσει το θέμα, λέγοντας ότι η πλειονότητα των Τούρκων πολιτών δεν γνωρίζει καν τι σημαίνει ο όρος και ότι οι δύο λαοί δεν πρέπει να επιβαρύνονται με τέτοια ζητήματα.

Την ίδια ώρα, ο Τούρκος πρόεδρος επανέφερε την πάγια θέση της Άγκυρας για συζήτηση των «ζητημάτων του Αιγαίου», πρώτα σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών και στη συνέχεια σε επίπεδο ηγετών.

Για την Αθήνα, ωστόσο, το πλαίσιο παραμένει σαφές: η μόνη διαφορά που αναγνωρίζει προς συζήτηση είναι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Διπλωματικές εκτιμήσεις σημειώνουν ότι το momentum για ουσιαστική διαπραγμάτευση έχει χαθεί, καθώς δεν θεωρείται ότι υπάρχουν σήμερα οι κατάλληλες πολιτικές και διπλωματικές προϋποθέσεις.

Η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη λόγω της τουρκικής πρωτοβουλίας για τη «Γαλάζια Πατρίδα», η οποία παραμένει στο προσκήνιο και αντιμετωπίζεται από την Αθήνα ως κίνηση που δεν βοηθά το κλίμα των «ήρεμων νερών». Το Bloomberg είχε μεταδώσει ότι το AKP επεξεργάζεται νομοθεσία για τουρκικές διεκδικήσεις σε αλιεία, εξόρυξη, γεωτρήσεις και θαλάσσια πάρκα σε αμφισβητούμενα ύδατα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, σύμφωνα με την Καθημερινή.

Τα F-35 και η ψύχραιμη στάση της Αθήνας

Το δεύτερο κρίσιμο πεδίο είναι τα F-35 και η προσπάθεια της Τουρκίας να αποκαταστήσει την αμυντική της σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Παρά το θετικό κλίμα που επιχείρησαν να δείξουν Ντόναλντ Τραμπ και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Αθήνα εμφανίζεται ψύχραιμη. Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν παρενέβη στη συζήτηση ΗΠΑ – Τουρκίας για τα μαχητικά, αλλά υπενθύμισε το αυτονόητο: ότι υπάρχουν σημαντικά νομικά εμπόδια στην αμερικανική νομοθεσία.

Ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι η αποπομπή της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 συνδέθηκε με την αγορά του ρωσικού συστήματος S-400, το οποίο οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ θεωρούν ανταγωνιστικό προς το ίδιο το πρόγραμμα των F-35.

Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να υποδείξει στις Ηνωμένες Πολιτείες σε ποιες χώρες θα διαθέσουν αμυντικά συστήματα, όπως δεν αποδέχεται και η ίδια υποδείξεις για τις δικές της αμυντικές επιλογές.

Η ελληνική απάντηση περνά από τον δικό της εξοπλιστικό σχεδιασμό

Η Αθήνα δεν δείχνει διάθεση να μπει σε δημόσια διελκυστίνδα για το τι μπορεί ή δεν μπορεί να αποκτήσει η Τουρκία. Αντιθέτως, προβάλλει τον δικό της εξοπλιστικό σχεδιασμό ως την ουσιαστική απάντηση.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι οι Έλληνες πιλότοι θα αρχίσουν μέσα στο 2027 να εκπαιδεύονται στα ελληνικά F-35, τα οποία, όπως είπε, ήδη κατασκευάζονται.

Στο ίδιο πλαίσιο, η κυβέρνηση υπενθυμίζει ότι προχωρά το πρόγραμμα αναβάθμισης των F-16 σε Viper, ότι η Πολεμική Αεροπορία διαθέτει ήδη Rafale και ότι βρίσκεται σε εξέλιξη δωδεκαετές πρόγραμμα αναβάθμισης των Ενόπλων Δυνάμεων ύψους 25 δισ. ευρώ.

Το μήνυμα της Αθήνας είναι ότι η Ελλάδα δεν θα μπει σε ρητορική αντιπαράθεση για το τι δεν πρέπει να πάρει η Τουρκία, από τη στιγμή που η ίδια προχωρά σε όσα έχει σχεδιάσει για την ενίσχυση της αποτρεπτικής της ισχύος.

Ήρεμα νερά, αλλά χωρίς αυταπάτες

Παρά τις διαφορές, η Αθήνα δεν επιδιώκει αναταράξεις σε αυτή τη φάση. Το ίδιο φαίνεται να ισχύει και για την Άγκυρα, τουλάχιστον στο επίπεδο της διαχείρισης του κλίματος μετά τη Σύνοδο.

Ο Ερντογάν, αν και χαρακτήρισε λάθος τη στάση Μητσοτάκη στο θέμα των F-35 και επιχείρησε να συνδέσει την ελληνική θέση με τις δηλώσεις του Μπενιαμίν Νετανιάχου, απέφυγε μια μετωπική κλιμάκωση.

Από ελληνικής πλευράς, το ζητούμενο είναι να διατηρηθούν οι δίαυλοι επικοινωνίας και το πλαίσιο της Διακήρυξης των Αθηνών, χωρίς όμως να σιωπήσει η Αθήνα σε ζητήματα που θεωρεί θεμελιώδη για την κυριαρχία και την ασφάλειά της.

Στην Αθήνα κρατούν επίσης ως θετικό ότι η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ολοκληρώθηκε χωρίς σοβαρές εσωτερικές συγκρούσεις, παρά τις ανησυχίες για τη στάση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στους Ευρωπαίους συμμάχους.

Η ελληνική πλευρά εκτιμά ότι το ΝΑΤΟ πέρασε ένα κρίσιμο τεστ ενότητας, με τη συζήτηση να επικεντρώνεται στην αύξηση των αμυντικών δαπανών, στην ενίσχυση των δυνατοτήτων της Συμμαχίας και στη στήριξη της Ουκρανίας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Μητσοτάκης: «Ιστορική ανορθογραφία» το casus belli – Τα νομικά εμπόδια για τα F-35 της Τουρκίας
• Αγορά ακινήτων: Το διπλό φορολογικό «σήμα» που ετοιμάζει η κυβέρνηση στη ΔΕΘ
• AXIA – Alpha Finance: Νέες υψηλότερες τιμές-στόχοι για τις τράπεζες – «Βλέπει» ράλι έως 27%
• Ιδρύεται παγκόσμια τράπεζα για την Άμυνα: Στα ιδρυτικά μέλη η Ελλάδα – Τα οφέλη