Ηλεκτρονικές αποδείξεις: Ποιοι κινδυνεύουν με έξτρα φόρο 22% – Τα ποσά, οι εξαιρέσεις και οι παγίδες

• Πρόσθετο φόρο 22% επί της διαφοράς θα πληρώσουν οι φορολογούμενοι που δεν συγκεντρώσουν έως το τέλος του 2026 τις απαιτούμενες ηλεκτρονικές δαπάνες, οι οποίες κατά κανόνα αντιστοιχούν στο 30% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος.
• Ειδικά φορολογικά κίνητρα προβλέπονται για συγκεκριμένες επαγγελματικές υπηρεσίες, με τις ιατρικές αποδείξεις να υπολογίζονται διπλά και άλλες συναλλαγές να προσφέρουν μείωση του φορολογητέου εισοδήματος.
• Μειωμένο όριο 20% ή πλήρης απαλλαγή προβλέπεται για συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών, ενώ σε κοινή φορολογική δήλωση μπορεί να μεταφερθεί πλεόνασμα ηλεκτρονικών αποδείξεων μεταξύ συζύγων.

Αντιμέτωποι με πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση ενδέχεται να βρεθούν χιλιάδες φορολογούμενοι, εάν δεν έχουν πραγματοποιήσει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 τις απαιτούμενες αγορές και πληρωμές με ηλεκτρονικά μέσα.

Ο βασικός κανόνας προβλέπει ότι οι ηλεκτρονικές δαπάνες πρέπει να αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 30% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος. Εάν το ποσό δεν καλυφθεί, η διαφορά επιβαρύνεται με πρόσθετο φόρο 22%.

Η υποχρέωση αφορά περίπου 4,5 εκατομμύρια φορολογουμένους, μεταξύ των οποίων μισθωτούς, συνταξιούχους, ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ιδιοκτήτες ακινήτων που αποκτούν εισόδημα από μισθώματα.

Οι ηλεκτρονικές συναλλαγές περιλαμβάνουν πληρωμές με χρεωστικές, πιστωτικές και προπληρωμένες κάρτες, αλλά και πληρωμές μέσω e-banking και IRIS, εφόσον αφορούν επιλέξιμες δαπάνες.

Το μέτρο παραμένει σε ισχύ για το φορολογικό έτος 2026, ενώ προβλέπεται η συνέχισή του και το 2027.

Πώς υπολογίζεται ο πρόσθετος φόρος 22%

Ο υπολογισμός βασίζεται στη διαφορά ανάμεσα στις απαιτούμενες ηλεκτρονικές δαπάνες και σε εκείνες που έχει πράγματι πραγματοποιήσει ο φορολογούμενος.

Για παράδειγμα, εργαζόμενος με ετήσιο πραγματικό εισόδημα 20.000 ευρώ πρέπει, κατά κανόνα, να έχει πραγματοποιήσει ηλεκτρονικές δαπάνες συνολικής αξίας τουλάχιστον 6.000 ευρώ.

Εάν μέχρι το τέλος του έτους έχει πραγματοποιήσει επιλέξιμες συναλλαγές αξίας μόνο 5.000 ευρώ, θα προκύψει έλλειμμα 1.000 ευρώ.

Ο πρόσθετος φόρος θα διαμορφωθεί ως εξής:

1.000 ευρώ × 22% = 220 ευρώ.

Η επιβάρυνση υπολογίζεται, επομένως, μόνο στο ποσό που λείπει και όχι στο σύνολο του εισοδήματος.

Ενδεικτικά, ο υπολογισμός διαμορφώνεται ως εξής:

Τα παραδείγματα αφορούν φορολογουμένους για τους οποίους ισχύει ο γενικός κανόνας του 30%, χωρίς ειδικές εξαιρέσεις ή μειώσεις.

Σημειώνεται ότι το απαιτούμενο ποσό ηλεκτρονικών δαπανών έχει ανώτατο όριο 20.000 ευρώ ετησίως, ακόμη και εάν το 30% του εισοδήματος υπερβαίνει αυτό το ποσό.

Ποιες δαπάνες μετρούν για το 30%

Για τη συμπλήρωση του απαιτούμενου ποσού αναγνωρίζεται ένα ευρύ φάσμα καθημερινών αγορών και πληρωμών, υπό την προϋπόθεση ότι πραγματοποιούνται με επιτρεπόμενα ηλεκτρονικά μέσα.

