Παιδιά σε κίνδυνο: Τα κενά στο σύστημα προστασίας και το στοίχημα της έγκαιρης παρέμβασης

• Το διεθνές συνέδριο της ΙΑΣΙΣ στις 5 και 6 Οκτωβρίου θα επικεντρωθεί στην προστασία των παιδιών από σύγχρονες μορφές βίας και κινδύνου.
• Κεντρικό πρόβλημα παραμένει το χάσμα ανάμεσα στο νομικό πλαίσιο και την εφαρμογή του, λόγω ελλείψεων σε υπηρεσίες, εξειδικευμένο προσωπικό και συντονισμό.
• Οι ειδικοί τονίζουν ότι η έγκαιρη αναγνώριση ενδείξεων κακοποίησης και η άμεση παρέμβαση μπορούν να αποτρέψουν σοβαρές ή ακόμη και τραγικές εξελίξεις.

Οι αδυναμίες του συστήματος προστασίας των παιδιών, η πρόληψη της βίας και η ανάγκη έγκαιρης παρέμβασης βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο, με αφορμή και πρόσφατες υποθέσεις που ανέδειξαν τα κενά στην προστασία ανηλίκων.

Τα ζητήματα αυτά θα συζητηθούν στο διεθνές συνέδριο που διοργανώνει στις 5 και 6 Οκτωβρίου στην Αθήνα η Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρεία ΙΑΣΙΣ, με τη συμμετοχή επιστημόνων, πανεπιστημίων και φορέων από την Ελλάδα και το εξωτερικό και υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.

Στόχος του συνεδρίου δεν είναι μόνο να καταγράψει τα προβλήματα, αλλά να αναζητήσει πρακτικές και εφαρμόσιμες λύσεις που μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο στην Ελλάδα όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Το μεγάλο στοίχημα της έγκαιρης παρέμβασης

Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου της ΙΑΣΙΣ, Νίκο Μπαλτά, και τον επιστημονικά υπεύθυνο του συνεδρίου, Στέφανο Αλεβίζο, το ζητούμενο είναι η δημιουργία ενός ισχυρότερου δικτύου προστασίας.

Ένα σύστημα που θα μπορεί να αναγνωρίζει νωρίς τα σημάδια κινδύνου, να ενεργοποιεί τις κατάλληλες υπηρεσίες και να παρεμβαίνει πριν μια κατάσταση επιδεινωθεί.

Η συνεργασία που θα αναπτυχθεί στο συνέδριο αναμένεται να συνεχιστεί και μετά την ολοκλήρωσή του, μέσα από διαδικτυακά σεμινάρια και ανταλλαγή τεχνογνωσίας.

Η «γειτονιά» ως ασπίδα προστασίας

Η ΙΑΣΙΣ έχει περισσότερα από 20 χρόνια παρουσίας και πάνω από 500.000 ωφελούμενους.

Ο Νίκος Μπαλτάς επισημαίνει ότι η κοινωνία έχει αλλάξει ριζικά την τελευταία εικοσαετία, με την ψηφιακή εποχή να έχει φέρει μεγαλύτερη διασύνδεση αλλά ταυτόχρονα και εντονότερη απομόνωση.

Παράλληλα, οι επιπτώσεις της πανδημίας στην ψυχική υγεία εξακολουθούν να είναι αισθητές.

Όπως σημειώνει, μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις σήμερα είναι η ανασύσταση μικρών κοινοτήτων στήριξης, αντίστοιχων με τη γειτονιά του παρελθόντος, η οποία συχνά λειτουργούσε ως δίχτυ προστασίας για παιδιά και οικογένειες που αντιμετώπιζαν δυσκολίες.

Το μοντέλο Connect

Στα κέντρα νέων της ΙΑΣΙΣ εφαρμόζεται το μοντέλο Connect, το οποίο δεν εστιάζει αποκλειστικά στο πρόβλημα που αντιμετωπίζει ένας νέος.

Αντίθετα, επιδιώκει να τον επανασυνδέσει με:

• την οικογένειά του
• την κοινωνία
• τις προσωπικές του δυνάμεις
• ένα υποστηρικτικό δίκτυο

Η λογική είναι ότι η κοινωνική ενδυνάμωση μπορεί να βοηθήσει όχι μόνο στην αντιμετώπιση ενός συγκεκριμένου τραύματος, αλλά και στην πρόληψη μελλοντικών δυσκολιών.

Το πρόβλημα μετά τη θεραπεία

Ένα από τα βασικά ζητήματα που εντοπίζει η ΙΑΣΙΣ είναι ότι πολλές φορές, μετά την ολοκλήρωση μιας θεραπευτικής παρέμβασης, ένα παιδί επιστρέφει στο ίδιο περιβάλλον που συνέβαλε στο πρόβλημα.

Για τον λόγο αυτό, στο μοντέλο της οργάνωσης δίνεται έμφαση στη δημιουργία υγιών κοινοτήτων, όπου οι νέοι μπορούν να ενταχθούν μετά τη θεραπεία και να έχουν πρόσβαση σε θετικά πρότυπα και συνεχή υποστήριξη.

Το χάσμα ανάμεσα στον νόμο και την εφαρμογή

Ένα από τα σημαντικότερα θέματα που θα συζητηθούν στο συνέδριο είναι το χάσμα ανάμεσα στο θεσμικό πλαίσιο και στην εφαρμογή του στην πράξη.

