Ψάλτης στους Δελφούς: Γιατί η Ευρώπη χρειάζεται άμεσα τραπεζική ενοποίηση
Από το βήμα του 11ου Οικονομικού Φόρουμ Δελφών, ο CEO της Alpha Bank ανέδειξε το κόστος της χρηματοοικονομικής ασυνέχειας στην Ευρώπη, προειδοποιώντας ότι αποταμιεύσεις και επενδύσεις κατευθύνονται εκτός ΕΕ.
Σε μια συγκυρία, όπου η ευρωπαϊκή οικονομία επιχειρεί να ενισχύσει τη συνοχή και την ανθεκτικότητά της απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό, το ζήτημα της χρηματοοικονομικής ενοποίησης επανέρχεται με μεγαλύτερη ένταση. Οι ανάγκες της πράσινης μετάβασης, της ψηφιακής αναβάθμισης και της στρατηγικής αυτονομίας φέρνουν στην επιφάνεια τις αδυναμίες ενός κατακερματισμένου συστήματος, το οποίο δυσκολεύεται να κατευθύνει αποτελεσματικά τους διαθέσιμους πόρους εκεί όπου απαιτούνται.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η παρέμβαση του Βασίλη Ψάλτη, CEO της Alpha Bank, στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, όπου υποστήριξε ότι ο κατακερματισμός της ευρωπαϊκής χρηματοοικονομικής αγοράς δεν αποτελεί απλώς διαρθρωτικό πρόβλημα, αλλά παράγοντα που περιορίζει τις προοπτικές της ηπείρου. Όπως ανέφερε, όσο οι τράπεζες παραμένουν εγκλωβισμένες σε εθνικά πλαίσια, τόσο κεφάλαια που θα μπορούσαν να στηρίξουν την ευρωπαϊκή ανάπτυξη κατευθύνονται εκτός ΕΕ. Αντίθετα, συνεργασίες όπως αυτή της Alpha Bank με τη UniCredit δείχνουν ότι η ενοποίηση μπορεί να αποδώσει στην πράξη.
Ο ίδιος σημείωσε, ότι περίπου 300 δισ. ευρώ ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων κατευθύνονται κάθε χρόνο προς τις ΗΠΑ, την ώρα που η Ευρώπη καλείται να χρηματοδοτήσει φιλόδοξους στόχους σε ενέργεια, τεχνολογία και άμυνα. Η αδυναμία του συστήματος να κινητοποιήσει κεφάλαια εντός της Ένωσης, όπως είπε, υπονομεύει την ίδια τη στρατηγική της κατεύθυνση.
Οι αριθμοί πίσω από την απόκλιση
Ο κ. Ψάλτης συνέδεσε το τραπεζικό τοπίο με τη συνολική απόσταση που χωρίζει την Ευρώπη από τις ΗΠΑ σε επίπεδο ανάπτυξης. Όπως ανέφερε, το 2006 έξι από τις δέκα μεγαλύτερες τράπεζες παγκοσμίως ήταν ευρωπαϊκές, ενώ σήμερα μόλις πέντε βρίσκονται στις είκοσι πρώτες. Κατά την άποψή του, αυτή η μεταβολή δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα επιλογών που έδωσαν προτεραιότητα στην εθνική θωράκιση αντί της ευρωπαϊκής ενοποίησης.
Τα στοιχεία που παρουσίασε καταδεικνύουν και τη μακροοικονομική διάσταση του προβλήματος: μεταξύ 2008 και 2023, το ΑΕΠ των ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 87%, έναντι 13,5% στην ΕΕ, ενώ από το 2019 μέχρι σήμερα η απόσταση διευρύνθηκε περαιτέρω. Με βάση αυτούς τους ρυθμούς, η σύγκλιση απαιτεί δεκαετίες.
Με αφορμή τα δεδομένα αυτά, έθεσε το ερώτημα της στρατηγικής κατεύθυνσης της Ευρώπης, επισημαίνοντας ότι χωρίς ισχυρότερες και πιο ενοποιημένες τράπεζες, οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούν άλλες οικονομίες.
Τρεις άξονες με κοινή αδυναμία
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ευρωπαϊκή συζήτηση για την ενοποίηση εκτυλίσσεται σε τρία επίπεδα: την Τραπεζική Ένωση, την Ένωση Κεφαλαιαγορών και την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, που προωθεί η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Παρά τη θεσμική πρόοδο, ωστόσο, η λειτουργία τους παραμένει αποσπασματική.
Όπως τόνισε, η Ευρώπη χρειάζεται περίπου 700 δισ. ευρώ ετησίως σε πρόσθετες επενδύσεις για να καλύψει τους βασικούς της στόχους, ποσό που δεν μπορεί να καλυφθεί μόνο από τον τραπεζικό τομέα. Την ίδια στιγμή, τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά αποταμιεύουν περίπου 1,4 τρισ. ευρώ τον χρόνο, εκ των οποίων σημαντικό μέρος διοχετεύεται εκτός Ευρώπης.
Τα εμπόδια στην ενοποίηση
Αναφερόμενος στα εμπόδια, ο κ. Ψάλτης έκανε λόγο για συνδυασμό ρυθμιστικών περιορισμών και πολιτικών αντιφάσεων. Περίπου 475 δισ. ευρώ κεφαλαίων παραμένουν εγκλωβισμένα εντός εθνικών συνόρων, ενώ η διαδικασία μιας τραπεζικής συγχώνευσης στην ΕΕ είναι πιο χρονοβόρα σε σχέση με άλλες αγορές.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι κυβερνήσεις συχνά στηρίζουν τη δημιουργία εθνικών τραπεζικών σχημάτων, αλλά αντιδρούν όταν τίθεται ζήτημα διασυνοριακών συμφωνιών, ιδίως όταν χάνεται ο εγχώριος έλεγχος.
Το παράδειγμα Alpha Bank – UniCredit
Ως απάντηση σε αυτή την κατάσταση, παρουσίασε τη συνεργασία Alpha Bank – UniCredit ως παράδειγμα λειτουργικής ενοποίησης. Η συμφωνία, που ξεκίνησε πριν από τρία χρόνια, προσέφερε πρόσβαση σε τεχνογνωσία, τεχνολογία και διεθνή δίκτυα, ενισχύοντας παράλληλα τη δυνατότητα χρηματοδότησης της οικονομίας.
Όπως σημείωσε, η συνεργασία αυτή κατέστησε την τράπεζα πιο ισχυρή και ανθεκτική, αποδεικνύοντας ότι η ενοποίηση μπορεί να ενισχύσει –και όχι να αποδυναμώσει– τα επιμέρους τραπεζικά ιδρύματα.
Το μήνυμα προς την Ευρώπη
Κλείνοντας, ο κ. Ψάλτης κάλεσε τους Ευρωπαίους ηγέτες να προχωρήσουν σε συγκεκριμένες αποφάσεις για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης και την ενεργοποίηση της ένωσης κεφαλαιαγορών. Όπως ανέφερε, το θεσμικό πλαίσιο υπάρχει ήδη, όπως και παραδείγματα που δείχνουν ότι μπορεί να λειτουργήσει.
Το ζητούμενο, κατά τον ίδιο, δεν είναι πλέον ο σχεδιασμός, αλλά η πολιτική βούληση. Διαφορετικά, όπως προειδοποίησε, η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει ένα κρίσιμο παράθυρο ευκαιρίας, με συνέπειες που ξεπερνούν τον τραπεζικό τομέα και επηρεάζουν συνολικά την αναπτυξιακή της πορεία.