Στις βασικές κατηγορίες περιλαμβάνονται:

• Τρόφιμα και είδη καθημερινής χρήσης: Σούπερ μάρκετ, είδη διατροφής, ποτά, προϊόντα καθαρισμού και προσωπικής υγιεινής.
• Ένδυση και υπόδηση: Αγορές ρούχων, παπουτσιών και συναφών ειδών.
• Οικιακός εξοπλισμός: Έπιπλα, ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές και επιλέξιμες εργασίες επισκευής.
• Υγεία: Ιατρικές επισκέψεις, εξετάσεις και άλλες αναγνωριζόμενες υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης.
• Μεταφορές και υπηρεσίες: Επιλέξιμες δαπάνες μετακίνησης, προσωπικής φροντίδας και άλλων υπηρεσιών.
• Λοιπές αναγνωριζόμενες πληρωμές: Κατηγορίες όπως λογαριασμοί κοινής ωφέλειας, κοινόχρηστα, δίδακτρα και ασφάλιστρα, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Οι συναλλαγές πρέπει να μπορούν να τεκμηριωθούν με τα αντίστοιχα παραστατικά και στοιχεία πληρωμής.

Δεν προσμετρώνται αυτομάτως όλες οι τραπεζικές μεταφορές. Η πληρωμή πρέπει να αφορά δαπάνη που αναγνωρίζεται από το φορολογικό πλαίσιο.

Επίσης, η πληρωμή ενοικίων, φόρου εισοδήματος, ΕΝΦΙΑ και δόσεων δανείων δεν αντιμετωπίζεται όπως οι συνηθισμένες αγορές για τη συμπλήρωση του ορίου του 30%, αν και μπορεί να επηρεάζει την εφαρμογή ειδικής εξαίρεσης.

Ποιες ηλεκτρονικές αποδείξεις μετρούν διπλά

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το καθεστώς των ιατρικών δαπανών, καθώς ορισμένες αποδείξεις υπολογίζονται στο διπλάσιο της αξίας τους για την κάλυψη του απαιτούμενου ποσού.

Το μέτρο αφορά συγκεκριμένες υπηρεσίες υγείας, όπως επισκέψεις σε γιατρούς, οδοντιάτρους, ορθοδοντικούς, οφθαλμιάτρους και άλλες προβλεπόμενες ειδικότητες.

Για παράδειγμα, εάν ένας φορολογούμενος πληρώσει 100 ευρώ με κάρτα για επιλέξιμη ιατρική υπηρεσία, η συγκεκριμένη δαπάνη μπορεί να υπολογιστεί ως 200 ευρώ για τη συμπλήρωση του ορίου.

Αντίστοιχα, πληρωμές ύψους 300 ευρώ για αναγνωριζόμενες ιατρικές υπηρεσίες μπορεί να προσμετρηθούν ως 600 ευρώ.

Το ευνοϊκό αυτό καθεστώς δεν σημαίνει ότι επιστρέφεται στον φορολογούμενο το επιπλέον ποσό.

Αφορά αποκλειστικά τον τρόπο με τον οποίο προσμετρώνται οι συγκεκριμένες αποδείξεις στην απαιτούμενη κάλυψη ηλεκτρονικών δαπανών.

Το επιπλέον φορολογικό μπόνους για 20 επαγγελματικές κατηγορίες

Εκτός από τις ιατρικές δαπάνες που μετρούν διπλά, προβλέπεται ξεχωριστό φορολογικό κίνητρο για συναλλαγές με συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών.

Για επιλέξιμες υπηρεσίες που εξοφλούνται ηλεκτρονικά, προβλέπεται μείωση του φορολογητέου εισοδήματος κατά 30% της αξίας της δαπάνης, με ανώτατο όριο έκπτωσης 5.000 ευρώ ετησίως.

Στις σχετικές επαγγελματικές κατηγορίες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι, ψυκτικοί, επαγγελματίες επισκευών και συντήρησης, οδηγοί ταξί, κομμωτές και κουρείς.

Για παράδειγμα, εάν ένας φορολογούμενος πληρώσει ηλεκτρονικά 1.000 ευρώ για αναγνωριζόμενες υπηρεσίες, μπορεί να μειώσει το φορολογητέο εισόδημά του κατά 300 ευρώ.

Εάν οι επιλέξιμες δαπάνες φτάσουν τις 10.000 ευρώ, η αντίστοιχη μείωση του φορολογητέου εισοδήματος μπορεί να διαμορφωθεί στα 3.000 ευρώ.

Πρόκειται για μείωση του εισοδήματος επί του οποίου υπολογίζεται ο φόρος και όχι για απευθείας έκπτωση φόρου ίση με το 30% της δαπάνης.

Το πραγματικό φορολογικό όφελος εξαρτάται από τον συντελεστή φορολόγησης και τα υπόλοιπα στοιχεία της δήλωσης.