Ο Στέφανος Αλεβίζος επισημαίνει ότι το νομικό πλαίσιο μπορεί να είναι επαρκές, αλλά συχνά δεν μπορεί να υποστηριχθεί λόγω:

• έλλειψης εξειδικευμένου κοινωνικού προσωπικού
• ανεπαρκών υπηρεσιών
• ελλιπούς εκπαίδευσης
• περιορισμένης εποπτείας
• κακού συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων

Η καλή πρόθεση, όπως τονίζει, δεν αρκεί όταν πρόκειται για αποφάσεις που μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά τη ζωή ενός παιδιού.

Οι ενδείξεις αρκούν για να γίνει αναφορά

Θετική εξέλιξη αποτελεί, σύμφωνα με τον ίδιο, το γεγονός ότι το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο επιτρέπει πλέον την αναφορά μιας πιθανής περίπτωσης κακοποίησης ή αμέλειας ακόμη και όταν υπάρχουν ενδείξεις ή υποψίες, χωρίς να απαιτείται πρώτα να έχουν συγκεντρωθεί αποδείξεις.

Η έγκαιρη ενημέρωση των αρμόδιων αρχών θεωρείται κρίσιμη για την πρόληψη σοβαρότερων περιστατικών.

Η κοινωνία έχει επίσης ευθύνη

Ο Νίκος Μπαλτάς τονίζει ότι η προστασία των παιδιών δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστικά ευθύνη του κράτους.

Η οικογένεια, η γειτονιά, οι συγγενείς και οι άνθρωποι του άμεσου περιβάλλοντος μπορούν συχνά να εντοπίσουν πρώτοι σημάδια κακοποίησης ή παραμέλησης.

Η έγκαιρη αντίδραση και η ενημέρωση των αρμόδιων φορέων μπορεί σε πολλές περιπτώσεις να αποδειχθεί καθοριστική.

Έλλειψη κοινών αρχείων και επικοινωνίας

Ένα ακόμη βασικό πρόβλημα είναι η απουσία συντονισμού ανάμεσα στις υπηρεσίες που εμπλέκονται στην προστασία ενός παιδιού.

Σύμφωνα με τον Αλεβίζο, η έλλειψη κοινών αρχείων και θεσμοθετημένων διαύλων επικοινωνίας οδηγεί σε αποσπασματικές παρεμβάσεις.

Σε αρκετές περιπτώσεις, η αποτελεσματικότητα του συστήματος εξαρτάται από την προσωπική πρωτοβουλία και την υπερπροσπάθεια μεμονωμένων επαγγελματιών.

Το ζητούμενο είναι ένα ενιαίο πλαίσιο συνεργασίας, με σαφείς ρόλους, κοινή πληροφόρηση και επίκεντρο το συμφέρον του παιδιού.

Από την ενδοοικογενειακή βία μέχρι το διαδίκτυο

Το συνέδριο φιλοδοξεί να καλύψει ένα ευρύ φάσμα απειλών που αντιμετωπίζουν σήμερα τα παιδιά.

Μεταξύ των θεμάτων που θα συζητηθούν είναι:

• ενδοοικογενειακή βία
• έμφυλη βία
• διαδικτυακή και ηλεκτρονική βία
• κίνδυνοι από τη χρήση του διαδικτύου
• μετανάστευση και προσφυγιά
• ασυνόδευτοι ανήλικοι
• ζητήματα υγείας
• χρήση ουσιών

Διεθνείς συμμετοχές

Μεταξύ των ομιλητών θα βρίσκεται η Δρ. Νατζάτ Μαάλα Μ’τζιντ, Ειδική Εκπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για τη Βία κατά των Παιδιών.

Στο συνέδριο θα συμμετάσχει επίσης η πρέσβης της Αυστραλίας στην Ελλάδα Άλισον Τζόι Ντάνκαν, η οποία θα παρουσιάσει τις παρεμβάσεις της χώρας της για τον περιορισμό της χρήσης των social media από ανηλίκους κάτω των 15 ετών.

Η καθηγήτρια του Παντείου Πανεπιστημίου Βασιλική Αρτινοπούλου, πρόεδρος της Επιτροπής για την Πρόληψη της Βίας και την Αντιμετώπιση της Παραβατικότητας Ανηλίκων, θα παρουσιάσει την ελληνική διάσταση του προβλήματος.

Ειδική ενότητα για γονείς με χρήση ουσιών

Το Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον θα συμμετάσχει με ειδική θεματική ενότητα γύρω από τις συνθήκες που διαμορφώνονται σε ένα σπίτι όταν οι γονείς κάνουν χρήση ουσιών και τον τρόπο με τον οποίο αυτό μπορεί να θέσει ένα παιδί σε κίνδυνο.

Η στόχευση του συνεδρίου είναι να καλύψει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο εύρος κινδύνων και να μετατρέψει τη διεθνή εμπειρία και επιστημονική γνώση σε πρακτικές πολιτικές προστασίας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Νέα αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ: Τι περιμένουν τώρα δανειολήπτες και καταθέτες
• Η Ελλάδα στο ραντάρ των Βρετανών super rich: Γιατί ο πλούτος εγκαταλείπει το Λονδίνο
• Πώς η Ελλάδα προσελκύει hedge funds και δισεκατομμυριούχους 
• Selloff στα ευρωπαϊκά ομόλογα μετά τις ανακοινώσεις της ΕΚΤ – Η αγορά βλέπει τρεις ακόμη αυξήσεις επιτοκίων