Ιράν: Πρόταση για άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ σε 48 ώρες – Οι όροι της Τεχεράνης προς τις ΗΠΑ

• Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ εντός 48 ωρών προτείνει το Ιράν, αντί των επτά ημερών που προέβλεπε το αρχικό σχέδιο, εφόσον οι ΗΠΑ ικανοποιήσουν τους όρους της Τεχεράνης.
• Οι Ιρανοί διαπραγματευτές αποχώρησαν από τη Ντόχα, χωρίς ωστόσο να έχει διακοπεί η διπλωματική διαδικασία, ενώ προσχέδιο συμφωνίας βρίσκεται υπό εξέταση.
• Η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού αποτελεί βασική προϋπόθεση για το Ιράν, με τις εξελίξεις να παρακολουθούνται στενά λόγω της σημασίας των Στενών για τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές.

Έτοιμο να προχωρήσει στο εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ μέσα σε μόλις δύο ημέρες δηλώνει το Ιράν, υπό την προϋπόθεση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποδεχθούν τα αιτήματα της Τεχεράνης, σε μια εξέλιξη που θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό βήμα προς την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Τη νέα πρόταση παρουσίασε τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, διευκρινίζοντας ότι η Τεχεράνη εξετάζει την επιτάχυνση του αρχικού σχεδίου, το οποίο προέβλεπε την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας εντός επτά ημερών.

Παράλληλα, σύμφωνα με το Reuters, οι Ιρανοί διαπραγματευτές αποχώρησαν την Κυριακή από τις συνομιλίες στη Ντόχα, χωρίς αυτό να συνδέεται, σύμφωνα με αξιωματούχο που γνωρίζει τις διαβουλεύσεις, με εμπλοκή στη διαπραγματευτική διαδικασία.

Ένα προσχέδιο πρότασης για συμφωνία με τις ΗΠΑ έχει ήδη κυκλοφορήσει μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών, ενώ παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας συνάντησης.

Το σχέδιο των 48 ωρών για τα Στενά του Ορμούζ

Στο επίκεντρο των διπλωματικών επαφών βρίσκεται η πρόταση της Τεχεράνης για ταχύτερη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες διόδους για το διεθνές εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ο Εσμαΐλ Μπαγαΐ υποστήριξε ότι η δυνατότητα εφαρμογής του σχεδίου εντός δύο ημερών αποδεικνύει την πρόθεση του Ιράν να συμβάλει στην επίτευξη συμφωνίας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, εφόσον ικανοποιηθούν οι ιρανικές απαιτήσεις, θα μπορούσε να αποκατασταθεί η ασφάλεια στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό και να επανεκκινήσει η διαδικασία των διαπραγματεύσεων σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Ωστόσο, καμία συμφωνία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς η υλοποίηση της πρότασης εξαρτάται από την ανταπόκριση της Ουάσινγκτον.

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών διευκρίνισε ότι η ανταλλαγή μηνυμάτων συνεχίζεται μέσω των μεσολαβητών και πως τα επόμενα βήματα θα καθοριστούν μόνο εφόσον υπάρξει αποδοχή των όρων της Τεχεράνης.

Οι όροι του Ιράν και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός

Βασική προϋπόθεση για την Τεχεράνη παραμένει η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, τον οποίο συνδέει άμεσα με την αποκατάσταση της ασφαλούς διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ.

Σύμφωνα με τον Μπαγαΐ, το Ιράν δεν πρόκειται να προχωρήσει σε τελική συμφωνία χωρίς την αντιμετώπιση των απαιτήσεων που έχει ήδη καταθέσει.

Η ιρανική πρόταση βασίζεται σε σχέδιο επτά βημάτων, το οποίο καταρτίστηκε τον Σεπτέμβριο και προβλέπει συνδυασμένες ενέργειες για το άνοιγμα των Στενών και τον τερματισμό του αποκλεισμού.

Το νέο στοιχείο αφορά κυρίως το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, καθώς η Τεχεράνη αφήνει πλέον ανοιχτό το ενδεχόμενο ολοκλήρωσης της διαδικασίας σε 48 ώρες αντί επτά ημερών.

Η αρχική πρόταση είχε απορριφθεί από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, με τη διαφωνία των δύο πλευρών να αφορά, μεταξύ άλλων, τη σειρά εφαρμογής των μέτρων και τις εγγυήσεις που θα συνοδεύουν μια ενδεχόμενη συμφωνία.

Συνομιλίες στη Ντόχα: Αποχώρησαν οι Ιρανοί διαπραγματευτές

Οι τελευταίες εξελίξεις ακολουθούν έναν νέο κύκλο επαφών μεταξύ της ιρανικής αντιπροσωπείας και των μεσολαβητών του Κατάρ, με στόχο τη διαμόρφωση ενός πλαισίου συμφωνίας για τον τερματισμό της σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με αξιωματούχο που επικαλείται το Reuters, οι Ιρανοί διαπραγματευτές αναχώρησαν από τη Ντόχα την Κυριακή 1 Νοεμβρίου, χωρίς η αποχώρησή τους να αποτελεί ένδειξη κατάρρευσης των συνομιλιών.