Το συγκεκριμένο κίνητρο προβλέπεται να παραταθεί και για το φορολογικό έτος 2027.

Πότε το απαιτούμενο όριο μειώνεται από 30% σε 20%

Για ορισμένους φορολογουμένους προβλέπεται ευνοϊκότερος υπολογισμός, με το απαιτούμενο ποσοστό να περιορίζεται στο 20% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος.

Η μείωση εφαρμόζεται όταν οι πληρωμές για φόρο εισοδήματος, ΕΝΦΙΑ, ενοίκια και τοκοχρεολυτικές δόσεις δανείων υπερβαίνουν αθροιστικά το 60% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος.

Για παράδειγμα, φορολογούμενος με εισόδημα 20.000 ευρώ που πληροί τη συγκεκριμένη προϋπόθεση χρειάζεται ηλεκτρονικές δαπάνες 4.000 ευρώ, αντί για 6.000 ευρώ.

Έτσι, το απαιτούμενο ποσό μειώνεται κατά 2.000 ευρώ.

Η ρύθμιση έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους διαθέτουν μεγάλο μέρος των εισοδημάτων τους για σταθερές υποχρεώσεις, όπως ενοίκια και αποπληρωμή δανείων.

Τι ισχύει για όσους έχουν κατασχεμένους τραπεζικούς λογαριασμούς

Ξεχωριστή πρόβλεψη υπάρχει για φορολογουμένους των οποίων οι τραπεζικοί λογαριασμοί έχουν κατασχεθεί.

Για τη συγκεκριμένη κατηγορία, το απαιτούμενο ποσό ηλεκτρονικών δαπανών περιορίζεται στις 5.000 ευρώ, σύμφωνα με τις ισχύουσες προϋποθέσεις.

Η διάταξη αποσκοπεί στο να περιορίσει τη φορολογική επιβάρυνση πολιτών που αντιμετωπίζουν ειδικούς περιορισμούς στη χρήση των τραπεζικών τους λογαριασμών.

Οι φορολογούμενοι που εμπίπτουν στη συγκεκριμένη κατηγορία θα πρέπει να ελέγξουν ότι πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις για την εφαρμογή του μειωμένου ορίου.

Πώς υπολογίζονται οι αποδείξεις για τους συζύγους

Οι ηλεκτρονικές δαπάνες υπολογίζονται σε ατομική βάση για κάθε σύζυγο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης.

Ωστόσο, όταν υποβάλλεται κοινή δήλωση φορολογίας εισοδήματος, υπάρχει δυνατότητα μεταφοράς του πλεονάζοντος ποσού ηλεκτρονικών δαπανών από τον έναν σύζυγο στον άλλον.

Για παράδειγμα, εάν ο ένας σύζυγος έχει πραγματοποιήσει περισσότερες ηλεκτρονικές πληρωμές από όσες απαιτούνται και ο άλλος παρουσιάζει έλλειμμα, το πλεόνασμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη της διαφοράς.

Η δυνατότητα αυτή μπορεί να περιορίσει ή και να μηδενίσει τον πρόσθετο φόρο, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Ποιοι απαλλάσσονται από τις ηλεκτρονικές αποδείξεις

Από την υποχρέωση κάλυψης του ορίου ηλεκτρονικών δαπανών προβλέπονται εξαιρέσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• Φορολογούμενοι ηλικίας 70 ετών και άνω.
• Μόνιμοι κάτοικοι χωριών με πληθυσμό έως 500 κατοίκους ή νησιών με πληθυσμό έως 3.100 κατοίκους, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων και εκείνες που αφορούν τον τουριστικό χαρακτήρα της περιοχής.
• Όσοι υπηρετούν την υποχρεωτική στρατιωτική τους θητεία.

Επιπλέον, το φορολογικό πλαίσιο προβλέπει ειδικές εξαιρέσεις και για άλλες κατηγορίες φορολογουμένων, ανάλογα με την προσωπική ή φορολογική τους κατάσταση.

Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να ελέγχουν εάν εμπίπτουν στις συγκεκριμένες διατάξεις πριν υπολογίσουν τις απαιτούμενες ηλεκτρονικές δαπάνες.

Προσοχή στους ελεύθερους επαγγελματίες και το τεκμαρτό εισόδημα

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολουμένους που υπάγονται στο σύστημα ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος.

Ο υπολογισμός του εισοδήματος που λαμβάνεται υπόψη για τις φορολογικές τους υποχρεώσεις ενδέχεται να επηρεάζεται από την εφαρμογή του συγκεκριμένου συστήματος.

Έτσι, ένας επαγγελματίας που εκτιμά ότι έχει καλύψει το απαιτούμενο ποσό βάσει των πραγματικών εισπράξεών του μπορεί να χρειάζεται διαφορετικό υπολογισμό κατά την εκκαθάριση της φορολογικής δήλωσης.

Για τον λόγο αυτό είναι σημαντικό να εξετάζονται οι κανόνες υπολογισμού που εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση, ώστε να αποφεύγονται απρόβλεπτες φορολογικές επιβαρύνσεις.

Πώς μπορούν να ελέγξουν τις δαπάνες τους οι φορολογούμενοι

Με το τέλος του 2026 να πλησιάζει, οι φορολογούμενοι έχουν τη δυνατότητα να ελέγξουν τις συναλλαγές που έχουν πραγματοποιήσει μέσω τραπεζικών εφαρμογών και ηλεκτρονικών υπηρεσιών.

Τα σχετικά ποσά εμφανίζονται επίσης στα στοιχεία που συγκεντρώνονται για την ετήσια φορολογική δήλωση.

Η προσυμπλήρωση από την ΑΑΔΕ διευκολύνει τον υπολογισμό, αλλά δεν σημαίνει ότι κάθε επιλέξιμη δαπάνη θα έχει καταγραφεί απαραίτητα σωστά.

Οι φορολογούμενοι έχουν τη δυνατότητα να ελέγξουν τα στοιχεία και, όπου προβλέπεται, να πραγματοποιήσουν τις απαραίτητες διορθώσεις με την κατάλληλη τεκμηρίωση.

Ιδιαίτερη σημασία έχει να ελέγχονται οι πληρωμές σε επαγγελματικές κατηγορίες που προσφέρουν ειδικό φορολογικό όφελος, καθώς και οι ιατρικές αποδείξεις που μπορούν να υπολογίζονται διπλά.

Πρόσθετος φόρος 87 εκατ. ευρώ λόγω ανεπαρκών αποδείξεων

Η σημασία του μέτρου αποτυπώνεται και στα φορολογικά στοιχεία προηγούμενων ετών.

Σύμφωνα με δεδομένα της ΑΑΔΕ που επικαλούνται οικονομικά δημοσιεύματα, ο πρόσθετος φόρος που επιβλήθηκε λόγω ανεπαρκών ηλεκτρονικών αποδείξεων ανήλθε σε περίπου 87 εκατ. ευρώ για το 2024.

Το ποσό ήταν αυξημένο σχεδόν κατά 60% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Τα συγκεκριμένα στοιχεία δείχνουν ότι σημαντικός αριθμός φορολογουμένων εξακολουθεί να μην καλύπτει το απαιτούμενο όριο ηλεκτρονικών πληρωμών.

Παράλληλα, αναδεικνύουν τη σημασία του έγκαιρου ελέγχου των δαπανών, ιδιαίτερα για όσους διαθέτουν υψηλότερα εισοδήματα ή παρουσιάζουν ειδικές φορολογικές υποχρεώσεις.

Τι πρέπει να προσέξουν οι φορολογούμενοι έως τις 31 Δεκεμβρίου

Το βασικό ζητούμενο για τους φορολογουμένους είναι να γνωρίζουν το ακριβές ποσό ηλεκτρονικών δαπανών που απαιτείται για το 2026.

Ο γενικός κανόνας του 30% του εισοδήματος αποτελεί την αφετηρία, αλλά οι ειδικές προβλέψεις μπορούν να αλλάξουν σημαντικά το τελικό ποσό.

Η σωστή καταγραφή των πληρωμών, η αξιοποίηση των αναγνωριζόμενων φορολογικών κινήτρων και ο έλεγχος των εξαιρέσεων μπορούν να περιορίσουν την πιθανότητα πρόσθετης φορολογικής επιβάρυνσης.

Για όσους δεν καλύψουν το απαιτούμενο όριο, ο πρόσθετος φόρος 22% θα υπολογιστεί επί της διαφοράς, επιβαρύνοντας την εκκαθάριση της φορολογικής τους δήλωσης για τα εισοδήματα του 2026.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Καύσιμα: Η παράταση των επιδοτήσεων και η διεκδίκηση έως 400 εκατ. ευρώ από τις Βρυξέλλες
• Γιατί η πρόσβαση στις αγορές δεν σημαίνει και καλύτερες αποδόσεις
• Γαλλία: Η κρίση χρέους επηρεάζει την κούρσα διαδοχής στην ΕΚΤ
• Στις χώρες με τις υψηλότερες ανισορροπίες στην αγορά φυσικού αερίου η Ελλάδα