Αντίθετα, ένα προσχέδιο πρότασης βρίσκεται σε κυκλοφορία προς εξέταση, ενώ θεωρείται πιθανή η πραγματοποίηση νέας συνάντησης.

Ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, συμμετείχε στις επαφές στη Ντόχα, διευκολύνοντας την ανταλλαγή μηνυμάτων μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον μέσω των διαμεσολαβητών του Κατάρ.

Η διαδικασία πραγματοποιείται σε έμμεσο επίπεδο, με το Κατάρ να διατηρεί κεντρικό ρόλο στη μεταφορά προτάσεων και απαντήσεων μεταξύ των δύο πλευρών.

Γιατί τα Στενά του Ορμούζ είναι κρίσιμα για την παγκόσμια οικονομία

Η ενδεχόμενη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ έχει ιδιαίτερη σημασία για τις διεθνείς αγορές ενέργειας και τη ναυτιλία.

Η θαλάσσια δίοδος, μεταξύ Ιράν και Ομάν, αποτελεί βασικό πέρασμα για τις εξαγωγές πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις χώρες του Περσικού Κόλπου προς τις διεθνείς αγορές.

Οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα και η παρατεταμένη γεωπολιτική αβεβαιότητα έχουν επηρεάσει τις παγκόσμιες ενεργειακές προμήθειες, αυξάνοντας τους κινδύνους για τις θαλάσσιες μεταφορές.

Μια ενδεχόμενη συμφωνία για την ασφαλή διέλευση των πλοίων θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση της αβεβαιότητας στην αγορά πετρελαίου, στις μεταφορές υγροποιημένου φυσικού αερίου και στο κόστος των θαλάσσιων ασφαλίστρων.

Για τη διεθνή ναυτιλία, συμπεριλαμβανομένης της ελληνόκτητης, η αποκατάσταση της ασφαλούς διέλευσης αποτελεί σημαντική παράμετρο για τον προγραμματισμό των δρομολογίων και τη διαχείριση του λειτουργικού κινδύνου.

Ωστόσο, η πραγματική επίδραση στις ενεργειακές τιμές και στις εμπορικές ροές θα εξαρτηθεί από τους όρους μιας ενδεχόμενης συμφωνίας, την εφαρμογή της και τη διάρκεια της αποκλιμάκωσης.

Στο επίκεντρο και οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ

Ο νέος κύκλος των διπλωματικών επαφών πραγματοποιείται ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 3 Νοεμβρίου, σε μια περίοδο κατά την οποία παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να προχωρήσουν σε νέες επιθέσεις κατά του Ιράν πριν από τις εκλογές, χαρακτηρίζοντας παράλληλα τις επαφές με την Τεχεράνη παραγωγικές.

Ωστόσο, δεν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο περαιτέρω στρατιωτικής δράσης μετά την εκλογική διαδικασία.

Από την πλευρά του, ο Μπαγαΐ υποβάθμισε το ενδεχόμενο αλλαγής της αμερικανικής στάσης λόγω των εκλογών, επισημαίνοντας ότι η Τεχεράνη δεν αναμένει μια ριζικά διαφορετική αμερικανική πολιτική.

Την ίδια στιγμή, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, έχει επαναλάβει ότι η χώρα παραμένει προετοιμασμένη τόσο για διπλωματική λύση όσο και για ενδεχόμενη νέα στρατιωτική αντιπαράθεση.

Το επόμενο βήμα για μια πιθανή συμφωνία

Παρά τη δημόσια διατύπωση της πρότασης για άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ εντός δύο ημερών, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε κρίσιμο στάδιο.

Το βασικό ζητούμενο είναι πλέον αν η Ουάσινγκτον θα αποδεχθεί τις προϋποθέσεις της Τεχεράνης, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τον ναυτικό αποκλεισμό και τη χρονική αλληλουχία των προβλεπόμενων μέτρων.

Η συνέχιση της ανταλλαγής μηνυμάτων μέσω Κατάρ διατηρεί ανοιχτή τη διπλωματική οδό, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζει την επίτευξη συμφωνίας.

Για τις διεθνείς αγορές, η εξέλιξη των συνομιλιών έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ συνδέεται άμεσα με τη σταθερότητα των ενεργειακών εφοδιαστικών αλυσίδων και του παγκόσμιου εμπορίου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Business Monitor: Μπορούμε να αποταμιεύουμε σήμερα;
• Temu – Shein: Τα φθηνά καλάθια αποκτούν νέο «καπέλο» από σήμερα
• Binance – Το πρώτο βήμα: Κάλυψε το 95% των κλεμμένων crypto και ανοίγει τις αναλήψεις
• Επιτόκια, ενέργεια και AI: Οι δυνάμεις που διαμορφώνουν την παγκόσμια οικονομία